كوميسسيانئث مئندةتئ - جةمقورلئقپةن باتئل ءارئ جذيةلئ كذرةسؤ
استانا. 14- مامئر. قازاقپارات - پرةزيدةنت جانئنداعئ سئبايلاس جةمقورلئققا قارسئ كذرةس كوميسسياسئ ارناؤلئ تالداؤ جذرگئزة كةلة، جةمقورلاردئث جةمساؤئ بولئپ وتئرعان سالالاردئ انئقتادئ!
مةملةكةتتئك حاتشئ مذحتار قذل-مذحاممةدتئث توراعالئعئمةن اقوردادا وتكةن وسئ كوميسسيانئث كةشةگئ وتئرئسئندا بذل سالالاردئث اتئ اتالئپ، تذسئ تذستةلدئ، دةپ جازادئ «ايقئن» باسئلئمئ سةنبئ كذنگئ شئعارئلئمئندا.
كوميسسيانئث بيئلعئ تذثعئش جيئنئن اشقان مةملةكةتتئك حاتشئ الدا تذرعان مئندةتتئ مالئمدةدئ: «ةلباسئمئز ءوزئنئث بيئلعئ جولداؤئندا قازاقستاندئ جاثعئرتؤدئث ةث ماثئزدئ ماسةلةلةرئنئث ءبئرئ - سئبايلاس جةمقورلئقپةن شةشئمدئ تذردة كذرةس ةكةندئگئن ةرةكشة اتاپ ءوتتئ. ةندةشة، كوميسسيانئث الدئنداعئ باستئ مئندةت - قاي سالادا بولماسئن، جةمقورلئقتئث بارلئق كورئنئسئمةن باتئل ءارئ جذيةلئ كذرةس جذرگئزؤ» دةگةن مذحتار ابرار ذلئ بذل «شايقاستئث تاعدئرلئ» ةكةندئگئنة ةكپئن ءتذسئردئ: «قوعامئمئزدئث الةؤمةتتئك ءال-اؤقاتئ، مةملةكةتتئث بةدةلئ جانة ونئث ينأةستيسيالئق تارتئمدئلئعئ - وسئ كذرةستئث قانشالئقتئ ءتيئمدئ بولاتئندئعئنا بايلانئستئ بولادئ!» ءسوز باسئندا مةملةكةتتئك حاتشئ مذحتار قذل-مذحاممةد قازاقستان كوشباسشئسئنئث وسئ جئلعئ 13- ناؤرئزداعئ جارلئعئنا سايكةس، پرةزيدةنت جانئنداعئ سئبايلاس جةمقورلئققا قارسئ كذرةس ماسةلةلةرئ جونئندةگئ كوميسسيا قذرامئنا ءبئرقاتار وزگةرئستةر مةن تولئقتئرؤلار ةنگئزئلگةندئگئن حابارلاي كةتتئ.
اتاپ ايتقاندا، كوميسسيا قذرامئنا پرةزيدةنت اكئمشئلئگئ باسشئسئنئث ورئنباسارئ باعلان مايلئبايةأ، سةناتتئث كونستيتؤسيالئق زاثناما، سوت جذيةسئ جانة قذقئق قورعاؤ ورگاندارئ كوميتةتئنئث ءتوراعاسئ سةرئك اقئلباي ةنگئزئلگةن. كوميسسيا حاتشئسئ بولئپ پرةزيدةنت اكئمشئلئگئ-نئث قذقئق قورعاؤ جذيةسئ ءبولئمئنئث مةثگةرؤشئسئ اليك ئشپةكبايةأ بةكئتئلدئ. سونداي-اق كوميسسيا مذشةلةرئ ءراشيد تذسئپبةكوأ بذرئنعئسئنداي ادئلةت ءمينيسترئ رةتئندة ةمةس، ةندئ ةكونوميكالئق قئلمئسقا جانة سئبايلاس جةمقورلئققا قارسئ كذرةس اگةنتتئگئنئث (قارجئ پوليسياسئ) ءتوراعاسئ رةتئندة، ال بةرئك يماشةأ جاثادان تاعايئندالعان ادئلةت ءمينيسترئ رةتئندة كوميسسيا قذرامئنا ةنگئزئلئپ، كةشةگئ وتئرئسقا قاتئستئ. م.قذل-مذحاممةد كوميسسيانئث جاثا مذشةلةرئن «ةلباسئنئث ذلكةن سةنئمئنة ية بولؤلارئمةن» قذتتئقتاپ، جذمئستارئنا ساتتئلئك تئلةدئ.
كوررؤپسياعا قارسئ «پرةزيدةنتتئك» كوميسسياعا مذنئث سئرتئندا قارجئ ءمينيسترئ بولات جامئشةأ، ئشكئ ئستةر ءمينيسترئ قالمذحامبةت قاسئموأ، باس پروكؤرور اسحات داؤئلبايةأ، ةسةپ كوميتةتئنئث باسشئسئ ومارحان وكسئكبايةأ تا كئرةدئ. العاشقئ وتئرئسقا كوميسسيا تولئق قذرامدا قاتئستئ.
مةملةكةتتئك حاتشئ قذزئرلئ مةملةكةتتئك ورگاندارمةن بئرلةسئپ، كوميسسيانئث قازاقستانداعئ 2012- جئلعئ جاعدايداعئ كوررؤپسيامةن كذرةستئث جاي-كذيئنة مذقيات تالداؤ جذرگئزگةندئگئن ءمالئم ةتتئ. سونئث ناتيجةسئندة كوررؤپسيا كةلةسئ سالالاردا مةثدةپ وتئرعاندئعئ انئقتالعان، بذلار: «ءبئرئنشئ كةزةكتة - جةر قاتئناستارئ، تذرعئن ذيگة قول جةتكئزؤ ماسةلةسئ، قذرئلئس جانة تذرعئن ءذي-كوممؤنالدئق شارؤاشئلئق سالاسئ». «مةملةكةتتئك باعدارلامالاردئ جذزةگة اسئرؤعا بولئنگةن بيؤدجةت قاراجاتتارئن شئعئنداؤ» كةزئندة دة تالاي جةمقور شةندئ قوث جيؤدا. «اگروونةركاسئپتئك كةشةندئ دامئتؤ»، «تابيعات قورعاؤ جانة ةثبةك زاثناماسئن ساقتاؤ» دا پاراقورلئق باستاؤلارئنئث ءبئرئ كورئنةدئ. «مةملةكةتتئك ورگاندارداعئ كادرلئق ساياسات جانة كومانداسئمةن كوشئپ ءجذرؤ» دة، «بيزنةستئ قورعاؤ» جانة «مةملةكةتتئك قئزمةتتةر كورسةتؤ» دة سئبايلاس جةمقورلئق تؤدئراتئن ورتا قاتارئندا.
وسئلاردئث ئشئنةن مةملةكةتتئك حاتشئ تاثداي وتئرئپ، كوميسسيانئث ءبئرئنشئ وتئرئسئنئث كذن تارتئبئنة مةيلئنشة ةكئ كوكةيتةستئ ماسةلةنئ شئعارؤعا ذيعارعاندارئن جةتكئزدئ. كذن ءتارتئبئ بويئنشا بئرئنشئدةن، قذرئلئس جانة تذرعئن ءذي-كوممؤنالدئق شارؤاشئلئق سالاسئنداعئ مةملةكةتتئك باعدارلامالاردئ جذزةگة اسئرؤعا بولئنگةن بيؤدجةت قاراجاتتارئن پايدالانؤ ئسئندةگئ سئبايلاس جةمقورلئق ماسةلةسئ قارالدئ. ةكئنشئدةن، جةر رةسؤرستارئن باسقارؤ بويئنشا ؤاكئلةتتئ ورگاننئث جانة جةرگئلئكتئ اتقارؤشئ ورگانداردئث جةردئ پايدالانؤ سالاسئنداعئ قئزمةتتةرئندةگئ كوررؤپسياعا قارسئ تذرؤ باعئتئندا قابئلدانئپ جاتقان شارالار تئثدالدئ.
- قذرئلئس جانة ت ذ ك ش سالاسئ - ةث ءئر سئبايلاس جةمقورلئققا دؤشار بولعان سالا ةكةندئگئن ءبارئثئز جاقسئ بئلةسئزدةر، - دةدئ كوميسسيا مذشةلةرئنة م.قذل-مذحاممةد. - ال جةكةلةگةن قولئ ارام شةنةؤنئكتةر مةن كوممةرسيالئق قذرئلئمدار باسشئلارئ ءذشئن بذل زاثسئز بايؤدئث وتة قوماقتئ، پايداسئ مول كوزئ بولئپ تابئلادئ! سوندئقتان كوپتةگةن دامئعان ةلدةر وسئ سالالاردا كوررؤپسيالئق تاؤةكةلدةردئ بولدئرمايتئن نةمةسة ازايتاتئن ءتيئستئ تةتئكتةردئ جاساؤعا ايرئقشا نازار اؤدارادئ. ءبئز دة بذدان تئس قالماؤعا ءتيئسپئز. مةملةكةت باسشئسئ ن.نازاربايةأ قذرئلئس جانة تذرعئن ءذي-كوممؤنالدئق شارؤاشئلئق سالالارئن دامئتؤعا، الةؤمةتتئك ماثئزداعئ ءارتذرلئ نئسانداردئ قايتا قالپئنا كةلتئرؤگة جانة جوندةؤگة باعئتتالعان بيؤدجةت قاراجاتتارئن پايدالانؤدئث اشئقتئعئن قامتاماسئز ةتؤ قاجةتتئلئگئن الدةنةشة رةت ايتقان. «بذل بةكةر ةمةس، - دةدئ مةملةكةتتئك حاتشئ - قارجئلاندئرؤ اؤقئمئ بويئنشا بذل سالالار - ةث شئعئندئ بولئپ تابئلادئ! بذل باعئتتاردا جئل سايئن وراسان زور اؤقئمدا بيؤدجةت قارجئسئ ارنا تارتادئ.
ماسةلةن، تةك 2011- جئلئ عانا قذرئلئس جذمئستارئنئث كولةمئ 2 تريلليون 82 ميلليارد تةثگةنئ قذراعان! ذلةسكةرلئك قذرئلئستئ قولداؤعا 2007- جئلدان بةرئ قاراي 461،3 ميلليارد تةثگةدةن ارتئق قاراجات جذمسالعان». 2012- جئلئ قذرئلئس ئستةرئ جانة ت ذ ك ش اگةنتتئگئنئث شئعئنداؤئنا 25 بيؤدجةتتئك باعدارلامالار بويئنشا 238،9 ميلليارد تةثگة بةرئلئپ وتئر. قازئرگئ كةزدة «بارئنشا باسئم-دئق» رةتئندة 2020 - جئلعا دةيئن ةسةپتةلگةن «اقبذلاق»، «بالاپان» تذرعئن ءذي قذرئلئسئ سياقتئ باعدارلامالار جذزةگة اسئرئلؤدا. ونئث ذستئنة بذل اگةنتتئك ارقئلئ ارقئراي اعاتئن قارجئ تاسقئنئ مولايا بةرمةك: بيئلعئ جولداؤئندا ةلباسئ ةل ذكئمةتئنة «قولجةتئمدئ باسپانا - 2020» جاثا باعدارلاماسئن ازئرلةؤدئ جانة 1- شئلدةگة دةيئن قابئلداؤدئ، ونئث قارجئلاندئرئلؤئن رةسپؤبليكالئق بيؤدجةتتةن قامتاماسئز ةتؤدئ تاپسئردئ.
«التئن كورسة پةرئشتة دة جولدان تايادئ» دةگةن قاناتتئ ءسوز بار، ةندةشة، وسئ قذرئلئمدارداعئ شةنةؤنئكتةردئ قاداعالاؤ كذشةيؤگة تيئستةي. مذحتار ابرار ذلئ مةملةكةتتئك باعدارلامالاردئ ئسكة اسئرؤ كةزئندة قولدانئستاعئ زاثنامانئث بذزئلؤئ ءجيئ ورئن الاتئندئعئن اشئق ايتتئ. «مئسالعا، تةك 2011 - جئل بويئندا قارجئ پوليسياسئ ورگاندارئ قذرئلئس جانة ت ذ ك ش سالاسئندا شامامةن 200 قئلمئستئ اشكةرةلةگةن» دةدئ ول. بذل جةردة ةل قارجئسئ الةؤمةتتئك ماثئزدئ نئسانداردئ سالؤ كةزئندة دة، سونداي-اق ولاردئ جوندةؤ مةن قالپئنا كةلتئرؤ كةزئندة دة قولدئ بولاتئن كورئنةدئ. مةملةكةتتئك حاتشئ «قذرئلئسپةن بايلانئستئ جةكةلةگةن ينأةستيسيالئق جوبالاردئث باستاپقئ قذنئنئث كوپ مارتة قئمباتتاعاندئعئنا» نازار اؤدارتا كةلة: «بذل وسئ سالادا كوررؤپسيالئق سيپاتقا ية جذيةلئ پروبلةمالاردئث بارلئعئن كؤالاندئرادئ» دةگةن بايلام جاسادئ.
ةل باسشئلئعئ-نئث اأتوجول سالاسئن دامئتؤ باعدارلامالارئن جذزةگة اسئرؤعا قاتئستئ دا «سالماقتئ كوثئل تولماستئعئ» بارلئعئ مالئمدةلدئ. «ولار پايدالانئلاتئن قذرئلئس ماتةريالدارئنئث، ج ج م-نئث ذدايئ قئمباتتاتئپ وتئرئلؤئنا، جول قذرئلئسئ جذمئستارئن ؤاقئتئندا ورئنداماؤعا قاتئستئ» دةپ ناقتئلاعان م.قذل-مذحاممةد كوميسسيا وتئرئسئندا وسئ سالالاردا ءتارتئپ ورناتؤ ءذشئن جاؤاپتئ ورگانداردئث نة ئستةپ جاتقاندئعئ قارالاتئندئعئن ايتتئ.
بذل رةتتة ءبئرئنشئ ماسةلة بويئنشا قذرئلئس ئستةرئ جانة ت ذ ك ش اگةنتتئگئنئث باسشئسئ سةرئك نوكين، ال ةكئنشئ ماسةلة بويئنشا جةر رةسؤرستارئن باسقارؤ اگةنتتئگئنئث ءتوراعاسئ قادئرحان وتاروأ ةسةپ بةردئ. سوسئن قوس ماسةلة بويئنشا باس پروكؤروردئث، قارجئ پوليسياسئ جانة ةسةپ كوميتةتئ باسشئلارئنئث باياندامالارئ تئثدالدئ.
جةر رةسؤرستارئن باسقارؤ اگةنتتئگئ-نئث ءتوراعاسئ قادئرحان وتاروأتئث ءمالئم ةتكةنئندةي، جةر قاتئناستارئ سالاسئندا اكئمدةردئث 2010- جئلئ 323 زاثسئز شةشئم قابئلداعاندئعئ اشكةرةلةنگةن. ال 2011 - جئلئ جةرگئلئكتئ بيلئكتةردئث جةرگة قاتئستئ زاثسئز شةشئمدةرئ كةمئمةي، قايتا 479 عا دةيئن ءوسئپتئ! نةنئ كوكسةگةندةرئن كئم ءبئلسئن، ءبئراق اكئمدةرئ جةرگة قاتئستئ زاثسئز شةشئمدئ كوپ قابئلدايتئن وثئرلةردئث كوشئن بئلتئر وثتذستئك قازاقستان وبلئسئ (109) باستاپ تذر (ءبئر قئزئعئ، بذل قايتا ازايعانداعئسئ: 2010- جئلئ انئقتالعان زاثسئز شةشئمدةر بذل وثئردة 122 گة جةتكةن!). ودان ب ق و قالئسار ةمةس (102 زاثسئز شةشئم). «ذشتئكتئ» ماثعئستاؤ وبلئسئ (72) تذيئقتاپتئ. ال اقتوبة (بذل وبلئستا 20 تةكسةرؤ جذرگةن) جانة پاألودار (19) وثئرلةرئندة زاثسئز شةشئمدةر تابئلماپتئ.
اگةنتتئك باسشئسئ ق.وتاروأ ءوز اگةنتتئگئن جةمقورلاردان تازارتؤ باعئتئنداعئ شارالارعا دا توقتالدئ. زاثناما جةتئلدئرئلئپ، مةملةكةت قاجةتتئلئكتةرئ ءذشئن ساتئپ الئناتئن جةر تةلئمدةرئنئث جوعارعئ قذنئ زاثمةن بةكئتئلگةن. ماسةلةن، استانادا، كذرةسئنگة جئبةرؤ كةزئندة، مةملةكةت ءتئپتئ كوتتةدج-دةر قوجايئندارئنا دا ءار شارشئ مةترئن 1300 دوللاردان ارتئق تولةمةيدئ. ياعني وسئلايشا اكئمقارالارمةن سئبايلاسئپ، جةرئن مةملةكةتكة بئرنةشة ةسة قئمباتقا ساتئپ، زاثسئز بايؤعا توسقاؤئل قويئلعانداي. سونئمةن قاتار جةكة تذرعئن ءذي قذرئلئسئنا تةگئن جةر تةلئمدةرئن بةرؤ ءتارتئبئ وزگةرئپتئ. ياعني يگةرؤ كةزةثئندة ول تةلئم تةك «ارةندا قذقئعئندا» عانا ذسئنئلادئ ةكةن. ةگةر تةلئمدئ الئپ الئپ، سول جةرگة باسپانا سالماسا، ول جةر قايتادان مةملةكةتكة تارتئپ الئناتئن كورئنةدئ. بذعان قوسا، جارعئلئق كاپيتالئنداعئ شةتةلدئكتةردئث ذلةسئ 50 پايئزدان اساتئن زاثدئ تذلعالارعا جةر بةرؤدة قوسئمشا شةكتةؤلةر بةلگئلةنئپتئ.
قادئرحان وتاروأ جةر رةسؤرستارئن باسقارؤ اگةنتتئگئنئث كوررؤپسيالئق قذقئق بذزؤشئلئق جاساؤ قاؤپئ جوعارئ لاؤازئمدارئنئث تئزبةسئن انئقتاعاندارئن حابارلادئ. وسئ لاؤازئمدارعا تذرؤ جانة ول قئزمةتتئ اتقارؤ تالاپتارئ ارتتئرئلئپتئ. ول ول ما، وسئ تئزبةدةگئ لاؤازئمدئ قئزمةتكة تذرؤعا ذمئتكةرلةر ءذشئن «جةمقورلئققا قارسئ مئنةز-قذلئقتئ ساقتاؤئ تذرعئسئنان ولارعا قاتئستئ ارنايئ تةكسةرؤلةردئث قولدانئلؤ مذمكئندئگئ تؤرالئ» مئندةتتةمةلةر بةكئتئلگةنئ ءمالئم ةتئلدئ. قاراپايئم تئلمةن ايتقاندا، الگئ لاؤازئمداردان دامةلةنگةندةرگة «جالعاندئق دةتةكتورئنان» ءوتئپ، شئن نيةتتةرئن جاريالاؤلارئنا تؤرا كةلةتئنگة ذقسايدئ. وتئرئستئث قورئتئندئسئ بويئنشا مةملةكةتتئك ورگاندارعا كادرلئق جذمئستئ جاقسارتؤ، سونداي-اق بيؤدجةت قاراجاتئ ةسةبئنةن قارجئلاندئرئلاتئن ينأةست جوبالاردئث ئسكة اسئرئلؤئن باقئلاؤدئ كذشةيتؤ بويئنشا ناقتئ ذسئنئمدار بةرئلدئ.
ايحان ءشارئپ