كذزدة «حالئقتئق جةكةشةلةندئرؤ» باستالادئ، اعايئن
استانا. 14 - ناؤرئز. قازاقپارات - «حالئقتئق جةكةشةلةندئرؤ» كذزدئث بةل ورتاسئندا باستالاتئن بولدئ! مينيسترلةر كابينةتئنئث كةشةگئ جيئنئندا وسئنداي شةشئم قابئل الئندئ.
وسئلايشا قازاقستان كوشباسشئسئ باستاماشئ بولعان «حالئقتئق ІРО» اياسئندا، بيئلعئ قازان ايئندا قازاقستاندئقتارعا «ماگيسترالدئ مذناي قذبئرلارئنئث قوجايئنئ» - «قازترانسويلدان» ةنشئ يةلةنؤ مذمكئندئگئ تؤعئزئلماق. ءبئر قئزئعئ، ذكئمةتتةگئلةر بذل مذمكئندئكتئ ازاماتتاردئ «م م م »-نئث «قارجئلئق قذردئمئنا» قذلاؤدان قذتقاراتئن قذرال رةتئندة دة قاراستئرادئ ةكةن. ةل ذكئمةتئنئث وسئ وتئرئسئندا وزگة دة ةلةث ةتكئزةرلئك جاثالئقتار جاريا ةتئلدئ. جاهاندئق داعدارئس جاعادان العاندا، جايراپ قالا جازداعان كوپتةگةن «جذية قذراؤشئ» كاسئپورئندار مةن جةتةكشئ بانكتةردئ ذكئمةت جةتةككة العانئ ءمالئم. وسئلايشا مةملةكةت ةكونوميكاعا دةندةي ةندئ. «ةندئ، - دةيدئ أيسة-پرةمةر قايرات كةلئمبةتوأ، - دذنيةجذزئلئك بانكتئث، سونداي-اق ةؤروپالئق قايتا قذرؤ جانة دامؤ بانكئنئث سوثعئ ذسئنئمئ بويئنشا جةكة سةكتوردئث ذلةسئن جانة جةكة ينأةستيسيالاردئ ارتتئرؤ قاجةت. وسئعان بايلانئستئ مةن «حالئقتئق ІРО» باعدارلاماسئ ءدال قازئر ةث دذرئس ءارئ وزةكتئ دةپ سانايمئن. سونئث ارقاسئندا قازاقستان ازاماتتارئ ةلئمئزدئث ءئرئ اكتيأتةرئنئث، ذلتتئق كومپانيالارئنئث اكسيونةرلةرئنة اينالؤ مذمكئندئگئنة قول جةتكئزةدئ».
باعدارلاما 2012 - جئلئ باستالئپ، 2015 - جئلعا دةيئن جذزةگة اسئرئلؤعا جوسپارلانعان، وسئ ؤاقئت ئشئندة قولئندا جيناعئ بار ازاماتتار مةملةكةت باسقارؤئنداعئ كوپتةگةن ءئرئ كومپانيالاردئث اكسيالارئن يةلةنة الماق. «ءئزاشارئ» - «قازترانسويل» بولاتئن كورئنةدئ، ال ونئث سوثئنان «كةگوك» حالئققا قاراي بةت الؤئ مذمكئن. «بولاشاقتا ءبئز ذلكةن كومپانيالاردان مذناي، گاز، تةمئر جول سئندئ سالالارداعئ ءئرئ كومپانيالاردئ جةكةشةلةندئرؤگة كوشةتئن بولامئز» دةپ سةندئردئ كةشة ذكئمةت باسشئسئنئث ورئنباسارئ. حالئقتئث «قازمذنايگاز»، «قازاقستان تةمئر جولئ» سئندئ الپاؤئتتاردان ذلةس كةسئپ الؤئنا 2014 - جئلدان كةيئن جول اشئلماق. ذكئمةت باسشئلئعئ حالئق اعارتؤ جذمئستارئن كذشةيتؤ قاجةت دةگةن بايلامعا كةلئپتئ. «وكئنئشكة قاراي، بئزدة قارجئلئق ساؤاتتئلئق ماسةلةسئ «اقساپ» جاتئر، - دةدئ جيئن كةزئندة ارئپتةستةرئنة أيسة-پرةمةر قايرات نةمات ذلئ. - ونئث مئسالئن قازاقستاندئقتاردئث الئ كذنگة «ةم-ةم-ةمدة» ويناپ جذرگةندئگئنةن، سوعان شئن سةنةتئندئگئنةن كورةمئز. دةمةك، ءتذسئندئرؤ جذمئستارئ ؤاقئتتئ، قارجئنئ، بارلئق مةملةكةتتئك ورگانداردئ جذمئلدئرؤدئ تالاپ ةتةدئ». بذعان دةيئن ةل ذكئمةتئ العاشقئ قوس كومپانيانئ «اي-پي-وعا» قاتار شئعارؤدئ ويلاستئرعان بولاتئن. ءبئراق الةمدئك ةكونوميكانئث دامؤ بةتالئسئ بةلگئسئز بولؤئنا بايلانئستئ، ةكونومدامؤ ءمينيسترئ ب.ساعئنتايةأ ذكئمةت باسشئلئعئنان ةكةؤئن قاباتتاستئرماي، «ك ة گ و ك»-تئ كةلةسئ جئلعا قالدئرؤدئ سذرادئ. ارنايئ جالداعان كةثةسشئلةر ونئ نة 2012 - جئلدئث 4- توقسانئنا، نة 2013 - جئلدئث І-توقسانئنا قالدئرؤعا كةثةس بةرئپتئ.
«سامذرئق-قازئنا» باسقارما ءتوراعاسئنئث ورئنباسارئ قؤاندئق بئشئمبايةأ الداعئ ساؤئردة «قازترانسويلدئ» كةشةندئ باعالاؤ پروسةدؤراسئن اياقتاؤ جوسپارلانئپ وتئرعاندئعئن جةتكئزدئ. ال مامئردا اكسيالاردئث قذنئ بةلگئلةنبةك، ول باعا كومپانيانئث وتكةن جئلداعئ قارجئلئق تابئستارئ مةن جةتئستئكتةرئنة بايلانئستئ بولادئ دةسةدئ. تامئزدا «سامذرئق-قازئنا» قورئنئث ديرةكتورلار كةثةسئ جيئنعا جيئلئپ، ورنالاستئرئلاتئن اكسيالاردئث سانئ مةن باعاسئ ماسةلةسئن قارايدئ. «قئركذيةكتة اكسيالاردئ ساتئپ الؤعا وتئنئمدةردئ جيناؤ باستالادئ. قازاندا قور بيرجاسئندا «قازترانسويل» اكسيالارئن ورنالاستئرؤ بويئنشا ساؤدانئ باستاؤ ذيئمداستئرئلادئ» دةدئ قور توراعاسئنئث ورئنباسارئ. وسئ ورايدا پرةمةر-مينيستر ك.ءماسئموأ حالئققا ءتذسئندئرؤ جذمئستارئن كذشةيتؤ تؤرالئ تاپسئرما بةردئ. ءتئپتئ دةپؤتاتتاردئث وزدةرئ ذكئمةت باسشئسئنا باعدارلاماعا قاتئستئ قاجةتتئ اقپاراتتئث ازدئعئنا شاعئمدانئپتئ. كارئم قاجئمقان ذلئنئث مويئنداؤئنشا، قوعام دا مذنئث نة ةكةندئگئن ءالئ تذسئنبةي وتئر.
«وسئ ولقئلئقتئث ورنئن تةزئرةك تولتئرؤئمئز قاجةت» دةدئ ول. مةملةكةت «قازپوشتا» بولئمشةلةرئن «حالئقتئق ІРО » تؤرالئ اقپارات تاراتؤ پؤنكتتةرئ رةتئندة دة پايدالانباق. بارلئق ءتذسئندئرؤ جذمئستارئنئث ةكئ تئلدة جذرگئزئلةتئندئگئ ايتئلدئ. شالعايداعئ وثئرلةردئث تذرعئندارئنا دةيئن اكسيا ساتئپ الؤ مذمكئندئگئن تؤعئزؤ ءذشئن «سامذرئق-قازئنا» قورئ «قازپوشتا» بولئمشةلةرئن تةحنيكالئق جةتة جاراقتاندئرؤعا، قئزمةتكةرلةرئن وقئتؤعا جانة باسپاحانالئق ونئمدةرمةن قامتاماسئز ةتؤگة 408،7 ميلليون تةثگة بولةتئن بولدئ. بذل جةردة بذقارا حالئققا قذندئ قاعازدار جايئن قاراپايئم مئسالدارمةن جةتكئزؤ قاجةت ةتئلمةك. ماسةلةن، U2 ءئيرلاندئق توبئنئث ءانشئسئ بونو (پول دةأيد حيؤسون) وسئدان ةكئ جئلداي بذرئن 210 ميلليون دوللارعا ينتةرنةتتةگئ Facebook الةؤمةتتئك تورابئنئث اكسيالارئن ساتئپ الئپتئ، سودان اكسيالار قذنئنئث بئرنةشة ةسة ارتؤئ ارقاسئندا، جاقئندا بونو ميللياردةر اتاندئ. راس، وعان دةيئن ءانشئنئث قور نارئعئندا بئرنةشة رةت اؤزئ كذيگةن: ول قذرعان Elevatіon Partners كومپانياسئ 2006 - جئلئ شامامةن 290 ميلليون دوللاردئ «Forbes-medіa» - عا سالئپتئ، كةيئن ول كومپانيا قذنسئزدانئپ قالعان. ةلئمئزدة «حالئقتئق ІРО»-عا شئعارئلاتئن كومپانيالاردا مذنداي تاؤةكةل، ارينة، شامالئ. سونئمةن بئرگة ءبئزدئث قور نارئعئندا، شةتةلدةگئدةي، ميلليونةر اتانؤ دا قيئن. دةمةك، بيلئك حالئققا الداعئ «اي-پي-و» كةزئندة نةگة اكسيالار ساتئپ العانئ ءجون ةكةندئگئن ناقتئ تذسئندئرگةنئ ابزال.
ذكئمةتتئث كةشةگئ جيئنئندا قئزئقتئ بئرنةشة مالئمدةمة جاسالدئ. ذكئمةت باسشئسئنئث ءبئرئنشئ ورئنباسارئ سةرئك احمةتوأ اةس ماسةلةسئن ءارئ سوزباي، بيئل ءبئر جاقتئ ةتؤ قاجةتتئگئن ءبئلدئردئ. ونئث ايتؤئنشا، پرةمةر ءبئر بايلامعا كةلؤ جونئندة يندؤستريا، ةكونومدامؤ مينيسترلئكتةرئنة جانة باسقا دا جاؤاپتئ مةكةمةلةرگة تاپسئرما بةرئپتئ. «ءبئز بيئل اتوم ةلةكتر ستانساسئ ماسةلةسئنة «جؤان نذكتة» قويؤعا ءتيئسپئز، - دةدئ س.احمةتوأ. - قؤات جذيةسئن دامئتؤ باعدارلاماسئنا سايكةس، وندئرئلةتئن جالپئ ةلةكتر قؤاتئنئث شامامةن 4،5 پايئزئ ا ة س-تئث ةنشئسئنة كةلؤئ كةرةك. سوندئقتان بذل ماسةلةنئ ءبئز بيئلعئ جئلئ تذپكئلئكتئ تذردة شةشكةنئمئز ءجون». بذدان بذرئن «سامذرئق-قازئنا» باسشئسئ ومئرزاق شوكةيةأ اةس بويئنشا شةشئم قابئلدانباعاندئعئن حابارلاعان ةدئ. ناتيجةسئندة، ونئث جذمئستارئنا بولئنگةن 8 ميلليارد تةثگةدةي قاراجات بيئلعئ جئلعئ بيؤدجةتتئ ناقتئلاؤ كةزئندة باسقا شارالارعا قايتا باعئتتالعان. كةشة جؤرناليستةرگة «شةشئمنئث ءالئ قابئلدانباعاندئعئن» راستاعان ءا.يسةكةشةأ سونئمةن بئرگة «قازاقستاننئث اتومنان قؤات وندئرؤدةن دة باس تارتپاعاندئعئن» قوستئ. ونئث ايتؤئنشا، بذل - بولاشاقتئث ءئسئ. «قانداي ءتيپتئ رةاكتور، قانداي ستانسا بولاتئندئعئ، حالئق ءذشئن قاؤئپسئزدئگئ جانة ةث وزئق تةحنولوگيالارئ تذرعئسئنان ءالئ ذزاق تالقئلاناتئن بولادئ» دةدئ اسةت ورةنتاي ذلئ. قازاق ةلئنئث تذثعئش ا ة س-ئن سالؤعا رةسةي، كورةيا قاتتئ قذلشئنئپ وتئر.
ذلتتئق يادرولئق ورتالئقتئث باعالاؤئنشا، ش ق و-داعئ كؤرچاتوأتا ا ة س سالؤعا شامامةن 3 ميلليارد دوللارداي قارجئ قاجةت بولادئ. ايتكةنمةن العاشقئ اتوم ةلةكتر ستانساسئن تذرعئزؤعا جارايتئن تاعئ ءتورت جةر بةلگئلةنؤدة: بذلار - بالقاش وزةنئنئث ماثئ، اقتاؤ، قوستاناي جانة تاراز قالالارئنئث اؤداندارئ كورئنةدئ. تاعئ ءبئر جاثالئق: قوستاناي وثئرئندة قؤاتئ جونئنةن بالحاش گرةس-ئنةن كةم تذسپةيتئن ةلةكتر ستانساسئ سالئنباق. وسئ ورايدا كةشة ذكئمةت 2020 - جئلعا دةيئن، مةيئلئنشة ةرتةرةك، تورعاي باسسةينئنئث كومئرئن وندئرؤگة كئرئسةتئندئگئ تؤرالئ جوسپارئن جاريا ةتتئ. ول جةردة رازرةز، جئلؤ-ةلةكتر ستانساسئ سالئنباق. مامانداردئث باعالاؤئنشا، كومئر قورئ 20 ميلليارد توننا كورئنةدئ، ونئث 5،6 ميلليارد تونناسئن اشئق تاسئلمةن الؤعا بولادئ. تورعاي الابئنئث كومئرئ اسا ءتيئمدئ وتئنعا جاتادئ ةكةن، بارلئق قؤات ءوندئرؤ قوندئرعئلارئندا پايدالانؤعا كةلةدئ. ذكئمةتتئث كةشةگئ وتئرئسئندا يندؤستريا ءمينيسترئ ءا.يسةكةشةأ 2030 - جئلعئ كةلةشةكتئ قاراستئراتئن، 2020 - جئلعا دةيئنگئ قازاقستاننئث ةلةكتر ةنةرگةتيكالئق سالاسئن دامئتؤدئث جاثا تذجئرئمداماسئن ذسئندئ. وعان سايكةس، كومئر ءوندئرؤ جئلئنا 150 ميلليون تونناعا، ةلةكتر قؤاتئن ءوندئرؤ جئلئنا 150،2 ميلليارد ك أ ت / ساعاتقا جةتكئزئلمةك. سونئمةن قاتار ونئث قازاقستاننئث كورشئ ةلدةردةگئ ءئرئ گةس-تةر قذرئلئسئنا بةلسةندئ قاتئسؤئن قاراستئرئلعاندئعئ ءمالئم ةتئلدئ.
ايحان ءشارئپ
دةرةككوزئ:«ايقئن» گازةتئ