قازاقتئث ذلئ جةثئسكة قوسقان ذلةسئنة لايئقتئ باعا بةرئلدئ مة؟

استانا. 9- مامئر. قازاقپارات - جاثا تاريحي كوزقاراستئث قالاي بولعانئنا قاراماستان، ءبئزدئث تاريحئمئزدان 1941-1945- جئلدارداعئ سوعئستئث مئقتاپ ورئن العانئ ءسوزسئز. ءبئراق وداقتاس رةسپؤبليكالار ئرگةسئن اؤلاق سالعان بذگئندة ءبئر كةزدةگئ ورتاق وتان ءذشئن بولعان سوعئسقا بئردةي كوزقاراس ساقتالدئ ما؟

قازاقتئث ذلئ جةثئسكة قوسقان ذلةسئنة لايئقتئ باعا بةرئلدئ مة؟

 بذل جاعئ تالاس تؤعئزادئ. ويتكةنئ سوثعئ جئلدارئ رةسةيلئكتةردة «بذل جةثئس بئزدئكئ» دةگةن مةنشئكتةؤ ةمةؤرئنئ باسئم. ازاماتتارئ مةن باؤئر ةتئ بالاسئن سوعئسقا جئبةرئپ بةرگةن قازاق حالقئنئث بذل سوعئستاعئ ةرلئگئ لايئقتئ ةسكةرئلئپ وتئر ما؟ «وي-كوكپار» وسئ ساؤال توثئرةگئندة.

مذحامةدجان ابدئبةكوأ، قذرلئق اسكةرلةرئ اسكةري ينستيتؤتئنئث ءبئلئم ساپاسئن باعالاؤ ءبولئمئنئث باستئعئ، پولكوأنيك:

ءيا

- سوعئس كةزئندة دة، سوعئستان كةيئنگئ ؤاقئتتا دا قازاق باتئرلارئنئث ةثبةگئنة لايئقتئ باعا بةرئلئپ جاتتئ. ورتالئقتئث ذلتقا بولئپ، الالاپ قاراؤ ءذردئسئ بولعانئ راس. بذل - ساياساتتئث سالقئنئ. دةگةنمةن كةثةس وداعئنا مذشة جالپئ، حالئق قازاقتئث ةرجذرةكتئگئن، باتئرلئعئن مويئندادئ. قازاقتار مةن قازاقستاندئقتاردئث ةثبةكتةرئ رةت-رةتئمةن باعالاندئ. سذم سوعئستئث سالدارئنان كةثةس وداعئ بويئنشا 26، 7 ميلليون ادام اجال قذشسا، 11،9 ميلليون ادام فاشيستةردئث تذتقئنئنا ءتذسئپتئ. ازاماتئ قازا تاپقان وتباسئلارعا قذرمةت تة كورسةتئلدئ. 1، 2 ميلليون قازاقستاندئقتار سوعئستا قازا تاؤئپتئ.

قازاقستاننان بارعان 500 مايدانگةر ذلئ وتان سوعئسئنئث باتئرئ اتانسا، سونئث ئشئندة 96 قازاق باتئر دةپ تانئلدئ. قازاقستاندئقتاردئث ئشئندة تورتةؤئ ةكئ مارتة باتئر اتاعئن الدئ. مذنئث ءبارئ ايتئلئپ تا، جازئلئپ تا جاتتئ. سوعئستئث الدئندا ءبئر اتقئش ديأيزيا كةتسة، كةيئن 12 اتقئش، ءبئر اتتئ ديأيزيا، جةتئ اتقئش بريگادا، 50 اسكةري ءبولئم مايدانعا اتتاندئ. بارلئق تاراپتاعئ شايقاستاردا ءبئزدئث ةر-ازاماتتار ذرئس جذرگئزدئ. باؤئرجان مومئش ذلئ سوعئس كةزئندة جةكة باسئنئث قاهارماندئق ةرلئگئمةن جانة ذرئس جذرگئزؤدةگئ اسكةري شةبةرلئگئمةن ةرةكشة كوزگة تذسةدئ. بئرنةشة رةت جاؤ قورشاؤئنان جاؤئنگةرلةرئن امان-ةسةن الئپ شئعادئ. ماسكةؤ تذبئندةگئ شايقاستاعئ ةرلئگئ سول كةزدئث وزئندة وداق كولةمئنة اثئز بولئپ جايئلادئ. وسئنئث نةگئزئندة ورئستئث بةلگئلئ جازؤشئسئ الةكساندر بةك «أولوكولامسكوة شوسسة» (قازاقشاسئ «ارپالئس») پوأةسئن جازدئ. ءتئلشئ رةتئندة مايداندا بولعان ءبئر اعئلشئن جازؤشئسئ كةيئن ءوز ةستةلئگئندة: «قازاقتار ةشقانداي قارؤسئز-اق، كوزسئز ةرلئكپةن جاؤعا تاپ بةرئپ، جاؤجذرةكتئكپةن جةثئسكة جةتئپ وتئرادئ. مذنداي ةل ةشقاشان جةثئلؤ دةگةندئ بئلمةيدئ»، - دةپ اتاپ ايتئپتئ. قولباسشئ جؤكوأ كوسةم ستالينگة قازاقتاردئث اؤا رايئنا، قيئنشئلئققا توزئمدئلئگئن، قايتپاس ةرجذرةكتئگئن ايتئپ ةسةپ بةرگةن ةكةن. بذل قازاقتئث سوعئس كةزئندة-اق لايئقتئ باعاسئن العانئن كورسةتةدئ.

امانجول قالئش، تاريح عئلئمئنئث دوكتورئ:

جوق

- 30-جئلدارئ 1،5 ميلليونداي قازاق اشارشئلئقتا كوز جذمسا، 1،5 ميلليونداي قازاق شةتةلدةرگة قونئس اؤداردئ. سول دذربةلةثنةن امان قالعان 2،5 ميلليونداي قازاقتئث ةث مئقتئ ازاماتتارئ مايدانعا جونةلتئلدئ. مةنئث اكةم ءتورت اعايئندئ ةدئ. تورتةؤئن دة سوعئسقا اكةتتئ. بئرةؤئ ستالينگراد تذبئندة وققا ذشسا، ةكةؤئ مذگةدةك بولئپ ورالدئ. راقئمجان قوشقاربايةأ ةث العاشقئ بولئپ جةثئس تؤئن تئكتئ. ونئ ولة-ولگةنشة ةشكئم باعالاماي كةتتئ. باؤئرجان مومئش ذلئ - ناعئز باتئر. وداقتان باتئر اتاعئن الماسا دا، قازاق وعان سونداي اتاقتئ بةرئپ قويدئ.

 قاسئم قايسةنوأ - قيئن-قئستاؤ ساتتة تاپسئرمانئ ورئنداپ، امان قايتقان 12 پارتيزاننئث ءبئرئ. سونداعئ 11 جاؤئنگةرگة باتئر اتاعئ بةرئلدئ دة، قاسئم قايسةنوأكة ونداي اتاق بذيئرمادئ. قازا تاپقانداردئث ذلةس سالماعئن سارالاساق، ءبئرئنشئ - ورئستار، ةكئنشئ - ؤكرايندةر، ءذشئنشئ - ةأرةيلةر، ءتورتئنشئ ورئندا قازاقتار تذر. وزبةكتةر قاراقذم كانالئن قازامئز دةپ سوعئسقا بارمادئ. تذرئكمةندةر دة سول ءتارئزدئ قؤلئق جاسادئ. سوعئستئث ءوزئ ورئستار مةن ؤكرايندةردئث جةرئندة ءجذرئپ جاتتئ. سوندئقتان ولاردئث شئعئنعا ذشئراؤئ تذسئنئكتئ. ال تئلداعئ قازاقتاردئث بارئنةن كوپ جاپا شةگؤئنة نة سةبةپ؟ ساندئ ساپاعا ارتتئراتئن ةر-ازاماتتاردئ سوعئسقا كذشتةپ اكةتئپ وتئرعان.

قازاقتاردئث قويداي قئرئلؤئنئث ءبئر سئرئ - سؤدا جذزة بئلمةؤئ. اسكةرلةردئ ةدئلدةن وتكئزگةندة ءبئزدئث ساربازداردئث كوبئ سؤعا كةتكةن. قازاقتارعا 1944-45- جئلدارئ عانا اأتومات بةرئلدئ، ايتپةسة 1941-42 - جئلدارئ بةس ادامعا ءبئر أينتوأكا بولعان. شةگئنگةندةردئ ارتئنان اتاتئن ارنايئ وترياد جاساقتالئپتئ. ماثعئستاؤ وبلئسئنئث اكئمئ باؤئرجان مذحامةدجانوأتئث اكةسئ ءالي دةگةن كئسئ الگئندةي وتريادتئث سابئندا بولئپتئ. ول كئسئمةن كةزئندة بئرگة جذمئس ئستةگةندة ءوز اؤزئنان ةستئگةن ةدئم. قازاقتار ذنةمئ الدئثعئ شةپكة جئبةرئلئپ، اجالدئث اؤزئنا قاراي ايدالعان. وسئ دذنيةلةر اشئق ايتئلا بةرمةيدئ. سوندئقتان جةثئسكة قازاقتئث قوسقان ذلةسئنة لايئقتئ باعا بةرئلمةدئ دةپ ةسةپتةيمئن.

بةيتاراپ پئكئر

بةرةكةت كارئبايةأ، تاريح عئلئمئنئث دوكتورئ، ءال-فارابي اتئنداعئ قازاق ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورئ:

- ذلئ وتان سوعئسئ جالپئ كةثةس ذكئمةتئنئث جةثئسئ رةتئندة ايتئلاتئن. بارلئعئ بئرگة تويلايتئن. قازاقستاندئقتاردئث سذبةلئ ةثبةكتةرئ ايتئلئپ جاتاتئن. سوعئس كةزئندة اتئلعان ون وقتئث توعئزئ قازاقستاننان شئققانئنئث ءوزئ نةگة تذرادئ؟! سوعئستئث الگئندةي 98 پايئز شيكئزاتئن ةلئمئز ءوندئرئپ وتئردئ. بذل - ذلكةن نارسة. بذرئن جةثئس ورتاق دةپ سانالسا، كةيئنگئ ؤاقئتتا ءاربئر ةل ءوزئنئث جةثئسكة قوسقان ذلةسئن يةمدةنة باستادئ. كةثةس ذكئمةتئنئث تئكةلةي مذراگةرئ رةتئندة جةثئستئ رةسةيدئث وزئنة مةنشئكتةؤ پيعئلئ بايقالادئ.

اأتور: ارمان اؤباكئر

 دةرةككوز: «الاش ايناسئ» گازةتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى