ورالماننئث وي داپتةرئنةن - قئتايداعئ قيالدار

 «نازارباي - الةمدة 7-باي»

ورالماننئث وي داپتةرئنةن - قئتايداعئ قيالدار

قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازاربايةأتئ قئتايداعئ قازاقتار ءالئ كذنگة «نازارباي» دةپ اتايدئ. قاي قازاق ايتقانئن كئم ءبئلسئن؟! ةستئگةنئمئز «نازارباي الةمدة 7- باي» ةكةن. بذل مةنئث 7-سئنئپتا جذرگةندة ماقتان ةتةتئن اثگئمةلةرئمنئث بئرةؤئ بولاتئن. كورشئمئز قازاقئلانئپ كةتكةن ذيعئر ةدئ، سونئث بالاسئنا، ءتئپتئ ءبئز تذراتئن كوشةگة جاثادان كوشئپ كةلگةن قئتايدئث بالاسئنا دا وسئلاي ماقتاناتئنمئن. اتا-اجةلةرئمئز قانشا جةردةن «سابةت» دةسة دة، بئزدةر قازاقستان دةپ اتاؤدان جاثئلماؤشئ ةدئك. ايتةؤئر، «نازارباي الةمدة 7- باي» دةگةن ءسوز «قازاقستان الةمدة 7- باي» دةگةنمةن پارا-پار بولاتئن. كئشكةنة بولساق تا، تيتتةي كيكئلجئث بولسا، «ةي، نازارباي الةمدة 7-باي، ةي» دةپ كةؤدة بةرمةيتئنبئز...

«مةيرامبةك جةتئم ةكةن»

قئتايداعئ بذكئل قازاقتئث ءبئر ؤايئمئ وسئ بولاتئن. «بايعذس بالا-اي! اكةسئ دة، شةشةسئ دة جوق ةكةن... «بوزتورعايدئ» زارلاتقانئن قاراشئ! ءئشئ شةرلئ عوي » دةپ كادئمگئدةي جذرةكتةرئ ةزئلئپ وتئراتئن ذلكةندةردئث. «بذكئل قازاقستاننان «بوزتورعايدئ» ساحنادا شئرقاؤعا باتئلئ جةتكةن جان بولماپتئ. سوندا وسئ مةيرامبةك «ايتام» دةپتئ. جةتئم عوي، سورلئ، قايتسئن ةندئ؟!» اثگئمة جةلئسئ وسئلاي جالعاسا بةرةتئن. ايتةؤئر ةثبةكتةگةن بالاسئنان ةثكةيگةن قارتئنا دةيئن مةيرامبةكتئث تئلةكتةسئ ةدئ. ءتئپتئ «مةيرامبةك ءولئپ قاپتئ» دةگةن ءسوز ءجيئ تارايتئن ةلگة. سويتسةك، ةلدئث «وسئ بالا امان بولسا ةكةن، جازئم بولئپ قالماسا ةكةن» دةگةن ارمان-تئلةگئن بئلةتئن قؤلار «قئزئق بولسئن، ةل-جذرتتئث قايعئرعانئن كورةيئن» دةيتئن بولسا كةرةك. سول جةل ءسوزدئث وزئنة ورتايعانئن ايتساث ولاردئث. ءبئر قذداي بئلةدئ؟!

«قازاقستانعا باراتئندار قارا كوستيؤم كيةدئ»

8-سئنئپ. بئزدةن جوعارئ وقيتئن ةكئ جئگئت قازاقستانعا كةتةتئن بولدئ. بذل اثگئمةنئ بذكئل مةكتةپ، ءتئپتئ بذكئل قالاشئق بئلةدئ. ءبئر كذنئ ةكةؤئ شئتتاي بولئپ قارا كوستيؤم كيئپ كةلدئ. ءبئز ويلادئق: «قازاقستانعا باراتئندار قارا كوستيؤم كيةدئ ةكةن» دةپ. بةلگئلئ عوي، ءبئر ءذيدئث كةنجةسئمئز. قولقا سالدئم شةشةمة: «ماعان قارا كوستيؤم كةرةك». «ونئ قايتةيئن دةپ ةدئث، مةكتةپ كيئمئث بار عوي». «جاي« ءوزئم كيگئم كةلةدئ». الئپ تئندئم. قارا كوستيؤم دة يئققا ءئلئندئ. ءبئراق قازاقستانعا كةتؤ تؤرالئ حاباردئث نئسپئسئ جوق. ماقسات - «ةل دة مةنئ قازاقستانعا كةتةدئ» دةسئن دةؤ. ماقسات ورئندالدئ.

«ئشكئ ولكةدةن وقيسئث»

قئتايداعئ قازاقتار قئتايدئث شئنجاثنان باسقا بولئگئن كوبئنةسة «ئشكئ ولكة» دةپ اتايدئ. مةن سةگئزئنشئ سئنئپ وقئعان جئلئ از ذلتتار وكئلئنةن جاقسئ وقئعانداردئ مةملةكةت «ئشكئ ولكةدةن» تةگئن وقئتاتئن زاث شئقتئ. تؤئس-تؤعاندار مةنئث «ئشكئ ولكةگة» كةتةتئنئمة كذماندانعان جوق. ءبئراق «سةنئث ويئث داربئزدا، مةنئث ويئم سارئ قئزدا»-نئث ءوزئ بولدئ.

ةمتيحانعا ةكئ كذن قالعاندا دايئندالعان بولدئم. تذپكئ ويئم - ةمتيحاننان وتپةؤ. كةتؤ...

«ءال-فارابيدة وقيمئن، 28- باقشادا قئدئرامئز»

9-سئنئپ. قئزدارعا حات جازؤ باستالدئ. «قذرمةتتئ پالةنشة، وسئ كذنگة دةيئن ةشكئمگة عاشئق بولئپ كورمةپپئن جانة بذدان كةيئن دة ةشكئمگة عاشئق بولمايمئن، تةك سةن عاناسئث... ءبئراق مةن كوپ ذزاماي قازاقستانعا كةتةم. وندا ةث مئقتئ ؤنيأةرسيتةت ءال-فارابيدة وقيمئن... سةن دة ءسوزسئز كةلةتئن بولاسئث. ةكةؤمئز 28- باقشادا قئدئراتئن بولامئز».

«ءال-فارابي» مةن «28-باقشا» بئزدةن بذرئن الماتئنئ كورگةن اعالارئمئزدان ةستئگةنئم ةدئ...

مةن قئدئردئم. ول ءالئ قئدئرا العان جوق...

«دةنةم - قئتايدا، باسئم - الماتئدا»

ول قازاقستاننان كةلدئ. ءبئر جئل بذرئن كةتكةن. ءبئر كورؤگة اسئقپئز. قئز دةپ قالماثئز - جئگئت. اقئرئ، سؤرةتئن كوردئك. تانككة ءمئنئپتئ. ذققانئمئز: «ءال-فارابيدة تانككة ءمئنئپ، اسكةر بولاسئث». اؤرؤئم اسقئنا باستادئ. تةزئرةك كةتؤ كةرةك. ساباق قالدئ جايئنا. كورةگةن عوي ذستازدار. ةستيتئنئم: «نة بولدئ ساعان، ءوستئپ ءجذرئپ قذريسئث! قازاقستانعا كةتسةث كةتةتئن شئعارسئث، ول جةردة دة وقؤ كةرةك». دذرئس قوي. ءبئراق ولار قايدان ءبئلسئن، دةنةم - قئتايدا، باسئم الماتئدا جذرگةنئن...

«ءتورت انا ءذشئن بولعان كذرةس...»

العاش قولئما تذسكةن قازاقستاننئث كئتابئ - مذحتار شاحانوأتئكئ.

«ءتورت انا ءذشئن بولعان كذرةس - كذرةستةردئث ذلئسئ». مةنئث ةندئگئ ذرانئم وسئ بولدئ. «التئ اي بويئ وتئراردئ الا الماؤ،

التئ اي بويئ وتئراردئث وسال تذسئن تابا الماؤ».

ايعايدئ سالاتئنمئن كةپ... شئثعئسحاندئ جةك كورگةنئم-اي سول كةزدةگئ. ءوزئم بئلةم.

«كورةسئثدةر، دينارا قئرئقبايدئ الام»

قازاقستاننئث كونسةرتتةرئ ءجيئ كورسةتئلة باستادئ. ءبئر كونسةرتتة دينارا قئرئقباي ةسئمدئ ورئمدةي قئز ءان سالدئ. جاسئ مةنئمةن شامالاس بولسا كةرةك. جانئمداعئلار قاعئتئپ وتئر. «سةن قازاقستانعا باراتئن ةدئث عوي، ديناراعا ءسوز سالاتئن شئعارسئث»...

«ءسوز سالعان بئلاي تذرسئن، كورةسئثدةر، دينارا قئرئقبايدئ الام» دةيتئنمئن.

قازئر قايدا ءجذر ةكةن، ءا، دينارا!

«نازارباي شاقئردئ بالامدئ!»

مةنئث كةتةتئنئم انئق بولعالئ اؤئل ئشئندة اثگئمة گؤلةي باستادئ... «جالعئز شةشةسئن تاستاپ قايدا بارادئ ةكةن. جذرمةي مة وسئندا. نة جةتپةي جاتئر؟!». ءتئپتئ شةشةمة كةلئپ اقئل ايتاتئنداردا تابئلدئ. «مذندا دا جامان وقئمايدئ عوي، ونئ جئبةرئپ قايتةسئث سابةتكة. جانئثدا بولسئن دا. «قارا قولدار» كوپ ةكةن، اتئپ كةتةدئ، شاؤئپ كةتةدئ دةيدئ. ول جاقتا ءجذرئپ اناؤ-مئناؤ بولسا كوتةرة المايسئث عوي سةن سورلئ...».

شةشةم ايتاتئن: «نازارباي امان بولسئن! سول كئسئ شاقئرئپ جاتئر ةكةن عوي قازاقتاردئ. بارسئن. ءوزئ بةتتةگةن ةكةن. بةتئنةن قاقپايئن».

«ءبئرئنشئ رةت قاتتئ جئلادئم»

قئتايدا پاسپورت جاساتؤدئث الةگئ كوپ. ةكئ جئل ؤاقئتئم كةتتئ. ءبئراق ةش ؤايئم بولعان جوق مةندة. ءبئر ءذمئتتئث جةتةگئمةن جةردة ةمةس، اسپاندا قالئقتاپ ءجذردئم... ءتئپتئ قاشان كةتةم دةپ كذن سانايتئندئ، ساعات سانايتئندئ شئعاردئم. اقئرئ، جةتتئم سول كذنگة. قئتايدئث قئزئل پاسپورتئ قولعا ءتيدئ. ءوزئمئزدئث قولدان كةلمةيتئندئ بئلدئك تة، قازاقستانعا أيزا الئپ بةرةتئن دةلدالعا بةردئك. ونئث دا جئگئت ةكةن. جاساتئپ بةرئپ جئبةردئ. مئنة، كةتكةلئ تذرمئن... كولئككة مئندئم. شةشةم بار جاقسئسئن ةكئ چةمودانعا سئيعانشا سالعان.

اكةم مارقذمنئث ءئزئ قالعان كوشةگة، سول كوشةمةن ءالئ ءجذرئپ جاتقان شةشةمة قارادئم. قالقايئپ قارا شاثئراعئم، ورتايئپ كورشئلةرئم تذر. كوزئمنةن جاس ئرشئپ كةتتئ. سولقئلداپ كةپ جئلادئم... ولار دا جئلادئ.

«ورئس وسئنداي بولادئ ةكةن-اؤ!»

2003 - جئل. 6 - قئركذيةك. شةكارادا تذرمئن. جان-جاعئم «بئدئري-سئدئري، اأاي-داأاي» دةپ بئلدئرلاعان كوزئ كوكتةرگة تولدئ. ويلاپ قويام: «مئنالاردئث كوزئ كوك، ءسوزئ كوپ ةكةن عوي»، «ورئس وسئنداي بولادئ ةكةن-اؤ!» دةپ. تةلةديداردا كئشكةنة كورئنؤشئ ةدئ، نة دةگةن ءداؤ وزدةرئ! قئزدارئن ايتسايشئ، مئجئپ كةتةر مة ةكةن، قايتةر ةكةن...».

ايتةؤئر شةكاراشئلاردئث ئقئلاسئ جاقسئ ولارعا. كئشئپةيئلدئك كورسةتئپ، وتكئزئپ جاتتئ.

«ساقشئلاردئث توبةسئنة قوي جايؤعا بولادئ...»

مذنداي كولةمدئ شاپكانئ ءبئرئنشئ رةت كورئپ وتئرمئن. قازاق ساقشئسئنان. بئزدة اسكةريلةردئث ءبارئن ساقشئ دةپ اتايدئ، كةيئن بئلدئك ولاردئث پوليسيا دةگةن اتئ بار ةكةنئن. اسا ءبئر ساعئنئشپةن «اسسالاؤماعالةيكؤم!» دةدئم پاسپورتئمدئ سذراعان اعاعا. «سالدئث با؟» دةدئ، «نةنئ؟» دةپ ةدئم، «بار قئستئرئپ كةل پاسپورتقا» دةپ ارتقا يتةردئ. مةنةن كةيئن تذرعان كئسئ شةكارادان كوپ وتكةن بولسا كةرةك، «باؤئرئم، ئشئنة 200 تةثگة قئستئرئپ بةرة سال» دةدئ سئبئرلاپ. ةندئ عانا تانئعان 200 تةثگةنئ قئستئرا قويدئم. پاسپورتئمدئ قاراعان بولدئ دا، وتكئزئپ جئبةردئ.

«اي، اعام-اي! ماعان 200 تةثگة ةشتةثة ةمةس قوي، انداعئ شاپكاثئزدةن ذيات بولدئ-اؤ» دةدئم ئشئمنةن.

دةرةككوز:«قامشئ» سايتئ 

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى