ةلئمئزدة ايةلدةر قاؤئمئنان ون بةس ءمينيستر شئعئپتئ. از با، كوپ پة؟
استانا. 8- ناؤرئز. قازاقپارات. ايةل «تةثدئگئ» دةسة «اللةرگياسئ» ذستايتئندار مازاسئزدانباي-اق قويسئن. قالاؤلئ مةن جالاؤلئنئث جذيكةسئن جذقارتقان گةندةرلئك ساياسات جونئندة ءپالساپا سوعايئق دةپ وتئرعان جوقپئز. مةرةكة قارساثئندا ول تاقئرئپتئ ءتئپتئ قوزعامايمئز.
دةسة دة. ستاتيستيكاعا جذگئنسةك، ةلئمئزدة بيؤدجةتتئك سالادا قئزمةت ئستةيتئندةردئث 60 پايئزئ ايةل زاتئ ةكةن. پةداگوگتاردئث 73 پايئزئ، مةديسينا قئزمةتكةرلةرئنئث 87 پايئزئ نازئكجاندئلار. ةندةشة جاعداي ساياسات سوقپاي-اق بةلگئلئ. «مةنئث ومئرلئك تاجئريبةمدة ةركةكتةرگة قاراعاندا ايةل جةتةكشئلةردة، ايةل مينيسترلةردة جاؤاپكةرشئلئك مول. ايةلدةر تةثدئك ءذشئن كذرةسةدئ دةيدئ. بذل جاقسئ ما، جامان با، بئلمةدئم. ءبئراق ايةلدةردئث دة، ةركةكتةردئث دة وزئندئك ورنئ بار»، - دةگةن پرةزيدةنتتئث ءسوزئ تالايدئ ورنئنا قويسا كةرةك. ءسوز قادئرئن تذسئنگةن ادامعا بذدان ارتئق تذسئنئكتةمة قاجةت ةمةس شئعار.
قازاقستان گةندةرلئك ساياسات بويئنشا 134 مةملةكةتتئث ئشئندة 41- ورئندا تذرعان ةل ةكةنئن بئلتئر ةثبةك جانة حالئقتئ الةؤمةتتئك قورعاؤ ءمينيسترئ گذلشارا ءابدئحالئقوأانئث ءوزئ ايتقان ةدئ. قانشا جةردةن گةندةرلئك ساياسات دةپ شؤلاساق تا، تاؤةلسئزدئك العاننان كةيئن دة، ودان بذرئن دا ايةل جةتةكشئلةر كوپ بولماعان. از، از بولسا دا ساز. وعان باسقاسئ باسقا، مينيستر بولعان ايةلدةردئث تئزئمئنة ذثئلگةندة انئق كوز جةتكئزدئك.
ماسةلةن، كةثةس زامانئندا الةؤمةتتئك قامسئزداندئرؤ ءمينيسترئ بولعان زاؤرة وماروأا الپئسئنشئ جئلدارئ كوش باستاعان ةكةن. 1965 - 1975- جئلدار ارالئعئندا ءلايلا عالئمجانوأا ةسئمدئ اپايئمئز مادةنيةت مينيسترلئگئن باسقارئپتئ. 1955 - 1966- جئلدارئ الةؤمةتتئك قامسئزداندئرؤ ءمينيسترئ بولعان بالجان بولتئرئكوأانئث ةسئمئن دة اقپارات بةتتةرئنةن ءجيئ ذشئراتامئز. ايةلدةر اراسئنان شئققان تذثعئش سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئ، بئرئككةن ذلتتار ذيئمئ باس اسسامبلةياسئنئث جذمئسئنا قاتئسقان ءبئرئنشئ قازاق قئزئ بالجان بولتئرئكوأانئث تؤعانئنا بيئل 90 جئل تولعالئ وتئر ةكةن.
1974 - 1980- جئلدارئ اعارتؤ ءمينيسترئنئث ورئنباسارئ بولئپ، 1980 - 1989- جئلدارئ الةؤمةتتئك ئستةر مينيسترلئگئن باسقارعان، قازاق ك س ر مينيسترلةر كةثةسئ ءتوراعاسئنئث ورئنباسارلئعئنا دةيئن كوتةرئلگةن، بئرةر جئل مادةنيةت سالاسئنا جةتةكشئلئك ةتكةن ءمانؤرا احمةتوأا ةسئمدئ اپامئز دا ذنةمئ تئزئمدة جذرةدئ. سول سياقتئ 1989 - 1991- جئلدارئ سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئ بولعان اقمارال ارئستانبةكوأا مةن 1990 - 1994- جئلدارئ الةؤمةتتئك ئستةر ءمينيسترئ بولعان زاؤرة قادئروأانئنئث پاراساتتئلئعئن كةيئنگئگة كوپ ذلگئ ةتةدئ بئلةتئندةر. 1997 - 2002- جئلدارئ ءبئلئم ءمينيسترئنئث ورئنباسارئ بولعان ءشامشا بةركئمبايةأا دا وسئ ساناتتا. 2002 - 2004- جئلدارئ ءبئلئم جانة عئلئم مينيسترلئگئن باسقارئپ تذرعاندا، ءشامشا حانئم ذلتتئق ماسةلةلةرگة جاقسئ ارالاستئ.
ودان بةرئدة جاثا كادرلار بوي كورسةتة باستادئ. 1993 - 1996- جئلدارئ تؤريزم، جاستار جانة سپورت ءمينيسترئ قئزمةتئن ءبئرعانئم ءايتئموأا اتقارعان. 2004- جئلئ ول پرةمةر-ءمينيستردئث ورئنباسارئ بولدئ. 2004- جئلدان 2007- جئلعا دةيئن ءبئلئم جانة عئلئم مينيسترلئگئن باسقاردئ. قازئر ب ذ ذ جانئنداعئ تذراقتئ وكئل بولئپ ءجذر. رؤحاني كةمةلدئگئ جاعئنان زاؤرة مةن ءشامشا اپالارئمئزداي العئر بولئپ كةتپةسة دة، جوعارعئ ةشولوندا قازاق قئزدارئنئث ةسةسئن جئبةرمةي ءجذردئ. ول كومسومولدا ئستةپ جذرگةن كةزدةگئ جةلتوقسان وقيعاسئنا قاتئستئ كوزقاراسئ جونئندة ايتئلئپ قالعان الدةبئر كذماندئ اثگئمة سول ايتئلعان جةرئندة قالدئ.
1996 - 1999- جئلدارئ ةثبةك جانة حالئقتئ الةؤمةتتئك قورعاؤ ءمينيسترئ بولعان ناتاليا كورجوأا دا تاقتان تذسسة دة، اتتان تذسكةن جوق. «مةن كةتپةيمئن» دةپ ارةث كةتكةن ءمينيستردئث ءبئرئ ةدئ. ودان كةيئن قارجئ ءمينيسترئنئث ورئنباسارئ، ةكونوميكا جانة بيؤدجةتتئ جوسپارلاؤ ءمينيسترئنئث ورئنباسارئ بولدئ. 2006 - جئلئ قارجئ ءمينيسترئ بولئپ تاعايئندالدئ، بذگئندة سول جةردة جاؤاپتئ حاتشئ بولئپ ءجذر. قالاي دةسةك تة، كورجوأا حانئم «سؤعا سالسا باتپايتئن، وتقا سالسا جانبايتئنداردئث» ءبئرئ. ونئث اتئنا سئن ايتؤشئلار اقئرئ شارشاپ-شالدئعئپ وزدةرئ جولدا قالدئ.
1997 - 1999- جئلدارئ قارجئ جانة ةكونوميكا ءمينيسترئنئث ءبئرئنشئ ورئنباسارئ بولعان جانات ةرتئلةسوأانئث مذمكئندئگئ بارئنةن جوعارئ كورئنگةن. قورعانئس ءمينيسترئنئث ورئنباسارئ بولئپ تا كوردئ كةيئننةن. ءبئراق سول بار مذمكئندئگئ تولئق اشئلماعانداي كورئنةدئ وسئ جاناتتئث. ايتپةسة بار بولمئسئمةن «وتكئردئث ءجذزئ، كةستةنئث ءبئزئ» ةدئ ول.
1997 - 1999- جئلدارئ ونةركاسئپ جانة ساؤدا ءمينيسترئنئث ورئنباسارئ بولعان ايتكذل ساماقوأا بذگئنگئ كذنئ ءماجئلئس دةپؤتاتئ. 1999- جئلئ پرةمةر-ءمينيستردئث ورئنباسارئ، 1999 - 2002- جئلدارئ پورتفةلسئز ءمينيستر بولدئ، وتباسئ جانة ايةلدةر جونئندةگئ ذلتتئق كوميتةتتئ باسقاردئ. 2002 - 2006- جئلدارئ قورشاعان ورتانئ قورعاؤ ءمينيسترئ بولئپ تذرعاندا حالئققا جاقسئ تانئلدئ. قازئر جالعئز ذلئنان ةكئ نةمةرة ءسذيئپ وتئرعان اجة.
2001 - 2007- جئلدارئ ةثبةك جانة حالئقتئ الةؤمةتتئك قورعاؤ مينيسترلئگئن گذلجان قاراعذسوأا باسقاردئ. بيلئكتةگئ ةرةكشة، قئزئق ايةل زاتئنئث ءبئرئ وسئ گذلجان جانپةيئس قئزئ. 2010- جئل انة-مئنة دةپ ةسئك اشقالئ تذرعاندا، گذلجان قاراعذسوأا: «داعدارئس ءالئ دة جالعاسادئ. سوندئقتان بالا تؤؤدئ توقتاتا تذرئثئزدار»، - دةپ، اقئل ايتقاندا ءبارئمئز جاقتئرماي قالعان ةدئك. كةيئننةن كةدةن وداعئنا قاتئستئ بئلئقتئ باتئرئپ ايتقاندا، قوعامدا جوعالتئپ العان سذيكئمئن قايتارئپ العانداي بولدئ. دةگةنمةن ول جالعئزباستئ انا. ةكئ ذلئ مةن ءبئر قئزئنا تارشئلئق كورسةتپةس ءذشئن، مذعالئم بولا ءجذرئپ، ةدةن جؤعان كذندةردئ دة باستان وتكةرئپتئ كةزئندة. الپئس جاستا دا اپاعا ذقساماؤئنئث سةبةبئن سول ةثبةك پةن جاياؤ ءجذرؤدئث ارقاسئ دةپ تذسئندئرةدئ.
2005- جئلئ ادئلةت ءمينيسترئ بولعان زاعيپا باليةأا دا قازئر ماجئلئستة. سئرالعئ شةنةؤنئكتئث جةتئستئگئن بئلاي قويعاندا، وتباسئنداعئ جةتئستئكتةر دة ادام قئزئعارلئقتاي. التئ بالانئ تاربيةلةپ، وسئرگةن انا.
بيلئكتةگئ سذيكئمدئ ايةلدئث ءبئرئ ةثبةك جانة حالئقتئ الةؤمةتتئك قورعاؤ ءمينيسترئ گذلشارا ءابدئحالئقوأا. كوز تارتارلئق كوركئ دة بار. سالماقتئ، ءوز ءئسئنئث مامانئ ةكةنئ سوزئنةن، ئسئنةن كورئنئپ تذرادئ. سالقئن قاندئلئق، سالماقتئلئق ساياساتكةرگة ةث كةرةك مئنةز دةسةك، گذلاشارادا ونئث ءبارئ بار.
پورتفةلسئز ءمينيسترئمئز جانار ايتجانوأا بار ةكةنئن ةستةن شئعارمايئق. ةكونوميكالئق دامؤ جانة ساؤدا مينيسترلئگئندة نةبارئ ءبئر-اق جئل قوجايئنشئلئق جاسادئ. جانار سودان سوث جاثا قذرئلعان ةكونوميكالئق ينتةگراسيا ئستةرئ جونئندةگئ ءمينيستر بولئپ شئعا كةلدئ. العاشئندا تاثئرقاپ قالعانئمئزبةن، جاثا قذرئلعان مينيسترلئكتئث مئندةتئمةن، اتقاراتئن قئزمةتئمةن تانئسقاننان كةيئن «ة» دةستئك. ءبئراز جئل ب ذ ذ-دا قئزمةت ئستةگةن مامان مةملةكةت ءذشئن ارتئق بولمايتئنئ انئق. ادةمئ كةلئنشةكتئث تومپاثداپ ءجذرئپ، كوپ شارؤا تئندئراتئنئن ةستئپ ءجذرمئز.
دةنساؤلئق ساقتاؤ ءمينيسترئ ساليدات قايئربةكوأانئث دا ءبئر باسئنا جةتةرلئك تاجئريبةسئ بار. الايدا «تةمئر لةديگة» كةلةتئن سئرت بةينةسئ ماماندئعئنا ساي كةلمةيتئن ءتارئزدئ. تاؤةلسئزدئك العالئ بةرئ ءتذرلئ رةفورمانئ باستان وتكةرئپ، تذرالاپ قالعان مةديسينا سالاسئ ءبئراق «تةمئر لةديدئ» سذراپ العان سياقتئ. الةؤمةتتئث اشؤئن تؤدئرئپ جذرگةن سذراقتارعا سؤئق جذزبةن سالقئن قاندئ جاؤاپ بةرگةن مينيسترگة ءبئر جولئ ةلباسئ دا اشئق قولداؤ كورسةتئپ قالدئ. سودان بةرئ وسئ سالانئ مايشةلپةككة اينالدئرئپ الئپ، جاثا مينيستر كونبةسة قوعام بوپ قورقئتامئز دةپ جذرگةندةر اياق تارتئپ قالدئ. «اپ، بارةكةلدئ!» دةمةسكة امالئث جوق.
«يدةال ايةل بولؤ مذمكئن ةمةس»، - دةپتئ دةپؤتات سأةتلانا جالماعامبةتوأا. ءيا، اسئرةسة شةنةؤنئك ايةلدئث يدةال ايةل بولؤئ مذمكئن ةمةس. دةسة دة، كاسئبي ساياساتكةرلئكپةن قاتار، ذلگئلئ انا بولعانئ دا كةرةك قوعامعا. ءسوز سوثئندا ايتارئمئز، وسئ بيلئكتة جذرگةن بيكةشتةردئث اراسئندا قئز سئنئن وتكئزسة، ءادئلقازئلار القاسئ ابدةن ساسار ةدئ-اؤ دةگةن ويعا قالاسئث. مذمكئن باقئت سئزدئقوأا سؤئرئلئپ شئعار ما ةدئ؟.. ويتكةنئ، قاي ايةل شةنةؤنئكتئ الئپ قاراساثئز دا، شةتئنةن «سةن تذر، مةن اتايئندار». كاسئبيلئكتةرئنة، شةبةرلئكتةرئنة شاك كةلتئرة المايسئز. ال وتباسئنا، جةكة باسئنا كةلگةندة ءمذدئرئپ قالارئمئز انئق.
ايتپاقشئ ءسوز باسئنا قايتا ورالساق، ءار ءتذرلئ سالاداعئ سونشاما باسئم پايئزدئق كورسةتكئشكة قاراعاندا ايةلدةردئث باسشئلئق قئزمةتتة جذرگةندةرئ تئم از ةكةنئ بايقالادئ. ءبئراق ايةل زاتئنئث تابيعاتئنان باعئنئشتئ حالئق ةكةنئن ةسكةرسةك، سوعان دا شذكئر دةؤئمئزگة تولئق نةگئز بار ةكةن. قايتكةندة دة قازاقتئث بيلئگئ جوعارعئ ةشةلوننان ايةل زاتئن شةتقاقپاي قالدئرئپ جاتقان جوق. سةبةبئ، پرةزيدةنت ايتپاقشئ، «ايةلدئث دة، ةركةكتئث دة وزئندئك ورنئ بار»، سول ورنئ كةلةشةكتة دة وزئنة بذيئرتسئن دةيمئز!
بالجان شةرتئم
دةرةككوز: «حالئقءسوزئ» گازةتئن