شةكاراعا تةمئردةي ءتارتئپ قاجةت
استانا. 17- ماؤسئم. قازاقپارات - 28-29 - مامئردا الماتئ وبلئسئنئث «ارقانكةرگةن» شةكارالئق بةكةتئندة ورئن العان وقيعا بةلگئلئ دةثگةيدة تةك قايعئلئ وقيعا عانا ةمةس، قاؤئپسئزدئك پةن قورعانئس سالالارئنداعئ جذيةسئزدئكتئث ءئرئ كورئنئسئ بولئپ وتئر. مةملةكةتتئث تانئلؤئنئث ءبئر اتريبؤتئ تةرريتوريالئق تذتاستئق بولسا، سول تذتاستئقتئث ساقشئسئ شةكاراداعئ قورعانئس كذشتةرئ ةكةنئ بارشاعا ءمالئم.
اتالمئش وقيعا تةك وتاندئق ساراپشئلار ءذشئن، حالئقارالئق ساراپشئلار ءذشئن، ونئث ئشئندة ءئرئ ينتةللةكتؤالدئ ورتالئقتاردئث ماماندارئنا قازاقستاننئث ذلتتئق قاؤئپسئزدئگئنئث قانشالئقتئ ناشار قورعالئپ وتئرعانئن بئلدئرگةنئ انئق. ايتا كةتةر بذل جاعداي تةك ءبئر عانا وقيعا ةمةس. قازاق-وزبةك، قازاق-قئرعئز شةكارالارئنداعئ قانشاما ءبئز بئلمةيتئن زاثسئزدئقتار ورئن الئپ جاتقانئ بةلگئلئ. وسئنئث بارلئعئنئث ةلدئث زاث شئعارؤشئ، وعان قوسا، حالئقتئث وكئلدةرئ رةتئندة الدئن الؤ شارالارئن وتكئزؤدئ ءجون دةپ ساناپ، تومةندةگئدةي ذسئنئستاردئ ايتار ةدئم.
پارلامةنت ءماجئلئسئنئث حالئقارالئق قاتئناستار، قورعانئس جانة قاؤئپسئزدئك كوميتةتئنئث جانئندا جابئق ةكسپةرتتئك احؤالدئق كةثةس قذرئلئپ، وعان قاؤئپسئزدئك، حالئقارالئق قاتئناس، دةليميتاسيا ماسةلةلةرئ بويئنشا ءئرئ مامانداردئث باسئ بئرئكتئرئلئپ وتئرسا، سول وتئرئسقا قذقئق قورعاؤ ورگاندارئنئث وكئلدةرئ كةلئپ، شئنايئ اقپاراتپةن، ساراپتامامةن بئزدةردئ، ياعني ءماجئلئس دةپؤتاتتارئن قامتاماسئز ةتئپ وتئرعانئ دذرئس بولادئ. دةپؤتات رةتئندة اتالمئش وقيعا تؤرالئ ازاماتتاردئث اؤزئنان ةستؤئم، وعان قوسا، حالئقتئث قابئرعاسئن قايئستئرعان بذل وقيعادا ءبئزدئث دةموكراتيالئق ةركئندئكتئث كةپئلئ رةتئندة ءوز ويئمئزدئ ؤاقئتئلئ بئلدئرمةؤئمئز قوعامدا بئزگة دةگةن سةنئمنئث ازايعاندئعئن بئلدئرةدئ. ازاماتتاردئث بارلئعئ پارلامةنتتئ «دارمةنسئز» ورگان دةپ ويلاماسئن دةسةك، جذمئستار جاساؤئمئز قاجةت. وسئعان بايلانئستئ، حالئقتئث سةنئمئنة لايئقتئ بولؤ ءذشئن، وعان قوسا، مةملةكةتئمئزدئث ماثئزدئ تةتئكتةرئ - ذلتتئق قاؤئپسئزدئك بويئنشا تولئق اقپاراتتاردئ ءبئلؤ ءبئز ءذشئن نةگئزگئ ساراپتامالئق جذمئس بولؤئ كةرةك.
بذكئل مذمكئندئكتةرئ مةن قاؤپئن قوسا قاتار ذسئنئپ وتئرعان مئنا زاماندا، كذن بةيبئت، سوعئس جوق دةسةك تة، شةكاراداعئ جاؤئنگةرلةردئث جاؤاپكةرشئلئگئن جةثئلدةتپةؤئ ءتيئس. ءبئز سياقتئ قولئنا قارؤ ذستاپ، سوعئس كورگةن ادامعا ءوز جةرئمئزدة، ءوز ةلئمئزدة تئنئشتئق كذندةرئ ءاربئر شاثئراقتئث شئراعئ بولئپ جاعئلعان اتپال ازاماتتارئمئزدان ايئرئلعانئمئز - ساناعا سئيماس، وكئنئشئن تئيماس ذلكةن قايعئ. ءاربئر جاؤئنگةردئث تاعدئرئ - بذكئل ذلتتئث، مةملةكةتتئث تاعدئرئ. سول سةبةپتةن بئلئكتئ مامان، ساراپتالعان سارباز، شاربولاتتاي قايرالعان شةكاراشئلار كةرةك جانة ءبئزدئث مةملةكةتئمئزدئث ماقسات-مذددةسئنة سايكةس، تاؤةلسئز سانا قالئپتاستئرعان ءوزئمئزدئث اسكةري ينستيتؤتتاردان وقئپ شئققان شةكاراشئلار بولؤعا ءتيئس. ول وقؤ ورئندارئندا پسيحولوگيا ءپانئنئث ساعاتئن كوبةيتئپ، پارمةندئ، جذيةلئ تذردة ءدارئس جذرگئزئلؤئ كةرةك. بذل جةردة ذ ق ك-نئث ارنايئ تةكسةرئلؤئنةن جانة بئرنةشة سئناق، دايئندئقتاردان وتكةن، ناعئز ساقا كةلئسئمشارتتاعئ شةكاراشئلاردئ زاستاأاعا جئبةرؤدئ دذرئس دةپ سانايمئن. ال كةلئسئمشارتتاعئ ساربازداردئ شةكارا شةبئنة جةكة دايئندايتئن ارنايئ وقؤ ورئندارئ بولعانئ ابزال.
ةث باستئ ماسةلة، شةكارا قئزمةتئندة، باسقا دا اسكةري قئزمةتتةردة بولسئن، جئبةرئلگةن قاتةلئكتةر جونئندة الداعئ ؤاقئتتا قايتالانباؤئنا جذيةلئ، ءارئ ساپالئ تذردة اسكةري تاربيةلةر بةرؤ جذمئستارئن جذرگئزؤ كةرةك. بذرئنعئ اسكةري قئزمةتتئث قاي بولئمئندة بولماسئن، وقئس وقيعالاردئث الدئن الؤ نةمةسة جولئن جويؤدا الدئن الا ءبئلئپ وتئراتئن اسكةري جةدةل سئرتقئ بارلاؤ قئزمةتتةرئ جاسئرئن تذردة نةمةسة ءوز بةتئنشة تئعئز جذمئستار جاسايتئن. ولار اسكةري بولئمدةردة، ءاربئر ساربازدئث مئنةز-قذلقئن، اياق استئنان اسكةري سوعئس بولعان جاعدايلاردا وتة ماثئزدئ دةگةن ايماققا جاؤاپتئ جاؤئنگةرلةردئث پسيحولوگيالئق دارةجةدة شئدامدئلئعئ تؤرالئ زةرتتةؤلةر جاساپ، تاپسئرماعا (مةملةكةتتئك شةكاراعا جانة ت.ب.) جئبةرئلةر الدئندا زاستاأا باسشئلارئ، وسئ مامانداردئث ذيعارئمئمةن كةلئسئلةتئن بولاتئن.
وسئ اسكةري سئرتقئ بارلاؤ قئزمةتئ ماماندارئ، جاؤئنگةرلةرمةن تئعئز ءوزارا قاتئناستار ورناتئپ، كةرةكتئ اقپاراتتارئن جةدةل ءارئ تةز الئپ وتئراتئن. بذل سالا ماماندارئ ذ ق ك جانة شةكارا قئزمةتتةرئن مئندةتتئ تذردة قامتيتئن. زاستاأا كومانديرئ مةملةكةتتئك شةكارانئ كذزةتؤگة شئعار الدئندا سول ايماقتئث بذكئل جةر-سؤئن جةدةلدةتكةن اسكةري كارتالارئ ارقئلئ جانة شةكارا بذزؤشئلار نةمةسة قئلمئسكةرلةر وتةتئن ايماقتارمةن تولئق تانئستئرئلئپ، بايلانئس قذرالدارئنئث جذمئس ئستةؤ ساپاسئن، قارؤ-جاراعئ تاعئ باسقا مئندةتتئ الئپ جذرةتئن قذرالدارئ تولئق تةكسةرئلگةننةن سوث جئبةرئلةتئن. كومانديردةن باستاپ، بذكئل ساربازداردئث ءارقايسئسئنا الدئن الا بارلاؤ توبئنئث بةرگةن اقپاراتئمةن تانئستئرئلؤئ بولاتئن. سونئمةن قاتار ؤستاأ بويئنشا بايلانئس قذرالدارئ مةن ءاربئر ةكئ ساعات سايئن بايلانئستا بولؤئ ءتيئس. ةكئ ساعاتتا بايلانئسقا شئقپاسا، اسكةري دابئل قاعئلئپ، توتةنشة جاعداي حابارلانئپ، زاستاأا باسئنا جةدةل تذردة تئك ذشاقتارمةن بارئپ، ناقتئ شارا قولدانئپ، ورتالئققا حابارعا شئعاتئن.
وكئنئشتئسئ، بذل قاندئ قئرعئندئ بي-بي-سي كانالئ ارقئلئ الةمگة ءمالئم ةتكةننةن سوث، ةكئ-ءذش كذننةن كةيئن عانا شةكاراشئ ساربازدارئمئزدئث دةنةلةرئن تاپقانئمئز قاتتئ قئنجئلتادئ. وسئنداي ورئن العان وقيعالاردئ قايتا بولدئرماؤ ءذشئن ساربازدارمةن جذمئس ئستةؤ، جئبةرئلگةن قذقئق بذزؤشئلئقتاردئ، ساربازدئث پسيحولوگيالئق جامان ويلارئن جويؤ ماقساتئندا، ونئث ءاربئر جاساعان ولقئلئعئنا ءتيئستئ شارا قولدانئلؤئ كةرةك. سةبةبئ ادام قئلمئسقا بئردةن بارمايدئ، ويلانادئ. ذرةيئن، ؤايئمئن جةثئپ، قالئپتاسؤ ءذشئن، ءئز قالدئرادئ. دةمةك، دةر كةزئندة سوعان قارسئ جذمئستار جذرگئزؤ تئكةلةي كومانديردئث مئندةتئ بولؤئ ءتيئس. وكئنئشكة وراي، بذگئنگئ كذنئ مذلدةم ولاي ةمةس. تةك اقپارات قذرالدارئ ارقئلئ عانا، «ءتارتئپ بذزعان اسكةري ءبولئمنئث وفيسةرئن نةمةسة ساربازئن سوتتادئق، جذمئستان شئعاردئق نةمةسة سوگئس جاريالادئق، جازالادئق» دةپ قاعاز جذزئندة اقپارات تاراتؤدا. تئعئرئقتان شئعؤدئث وسئ جولئن ساربازدارعا تاربية بةرؤدئث كوزئ دةپ ايتا المايمئن. وسئ ورايدا كةمشئلئكتةردةن قذتئلؤ جولئ ماقساتئندا تةرةث ويلانا كةلة، «شةكارا قئزمةتكةرلةرئندة كئمدةر جذمئس ئستةپ جاتئر؟» دةگةن سذراق تؤئندايدئ. شةكارا قئزمةتئ سالاسئنئث كادر ساياساتئ توثئرةگئندة قوردالانعان ماسةلةلةر بار سياقتئ. قازئرگئ زاماننئث ءتارتئبئ: ادامنئث كاسئبي دةثگةيئنئث جوعارئلاؤئ ارقئلئ قوعامنئث دا دامؤئ ارتا تذسةدئ.
شةكارادا تاؤ-تاستئ كارتادان كورؤ ءبئر بولةك، ءبئراق ونئث ءاربئر اثعارئن جاياؤلاتئپ كةزبةي، قيئندئققا توزبةي، جذرةگئمةن سةزبةي، ءتذن ذيقئسئن ءتورت ءبولئپ، ذيقئسئنان بةزبةي، كاسئبي شةكاراشئ مامانئ بولؤ مذمكئن ةمةس.
الماعايئپ، ءار تايعاق، وقتان ذثعئ، ذيات - ءزار ؤاقئتتا قذلقئنئمئزعا قذل بولماي ءار نارسةنئث ناسئبئنة ةمةس، كاسئبئنة كوثئل بولةيئك. ةندةشة، مةملةكةتئمئزدئث تةرريتوريالئق تذتاستئعئ مةن تاؤةلسئز ةلئمئزدئث ةگةمةندئگئنئث اتريبؤتئ ول مةملةكةتتئك شةكارامئزدئث مئقتئلئعئ دةسةك، ونئ كاسئبي شةكاراشئ ماماننئث باسقارؤئ ابزال.
بذگئنگئ كذنئ مةملةكةت باسشئسئنئث باسشئلئعئمةن اياعئنان تذرئپ، بارلئق سالادا جذيةلئ تذردة، ءوزئنئث بةيبئت ءومئر جولئن ذستانؤ جولئندا، ءبئرقاتار كورشئ ةلدةردةن الدا كةلة جاتئرعانئمئز ءبارئمئزگة ءمالئم. ئشكئ-سئرتقئ ةكونوميكامئز قارئشتاپ دامؤ ذستئندة. ونئث ئشئندة مةلةكةتئمئزدئث قاؤئپسئزدئگئ - قورعانئس سالاسئنا دا بيؤدجةتتةن ةث كوپ قئرؤار قارجئ ءبولئنئپ، ةث سوثعئ ذلگئدةگئ جاثا اسكةري تةحنيكالئق قذرالدار ساتئپ الئنؤدا. ونئث كؤاسئ رةتئندة اؤة قورعانئسئ، جاياؤ اسكةرلةرئ بولئمدةرئ جانة تاعئ باسقالارئ تؤرالئ جاقئندا عانا قورعانئس مينيسترلئگئ بئرنةشة مةملةكةتتةرمةن بئرلةسئپ، استانا قالاسئندا كةثةيتئلگةن جارمةثكةدة سوثعئ اسكةري تةحنيكا ذلگئلةرئمةن حالقئمئزدئ ءپاش ةتتئ. سوندا ذ ق ك-نئث جانة شةكارا قئزمةتتةرئ ةسكةرؤسئز قالعانئ ما؟ نة سةبةپتئ جاثا اسكةري-تةحنيكالئق جابدئقتارمةن قامتاماسئز ةتئلمةگةن؟
الةمدة زاماناؤي تةحنولوگيا، كومپيؤتةريزاسيا قاتتئ دامئعان كةزدة، ةلئمئزدئث شةكارا بةكةتتةرئنئث پروگراممالاندئرئلماؤئ سالدارئ «ارقانكةرگةن» شةكارا قاؤئپسئزدئگئندةگئ تاؤ شاتقالدارئنان جاؤئر بولعان جئلقئلاردئ ئزدةتئپ، الةك ةتتئ. باسقا - باسقا بولسئن، اتا-بابامئز اثساعان ازاتتئققا قول جةتكئزگةن تاؤةلسئزدئگئمئزدة جانة دذنيةجذزئندةگئ توعئزئنشئ ورئندئ ولجالاعان جةرئمئزدئث بايلئعئنا كذنئ-ءتذنئ كوز تئگئپ وتئرعان ءبئرقاتار الپاؤئت ةلدةردئث، ءبئزدئث شةكارادا ءاربئر جئبةرگةن كةمشئن تذستارئمئزعا اسا ءمان بةرةتئنئن ةسكةرؤئمئز قاجةت. ولار ءبئزدئث شةكاراشئمئزدئث سوثعئ ذلگئدةگئ زاماناؤي تةحنيكالئق قذرالدارمةن جابدئقتالعانئن، ساربازدارئمئزدئث ايبئندئ ايبارئن دوسئمئز ماقتان تذتسا، دذشپاندئ ساقتاندئرئپ، سةكةم الدئرؤعا جةتةلةؤدئث جولدارئن ويلاستئرئپ، شةكارا قئزمةتئن جةتئلدئرؤئمئز قاجةت.
قانئمئزدئ توكسةك تة،
ارئمئزدئ توكپةي،
باتئر بابالار رؤحئمةن سؤسئنداپ،
الديار تاقسئر، حان يةم،
الاشتئث الا تؤئن الئپ
الدئما تذسكةندة،
ارتئثا ةرگةن الامانداردئث ءبئرئمئن.
قئلشا موينئم تاؤشا قيئلئپ
تذسكةن جةرئندة،
قذنئث جوق دةپ،
نامئستئث قذلئ،
الاشتئث ذلئ بولساق.
انتئمئزعا ادالدئعئمئز
حالقئمئزعا ادالدئعئمئز دةپ بئلةيئك.
باقئتبةك سماعذل، ق ر پارلامةنتئ ءماجئلئسئنئث دةپؤتاتئ، «نذر وتان» ح د پ-سئ فراكسياسئنئث مذشةسئ، اؤعان سوعئسئنا قاتسؤشئ، اؤعان سوعئسئ ارداگةرلةرئ ذيئمدارئنئث «قازاقستان ارداگةرلةرئ» قاؤئمداستئعئنئث ءتوراعاسئ