قازاقتئث حيمياسئ نةگة قينالئپ تذر؟

  استانا. 13- ناؤرئز. قازاقپارات - بيئلعئ جئل «وتاندئق يمپورت الماستئرعئش ءوندئرئستئ مةملةكةتتئك قولداؤ تؤرالئ» باعدارلاما مارةسئنة جةتپةك. وسئدان بةس جئل بذرئن باعدارلاما قابئلدانعان تذستا «ةلئمئزدة حيميا ونةركاسئبئنئث مئزعئمايتئن نةگئزئن قالاؤعا مذمكئندئك اشئلدئ» دةپ كةؤدة كةرة كةث تئنئستاعانبئز.

قازاقتئث حيمياسئ نةگة قينالئپ تذر؟

ايتسة دة حيميكتةرئمئزدئث ءوندئرئسكة سذرانئپ تذرعان جاثالئقتارئ قالتارئستا قالئپ، وزگة ةلدةن تاسئمالداناتئن يمپورتتئث قاسئندا وتاندئق يمپورت الماستئرعئش تاؤارلارئمئز وگةي بالانئث كذيئن كةشئپ جذرگةنئ جاسئرئن ةمةس. كةزئندة كرةملدئث ءوزئن تامساندئرئپ، ماسكةؤدئث ازؤلئ عالئمدارئمةن تةكةتئرةسكة تذسكةن ماماندارئمئزدئث ةثبةگئ بذل كذنئ ةلةؤسئز-ةسكةرؤسئز قالعان جايئ بار.

بئزگة قام جاساؤ كةرةك

ءاؤ باستا جوعارئدا اتالعان باعدارلامانئ «ئسكة اسئرامئز» دةپ قذلشئنعان ءتيئستئ ورئندار قازئر، كةرئسئنشة، «اركئم اشقان عئلئمي جاثالئعئنئث باعئن ءوزئ اسپانداتؤئ قاجةت» دةگةن قاعيدانئ بةرئك ذستاناتئن كورئنةدئ. ةگةر دةرةككة جذگئنسةك، بئزدةگئ حيميا ونةركاسئبئ ءوندئرئسئنئث كولةمئ بيئل 38،5 پايئزعا جةتئپتئ. ساراپشئلاردئث باعامداؤئنشا، بذل كورسةتكئش بئلتئرعئعا قاراعاندا ةكئ ةسة تومةن. ال حيميا ونةركاسئبئن جانداندئرؤدا كورشئلةس ةلدةرئمئزدئث ئشئندة قئتاي مةن رةسةي الةمدئك ساؤدا-ساتتئقتا وزئندئك بةدةل دة جيناپ ذلگةرئپتئ. ماسةلةن، وتكةن جئلئ قئتايدان قازاقستانعا تاسئمالدانعان حيميا ءوندئرئسئنئث ونئمدةرئ 22 پايئزدان اسئپ جئعئلسا، رةسةيدةن تاسئمالداناتئن ونئمدةر 42،8 پايئزدئث مولشةرئن قذراپتئ. بولاشاقتا اتالمئش ةلدةر ساؤدا اينالئمئن ةكئ ةسةگة دةيئن ارتتئرؤدئ جوسپارلاپ وتئرعان كورئنةدئ.

بايئپتاپ قاراساق، حيميا ونةركاسئبئن دامئتؤ تاؤار ءوندئرئسئن مولايتؤدئث كوزئ ةكةنئن باعامدايسئث. قازئر ةلگة سئرتتان كةلئپ جاتقان يمپورتتار كوشئ وزگة ةلدئث حيميا سالاسئن دامئتقاننان كةيئنگئ جةتكةن جةتئستئگئ ةكةنئ دة ءمالئم. كذنئ ةرتةث ءبئز دة باسةكةگة قابئلةتتئ ةلدةرمةن يئق تئرةستئرةمئز دةپ وتئرمئز. «دةمةك، بئزگة دة قام جاساؤ قاجةت» دةسةدئ ماماندار. بذل رةتتة حيميا عئلئمئنئث دوكتورئ، پروفةسسور حاكئم سؤةربايةأ:

- بئزدة سئرتتان كةلةتئن يمپورتتئ ءوزئمئزدئث وتاندئق يمپورت الماستئرعئشپةن الماستئرؤعا قارئم دا، قابئلةت تة بار. ايتسة دة وتاندئق حيميا ونةركاسئبئنئث جئل سايئن ذلةستئك پايئزئ ارتئپ، دامؤدئث ذستئنة كةرئ كةتئپ بارا جاتقانئ راس. جالپئ، ءبئزدئث حيميكتةردة ئزدةنئس جوق ةمةس، بار. ءبئراق ولاردئ قولداؤ جوق. ذكئمةت جئل سايئن وتاندئق يمپورت الماستئرعئش ءوندئرئستئ قولداپ-قولپاشتاؤ قاجةتتئگئن قاؤزايدئ.

ال بئزدةگئ باقئلاؤشئ ورگاندار، كةرئسئنشة، شةتتةن كةلةتئن يمپورتقا يةك ارتقاندئ ءجون سانايدئ. وزگةنئث يمپورتئنا قئزئعامئز دةپ ءجذرئپ، ءوزئمئزدئث وتاندئق ءوندئرئستئ نازاردان تئس قالدئرئپ الدئق. ءوز باسئم ءتئپتئ «وتاندئق ءونئم جاساؤعا قانشاما قارجئ شئعئنداعانشا، سول قارجئعا شةتةلدةن دايئن ءونئم ساتئپ الساق قايتةدئ» دةگةن ذسئنئستاردئ دا قذلاعئم شالدئ. مئنة، وسئ جايت ةلدةگئ حيميا ونةركاسئبئنئث اقساؤئنا اكةلئپ سوقتئردئ، - دةيدئ.

يمپورتقا سالئقتئ كوبةيتكةن ءجون

نةگئزئنةن، «قازاقستاننئث ئرگةسئنة قاعئلاتئن شةگةسئ دة وتاندئق بولؤئ كةرةك» دةسكةن عالئمدارئمئز ناق قازئر قوعامعا اؤاداي قاجةت دةگةن جاثالئقتاردئ قولداؤ جوقتئعئن، قانشاما جئل ئزدةنئپ، سول ئزدةنئسئنئث جةمئسئن كورمةيتئن ماماندار جةتئپ-ارتئلاتئنئن العا تارتؤدا. «قازئر بئزدة عئلئمي جاثالئقتئ وندئرئسكة پايدالانؤ مةحانيزمئ جوق. وسئدان بارئپ ءبئز حيميا ونةركاسئبئنة جان بئتئرة الماي وتئرمئز» دةگةن عالئمدار بولاشاقتا ةلئمئزگة ةنةتئن يمپورتقا سالئقتئ كوبةيتكةن ءجون ةكةنئن قذلاققاعئس جاساؤدا. بذعان قاتئستئ ةكونوميست-عالئم جاسقايرات سذندةت ذلئ بئلاي دةيدئ:

- بئزگة جةتئستئكتةردئ وندئرئسكة باعئتتاپ، جارنامالاپ وتئراتئن عئلئمي مةنةدجةرلةر كةرةك. سونداي-اق بذل سالاعا بولئنةتئن ينأةستيسيا كولةمئن ارتتئرؤ قاجةت. بذدان سوث سئرتتان كةلةتئن يمپورتقا باقئلاؤدئ بةلگئلئ مولشةردة قاتاث قاداعالاعانئمئز ءجون. يمپورتقا سالئناتئن سالئق مولشةرئن باقئلاؤعا الئپ، ءتئپتئ زاثدئق تذرعئدا يمپورتقا سالئقتئ كوبةيتسةك، وتاندئق وندئرئسكة دةم بةرگةن بولار ةدئك. نةگئزئنةن، سئرتقا تاسئمالداناتئن ةكسپورتتئث كولةمئن ارتتئرسا، كورشئلةس ةلدةرمةن ساؤدا-ساتتئق بايلانئس مولاياتئنئن ذعئناتئن كةز جةتتئ. سوندئقتان حيميا ونةركاسئبئندةگئ ذلةستئ ارتتئرئپ، اقئرعئ ونئمگة دةيئن جذمئس ئستةؤدئ ذيرةنگةن ابزال.

مذناي حيمياسئنا ءمان بةرسةك...

جالپئ، وتاندئق مامانداردئث قايسئبئرئنئث پايئمداؤئنشا، «قازاق حيميا ونةركاسئبئنئث الةؤةتئ قئتاي حيميا ونةركاسئبئنةن بئردة-ءبئر كةم ةمةس. تةك وسئ سالاعا مةملةكةتتئك تذرعئدا دةم بةرسةك بولدئ».

 ماسةلةن، ءبئز مذناي قورئمئزدئث مولدئعئ جاعئنان الةمدةگئ مذنايلئ دةگةن 15 مةملةكةتتئث قاتارئنا ةنةمئز. ويلاپ قاراساق، قازئر الةم ةلدةرئنئث باسئم بولئگئ مذنايدان تذرمئسقا قاجةتتئ زاتتار الؤدئث شةبةرئنة اينالئپ جاتئر. بئلة-بئلسةثئز، مذنايدان كئر جؤعئش زاتتار، ءارتذرلئ پلاستيكالئق زاتتار، كةثسة زاتتارئ، ءذي جيهازدارئنا دةيئن الئنادئ. مذناي حيمياسئن جةتئك مةثگةرگةن ةلدةر شيكئ مذنايدئ تةرةث دةثگةيدة ذقساتئپ وتئر. ال ءبئز شيكئ مذنايدئ سئرتقا ساتقانئمئزعا عانا ماقتانا الامئز. بذكئل الةم قازئردة مذناي شيكئزاتئنان الئناتئن ءونئم كورسةتكئشئن 92-94 پايئزعا دةيئن جةتكئزؤگة تالپئنئپ جاتئر. ءبئز، كةرئسئنشة، وندئرةتئن مذنايدئث 90 پايئزئن شيكئ كذيئنشة ةكسپورتتاپ، مذناي شيكئزاتئنئث ازعانا بولئگئن موتور وتئندارئ مةن ديزةلدئ وتئن رةتئندة قولدانئپ جاتئرمئز. ونئث وزئندة وتاندئق تذتئنؤشئلاردئ اتالمئش ونئمدةرمةن تولئقتاي قامتاماسئز ةتؤگة قابئلةتئمئز جةتكئلئكسئز. بذل رةتتة تةحنيكا عئلئمئنئث دوكتورئ، پروفةسسور قايئر جذبانوأ:

- ءوزئثئز بئلةسئز، قازئر ءبئرقاتار ءالةم ةلدةرئ موتورلئ وتئندارعا قاتئستئ ةؤرو-5 ستاندارتئنا ةنئپ كةتتئ. وكئنئشكة قاراي، قازاقستان بذل مةجةدة ءالئ ةؤرو-2 ستاندارتئنا يةك ارتئپ وتئر. مذنئث ءوزئ بئزدةگئ حيميا ونةركاسئبئ سالاسئنئث كةنجةلةپ قالعاندئعئن ايعاقتاپ تذر. نةگئزئنةن، دامؤشئ جانة دامئعان ةلدةردة مذناي وثدةؤ زاؤئتتارئنئث قاسئندا مئندةتتئ تذردة مذناي حيميا ءوندئرئسئ بولادئ. وسئ ءوندئرئس ورئندارئ ارقئلئ ولار مذنايدان قوسالقئ ءونئم الادئ. ال بئزدةگئ اتئراؤ، شئمكةنت، پاألودار مذناي وثدةؤ زاؤئتتارئ تةك قانا موتور وتئندارئن شئعارعاننئث وزئندة حالئقتئ ساپالئ جانار-جاعارمايمةن، ديزةلدئ وتئنمةن قامتاماسئز ةتة الماي وتئرعان جوق پا؟ مةنئثشة، وسئنداي جايتتاردان كةيئن قازاق حيمياسئنئث نةلئكتةن قينالئپ تذرعانئن باعامداؤعا بولاتئن ءتارئزدئ، - دةدئ.

ءسويتئپ، مامانداردئث پايئمداؤئنشا، قازاق حيمياسئنئث نةلئكتةن قينالئپ يئنئنةن دةم الئپ تذرعانئ بةلگئلئ. وكئنئشتئسئ سول - ماسةلةنئ مانئمةن شةشؤدئث تةتئگئن ءالئ تاپپاي وتئرعانئمئز.

اأتور: قارلئعاش زارئققان قئزئ

دةرةككوزئ:«الاش ايناسئ» گازةتئ 

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى