شةتتةن كةلئپ «ورالمان» اتانعان قازاقتئث ةلگة ةثبةگئ سئثبةي جاتقان جوق

 استانا. 7- ناؤرئز. قازاقپارات. (ءبئر قازاق) وتكئر ورالمان ةمةس، قازاق بولعئسئ كةلةدئ

شةتتةن كةلئپ «ورالمان» اتانعان قازاقتئث ةلگة ةثبةگئ سئثبةي جاتقان جوق

ول ءبئزدئث اؤئلدا تذراتئن. الماتئنئث ئرگةسئ، اؤئل دةگةن اتئ، ايتپةسة بولاشاقتا قالانئث ورتالئعئ بولاتئن جةر. بايبةسئكتةگئ جذرت ءبئرئن ءبئرئ جاقسئ بئلةدئ. ءبئز دة اؤئلداس بولعان سوث تانئستئق. اؤئلداعئ جالعئز كوشةنئث بويئندا وتئرمئز.

 اثگئمةدةن اثگئمة شئعئپ ذلتتاردئث ةرةكشةلئگئن ءسوز ةتتئك. «وزبةكتةردئ اسا ذناتپايمئن، جئلپوس حالئق قوي» دةپ ءبئر قويدئم. «نون، نون دةپ نان سذراعاننان باسقانئ بئلمةيدئ» دةپ جالدامالئ قذرئلئسشئلاردئ مةثزةپ تاعئ ذستةمةلةدئم. «باؤئرئم، مةن دة وزبةكپئن عوي». «قوي، سةن قازاق ةمةسسئث بة، اتئث وتكئر ةمةس پة، قازاقشاعا دا سؤدايسئث؟» دةيمئن تاثئرقاپ. «جوق، وزبةكپئن. نذكئستة قازاقشا وقئدئم، كورشئ-قولاث قازاق. الماتئدا جذرگةنئمة دة 8 جئلداي بولدئ. بذرئن ماؤسئمدئق جذمئس ئزدةپ كةلئپ-كةتئپ جذرسةم، قازئر وتباسئمدئ اكةلدئم، قئزدارئم وسئندا مةكتةپتة وقيدئ، ايةلئم قازاق، ءبئراق ازاماتتئق الا الماي ءجذرمئن. ماعان وزبةك بولعاندئقتان ورالمان ستاتؤسئن بةرمةيدئ» دةدئ.

كةيئن قالانئث باسقا شاعئن اؤدانئنا كوشئپ كةتتئ، ءبئراق حابارلاسئپ تذرامئز. سوثعئ كةزدةسكةنئمئزدة «نذكئسكة بارئپ قايتايئن دةپ ءجذرمئن. سةنئمةن ذلت جايئندا اثگئمةلةسكةن سايئن قاتتئ ويلانامئن. اكةمئز كةثةس ذكئمةتئنة بةرئلگةن ادام بولدئ. قئزمةتئنة ادال. باسقادا شارؤاسئ جوق. اكةم بئزگة ةشتةمة ايتقان ةمةس، ءبئراق اكةمنةن كةيئن 4 ايدان سوث دذنية سالعان ءئنئسئ قايتئس بولارئنئث الدئندا بالالارئنا «ءبئزدئث ارعئ جاعئمئز قازاق، كةزئندة وزبةك بولئپ ءماجبذرلئ تذردة جازئپ جئبةرگةن. تةكتةرئثدئ ذمئتپاثدار» دةپتئ. ءوزئنئث ءبئراز نارسة جيئپ-تةرگةنئ، جازئپ جذرگةندةرئ بار ةكةنئن ايتئپتئ. اؤلةتئمئزدة وقئپ-توقئعان زيالئلارئمئز از، ول كئسئنئث ايتقانئن ءالئ ةسكةرمةپپئز. وقئماعانئما وكئنةمئن. تةكسئز دةگةن جامان ءسوز ةكةن عوي. تةگئمدئ تاپقئم كةلةدئ. نةگئزئ ءالئم رؤئنان سةكئلدئمئز مةنئث ويئمشا. اعامنئث جازئپ قالدئرعاندارئ جوعالئپ كةتپةگةن بولسا وسئندا الئپ كةلئپ الماتئداعئ كوپ بئلةتئن شةجئرةشئ ذلكةندةرگة، عالئمدارعا كورسةتئپ تةگئمدئ تاپسام دةگةن ارمانئم بار» دةدئ.

جوعالعان تةك. قانشاما قازاق. تةگئن ئزدةمةي جذرگةنئ قانشاما. ويتكةنئ ولاردئ ءبئز ئزدةمةيمئز. ءبئز دةگةنئم - قازاق. ول دا - قازاق... ءبئراق بذلار دا ءبئر كذنئ تةگئن تابار. انئقتار. قازاقپئن دةر، سوندا كةؤدةسئنةن كةرئ يتةرةر مة ةكةنبئز! ءوزئمئز ونسئز دا ازبئز. ءبئراق  بارئ ءبئر يتةرةمئز-اؤ... شئنئن ايتسام، ءتولقذجات الئپ، قازاقيا ازاماتئ اتانعان مةنئث دة «ورالمان» دةگةن تةرمينگة تذكئرگةنئم بار. ءبئراق ورالمان اتانا الماي جذرگةندةردئ ويلاسام...

قايئرشئنئث قويئن باعؤ

«ة، ولار قايئرشئلار عوي». ةشبئرةؤئ ةشكئمنةن قايئر-ساداقا سذراماسا دا ورةسئز بئرةؤلةر ولاردئ سولاي اتايتئن. سذرانا بةرةدئ دةيتئن. سذراپ جذرگةنئ تئستةگةننئث اؤئزئندا، ذستاعاننئث قولئندا كةتئپ جذرگةن كأوتا عوي. جيئرما جئلدان بةرئ جئر بولئپ كةلة جاتقان، ءوزئ دة جةمقورلئققا بةلشةدةن باتقان قوعامدا بئرةؤلةردئث «قالتا قامپايتارئنا» اينالعان كأوتا. ول جايلئ تالاي ايتئلدئ. ءبئزدئث تاقئرئبئمئز ةمةس. قازئرگئ كةيئپكةرئمئز - قئتايدان كوشئپ كةلگةن قانداسئمئزعا قاتئسئ بولعان سوث ايتئپ جاتئرمئز.

بئرنةشة جئل بذرئن كوشئپ كةلگةن ونئ دا «قايئرشئ» دةستئ اؤةلدة اقسؤات جاقتاعئ كةيبئر اعايئن. ماردئمسئز كأوتا باسئنا تارتسا اياعئنا جةتپةگةن سوث مالدئلارعا جالدانئپ جايلاؤعا باردئ. مالدئث بابئن، جايئلئمنئث ءجونئن بئلةدئ. ئسكة مئعئم، ءبئراق ونئ ءبارئ كةم كورةدئ. قايئرشئ سانايدئ. ويتكةنئ، ول مالشئلاردان مايئن اعئزئپ العان كوك ءسذتتئ سذرايدئ. بذرئن يتكة قذياتئن. ةندئ كوك سذتكة كوزئن ساتقان «بايقذسقا» بةرةدئ. بالا-شاعاما ايران-قذرت بولسئن دةيدئ ةكةن. «وي، يتكة بةرمةثدةر، الگئ كئم سذراپ ءجذر ةدئ عوي، سوعان بةرئثدةر» دةسةتئن بولدئ مالشئلار. اناؤ كوك ءسذتئن بةرئپ تذرعان وزئندةي قويشئنئث ءوزئن كةم سانايتئنئن بئلةدئ. ةشتةمة دةمةيدئ. ايةلئ ءيت باسئنا توگئلگةن كوك ءسذتتئ اشئتئپ، ئركئت قئلئپ، قايناتئپ قذرت قئلئپ، تذزداپ، بارماقتاي قئلئپ دومالاقتاپ كةپتئرئپ ءجذردئ. كذزدة ةل جايلاؤدان تذسةردة اناؤ كةپتئرئپ قاپقا سالئپ قويعان ءبئر ميلليون دانا قذرتتئ كولئك جالداپ سةمةيگة اپارئپ اربئرةؤئن 3 تةثگةدةن كوتةرمة باعامةن وتكئزئپ كةلدئ. ءسويتئپ اؤادان اقشا جاساپ الدئ. كةلةر جئلئ دا جايلاؤعا شئقتئ. ةندئ ءوزئنئث دة الدئندا ازئن-اؤلاق مال ءبئتتئ. مالشئلار بذرئنعئداي كةم ساناماسا دا كوك ءسذتئن بةرةدئ. ولار ءسذتتئ اقشاعا اينالدئرؤدئ بئلسة دة مويئندارئ جار بةرمةيدئ. «وسئ-اق بايئسئنشئ» دةيدئ. ال ءذشئنشئ جئلئ ول مالشئ جالدادئ. الگئ كوك ءسذتئن بةرةتئن قويشئلار قازئر سونئث قويئن باعئپ ءجذر. باسقالارداي ةمةس مالدئث جايئن بئلةتئن، مالشئلاردئث مذثئن تذسئنةتئن جاقسئ قوجايئن. ءبئراق ءبارئ ءبئر ونئ «قايئرشئ» دةيدئ. وتكةن شاقپةن ايتادئ. «وي، ونئ قويشئ، كذنئ كةشة «قايئرشئ» بولاتئن، قذتئرئپ الدئ عوي» دةسةدئ. ال ءوزئ «قايئرشئنئث» قويئن باعئپ كةتئپ بارادئ...

مالدئث جايئ دةمةكشئ، جاقئندا بئرةؤمةن ساپارلاس بولدئم. كاسئپكةر ةكةن. «ءئسئم ءجذرئپ تذر. مةيرامحانالارعا قويدئ تذتاستاي ءذيتئپ بةرةمئن. تويشئل حالئقپئز عوي، تاپسئرئس كوپ تذسةدئ. ءبئز ءذشئن قويدئث نةعذرلئم ذلكةن بولعانئ جاقسئ. قذن سذيةدئ. تالدئقورعان جاققا ايئنا ءبئر بارئپ تاثداپ ءجذرئپ ءئرئ دةگةندةرئنةن 12 قوي الئپ قايتامئن. ماشينام سونشا عانا كوتةرةدئ. سوثعئ ةكئ رةت بارعانئمدا 12 ةمةس، 7 قويدان اكةلدئم. سول عانا سئيدئ. تالدئقورعان جاقتا قئتايدان كوشئپ كةلگةن اعايئندار مالدئ كوپ ذستايدئ. سولاردان الئپ ءجذرمئن. مالدئث جايئن ءبئر بئلسة سولار بئلةدئ ةكةن. قويلارئ تايئنشاداي. «ويباي-اؤ، مئنانئ قالاي وسئرگةنسئثدةر؟» دةسةم، كذلةدئ. مالمةن بئرگة ءورئپ، مالمةن بئرگة جؤساعان ادام عانا ونئ تذسئنةدئ دةيدئ. ورئستئث شوشقا باققانئناداي قئلئپ قويدئ قوراعا قاماپ قويئپ قانشا جةمدةسةث دة ةركئن جايئلئپ جذرگةن قويعا ةش جةتكئزة الماسئث انئق. ئسكةرلئكتةرئنة، ةثبةكقورلئقتارئنا ءتانتئمئن» دةدئ.

تةك الماتئنئث «باراحولكاسئ» مةن «التئن ورداسئن» عانا ةمةس، بذكئل ةلدةگئ بازارلار مةن جيهاز دذكةندةرئن ارزان جانة ساپالئ جيهازبةن قامتاماسئز ةتئپ وتئرعان تاعئ دا سول ورالمان دةپ ات قويعان اعايئندارئثئز ةكةنئن بئلةتئن بة ةدئثئز؟ بذرئن ورئستار بالسئنئپ بالةن كذن جاسايتئن تاپسئرئسئثئزدئ بذلار قازئر ءبئر-اق كذندة ءبئتئرئپ بةرةتئنئن بئلةسئز بة؟ بئلمةسةثئز، جاساعان بذيئمئن اسپانداعئ باعاعا ساتاتئن الماتئداعئ جيهاز فابريكالارئنئث ولارمةن باسةكةلةسة الماي جابئلئپ قالعانئنان دا حابارسئز بولعانئثئز. ال، اعايئندار ذكئمةتتةن ءبئر تيئن سذراماستان شاعئن جانة ورتا كاسئپكةرلئكتئ، باسةكةلةستئكتئ دامئتئپ جاتئر.

«ءوز ةلئنة ءوزئ قوناق بولعئسئ كةلةتئن ورالمانداردئث ويلاعانئ نة؟» دةپ ماقالا جازئپ جذرگةن باس گازةت «ةگةمةن قازاقستانداعئ» ورئنباسار سةيفوللا شايئنعازئ سول ةثبةكشئل جانداردئ بئلمةيدئ عوي. جوق، بئلةدئ، بئلمةگةن بولادئ... «ةگةمةننئث زامئ (ورئنباسارئ)» ةت جةمةيدئ، ذيئندة جيهازئ جوق دةپ ويلامايمئن.

ءبولئپ بيلةؤ

دذنيةدةگئ ذلتئن تذگةندةپ، اعايئننئث باسئن قوسئپ جاتقان ءذش جذرتتئث ءبئرئمئز دةپ بيلئگئمئزدئث بؤئ بذرقئرايدئ. ةلئث قالاي بولسا بوركئث سولاي بولسئن، ءبئزدئث ورئسئمئزبةن سةن دة باؤئر بول، ءبئزدئث ورئس تئلئمئزدة سةن دة سويلة دةيدئ. ةلگة ةلدئ قوسئپ جاتئرمئز دةيدئ دة ءبئر قازاقتئ «جةرگئلئكتئ» جانة «ورالمان» دةپ ةكشةپ قويادئ. ورالمان... ءتئفا-ءتئفا! ءتئلئم تاسقا، قازاقتئث باي ءتئلئن ويئنا كةلگةنئنشة «ويناتا بةرةتئن» دانئشپان تةرمينشئلةرئمئز امان بولسا، «ورالمان»، «قئلتيما» (بالكون) سةكئلدئ تالاي ءسوزدئ تؤار كذشةنئپ. تاريحئن بئزدةن گورئ تةرةثنةن تارقاتاتئن ةأرةيلةر مةن ءتئلئ حالئقارالئق دةثگةيگة كوتةرئلگةن نةمئستةر الگئ بيلئك ايتقان ءذش جذرتتئث ةكةؤئ. ءبئراق ولار باسئن قوسئپ جاتقان اعايئندارئنا «ورالمان» دةپ ات قويئپ، ايدار تاقپايدئ ةكةن. تةرمينشئلةر ولاردا دا بار. ءبئراق ولار ات قويئپ، ايدار تاعؤ ءبولئنؤدئث باسئ ةكةنئن بئلةدئ. سوندئقتان جالپئعا ورتاق، حالئقارالئق تةرمين - رةپاتريانت دةگةن ءسوزدئ قولدانادئ. ازاماتتئق العان سوث ول تةرمين كوشئپ كةلگةن اعايئنعا ءارئ قاراي تاثئلمايدئ. ةلدئث تولئققاندئ ازاماتئ بولعان سوث وزگةدةن ةرةكشةلةنئپ، بةلگئلئ ءبئر اتاؤمةن كذن كةشؤدئ شةتتةن كةلگةن قانداستار دا ءجون كورمةيدئ. ةشبئر مذقتاجدئق جوق. ءبئر - ةأرةي. ءبئر - نةمئس. ءبئراق، ءبئر قازاق ةمةس. قازاقستانداعئ حالئقتئث وننان بئرئنة «ورالمان» دةگةن اتاؤ بةرئلگةن.

بئرةؤمةن تانئساسئث، تؤعان جةرئثدئ سذرايدئ، ايتاسئث، «ة، ورالمان ةكةنسئث عوي» دةيدئ. ول تاؤئق باسقا ورالمان ةمةس ةكةنئثدئ، بالةن جئلدان بةرئ وسئ ةلدئث ازاماتئ ةكةنئثدئ، كادئمگئ قازاق ةكةنئثدئ، ورالمان دةگةن ؤاقئتشا ستاتؤس ةكةنئن دالةلدةپ كور. كوشئپ كةلدئث بة، كةلدئث. بولدئ، ورالمانسئث دةيدئ.

تاؤةلسئز 20 جئلدا ةلگة اعئلعان قازاقتئث سانئ الدةقاشان 1 ميلليوننان اسئپ كةتتئ. ماسةلةن، 1992- جئلئ ةلگة قونئس اؤدارعاندا ءبئزدئث وتباسئمئزدا 5 جان بولسا، قازئر اللاعا شذكئر، اكةمئزدئث ءذرئم-بذتاعئ ءوسئپ، اؤلةتئمئزدة 15 ادام بولدئق. (وسئ ارادا ءبئر سويلةم ءسوز قئسقارتئلدئ)...

جالپئ قازاقتئ ءبولؤ كئمگة كةرةك؟ بولئنگةندئ ءبورئ جةيتئنئن بئزدةن گورئ سولار جاقسئ بئلةدئ... سوندئقتان جذرتئن ءبورئلئ بايراقتئث استئنا بئرئكتئرؤدئث ورنئنا، ءبولئپ الئپ يتتةي تالايدئ. رؤشئلدئق دةرتئن اسقئندئرا تذسةدئ. «بةؤ، اداي دةگةن مئقتئ حالئق. رؤحئ بيئك، ةشكئمگة باس يمةيتئن اساؤ، ورمئنةزدئ جذرت. اناؤ-مئناؤعا كونة بةرمةيدئ». ادايدئ ءوستئپ الالاپ قويدئق. اقئرئ جاثاوزةندة جارعا جئقتئق. قان توگئلدئ. ادايدئ باسؤ ءذشئن ارعئن مةن الباننئث جئگئتتةرئن اپاردئ-مئس. جذرت سولاي گؤلةپ ءجذر. ويتكةنئ ولار «ةلدةن ةرةكشة ورمئنةزدئ» ادايلاردئ ذناتپايدئ. ال شئنتؤايتئندا، ادايدئث باسقا قازاقتان ةش ايئرماسئ جوق. قانئ ءبئر، جانئ ءبئر قازاق... شاپتان ءتذرتئپ، اراعا وت تاستاپ وتئرؤ ءذشئن قاجةت.

ذلتتئث يممؤنيتةتئ

اؤئزئثئز ذشئنعان شئعار. اس ءئشئپ وتئرئپ اؤئزئ-باسئن شالا ءسذرتئپ اسئعئس-ذسئگئس دالاعا شئققان ادام ذشئنئپ جاتادئ. اسئرةسة، بالالاردا ءجيئ بولادئ. ةلةؤسئز ذشئق كةيدة قوتئرعا اينالئپ، ادامنئث سذيكئمئن كةتئرئپ تذرادئ. ءتئپتئ ذشئنئپ ولگةندةر دة از ةمةس. ال ذشئققا قارسئ انتي أيرؤستئ ادام اعزاسئ ءوزئ بولئپ شئعاراتئنئن كوبئمئز بئلة بةرمةيمئز. مئسالئ، قانشا تازا جذرسةثئز دة قذلاعئثئزعا قذلئق جينالادئ. ول قذلئق دةگةن قذلاقتئث ئشئنة سئرتتان ةنگةن ءتذرلئ ميكروبقا قارسئ اعزادان ءبولئنئپ شئققان انتي ميكروبتار. ذشئنا قالعان ساتتة قذلاقتان قذلئعئثئزدئ الئپ جاعا قويساثئز بئردةن جازئلادئ. ذشئق ول دا ميكروب. اؤئزدئث اينالاسئندا قالعان تاماق قالدئقتارئنا قونئپ، ةدةل-جةدةل اعزاعا سئثة قوياتئن ءوسئمتال ميكروبتار.

ذلت تا تذتاس ءبئر اعزا سةكئلدئ. ال وسئ الئپ اعزانئث تذتاستئعئنا، ياعني ذلتتئث بئرلئگئنة - ءتئلئ، ءدئنئ، ءدئلئ، سالت-داستذرئنة كةسئرئ تيةتئن نارسةنئث ءبارئ زياندئ ميكروب، أيرؤس. ماسةلةن، ورئستار مول شوعئرلانعان سولتذستئكتة قازاق ءتئلئنئث حالئ مذشكئل ةدئ. ذلتتاردئث ارا سالماعئ مةملةكةت تذتاستئعئنا كةرئ اسةر ةتةتئندةي ذشئنئپ تذرعان. ءدال وسئ وثئرلةرگة كةلئپ قونئستاعان موثعوليا قازاقتارئ انتي أيرؤس سةكئلدئ بولدئ. ورئسشا بئلمةيتئن ورالمان بالالار ءذشئن مةكتةپتةردة قازاق سئنئپتارئ اشئلدئ، كةيئن قازاق مةكتةپتةرئنة اينالدئ. قازاق تئلئنة سذرانئس ارتتئ، كوشةدة، دذكةندة، ءولئم-تويدا جذرت قازاقشا سويلةي باستادئ. گازةت-جؤرنالدار، وقؤ ورئندارئ مةن اؤرؤحانالار، قئزمةت كورسةتؤ ورئندارئنا جذمئسقا تذرعان كوشئپ كةلگةن اعايئن قازاق ءتئلئن دة دامئتؤعا زور ذلةس قوستئ. ءوز ءتئلئن ءوز ةلئندة وگةيسئتپةؤگة تئرئستئ. ذلتتئث يممؤنيتةتئنة اينالدئ.

...«ورالماندار ةلگة ةشقانداي ةثبةك سئثئرگةن جوق» دةپ كةسئپ ايتئپ جذرگةندةر بار. بئردةمةنئ ءبئلئپ ايتقان شئعار دةپ ءوزئمئزدئ ئثعايسئز سةزئندئك. 20 جئلدا مةن نة ئستةدئم؟ قازاق قوعامئنئث دامؤئنا قانداي ذلةس قوستئم دةپ ويلاندئم. ةثبةككة ارالاسقالئ حالئقتئث كوزئ ءهام قذلاعئنا اينالعان اقپارات قذرالئندا ئستةپ كةلةمئن. ورئسئ باسئم بولئپ، قازاق ءتئلئ قالتارئستا قالئپ جذرگةن وثئردة ذلتتئث رؤحاني جوعئن تذگةندةؤ ءذشئن قولئمنان كةلگةنشة، ورةم جةتكةنشة ةثبةكتةنئپپئن. ئستئعئنا كذيئپ، سؤئعئنا توثئپ جذرگةن سالا بولعاندئقتان جؤرناليستيكادا قئزمةت ةتةتئن زامانداستارئمدئ جاقسئ بئلةمئن. ويشا ساناپ ةدئم جاثئلئسا بةردئم. سوسئن ءتئزئمئن جاسادئم. بذلار ءتورتئنشئ بيلئك اتانعان رةسپؤبليكالئق، وبلئستئق، اؤداندئق اقپارات قذرالدارئندا ئستةپ جذرگةن موثعوليادان، قئتايدان، وزبةكستاننان، رةسةيدةن، تذركيادان ورالعان اعايئندار. كذندةلئكتئ تةلة-راديو ةفيرئن، سايت، گازةت بةتتةرئن اقپاراتتارمةن تولتئرئپ، مةحناتتئ شارؤانئ ارقالاپ جذرگةن ازاماتتار. ذلتقا قارسئ كةز كةلگةن نارسةمةن ئمئراسئز كذرةسئپ، قازاق ءتئلئ ءذشئن شئر-پئر بولاتئن دا وسئلار. ةل بئرلئگئن، ذلت تذتاستئعئن، ءدئن قارئنداستئث اماندئعئن ايتاتئن ازاماتتار. ءبئز تئزئمگة كذندةلئكتئ ماقالا جازئپ، اقپارات قذرالدارئندا ئستةپ جذرگةندةردئ جانة ءوزئمئز بئلة العانداردئ عانا ةنگئزدئك. شئن مانئندة بذلار ةكئ-ءذش ةسة كوپ ةكةنئ داؤسئز. ال ةگةر وزگة سالادا ءونئمدئ ةثبةك ةتئپ جذرگةن ورالعان اعايئننئث ءتئزئمئن جاسار بولساق قازاقستان حالقئنئث جذمئسقا جارامدئ ازاماتتارئنئث ونننان ءبئرئن ءتئزئپ شئققان بولار ةدئك. ال، ولار ةثبةك سئثئرگةن جوق دةيدئ. قالاي سةنةسئث ةندئ سونئ ايتقاندارعا.

مئنة، اقپارات قذرالئندا ئستةپ جذرگةن تاريحي وتانئنا ورالعان ازاماتتاردئث ءتئزئمئ. باسئم بولئگئ وقؤدئ وسئندا بئتئرگةن جاستار.

1. اباي ماؤقارا ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

2. ايبةك قوبداباي، «قازاقستان» ارناسئ

3. ايبةك قذرمةت، «يسلام مادةنيةتئن مةن ءبئلئمئن قولداؤ قورئنئث» ستؤدياسئندا جةتةكشئ

4. ايدوس جذقان ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

5. ايجان قؤاش، «استانا» تةلةارناسئنئث قاراعاندئداعئ ءتئلشئسئ

6. اينذر قؤات قئزئ، «بايتةرةك» باسپاءسوز ورتالئعئ

7. اينذر توقتارحان، «ارتا-ةكئباستذز» ارناسئ

8. اقةدئل تويشان، «دالا مةن قالا» گازةتئ

9. اقسذثقار اقئنبابا، تاؤةلسئز جؤرناليست

10. التاي سذلتان، تاؤةلسئز جؤرناليست

11. التئنتوعئس قايسار ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

12. امانبةك زاثدئباي، تاؤةلسئز جؤرناليست

13. امانگةلدئ قذرمةت، «قازاق» راديوسئ اقپارات-باعدارلامالار ءبولئمئنئث جةتةكشئسئ

14. امانتاي تويشئباي، «نامئس.ك ز» سايتئ

15. انناس باعدات، ونةر اكادةمياسئنئث وقئتؤشئسئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

16. ارگةنتينا جانئبةك، «حابار» ارناسئ

17. اردابةك سولداتباي، «ماسا.ك ز» سايتئنئث رةداكتورئ

18. ارداق زذلحاجاپ، قاراعاندئ وبلئستئق تةلةارناسئ

19. ارداق نذرعازئ، «الماتئ اقشامئ» گازةتئ

20. ارمان بذعئباي، تاؤةلسئز جؤرناليست

21. ارمانگذل توقتامذرات، «استانا» تةلةارناسئ

22. ارميابةك ساعئندئق، تاؤةلسئز جؤرناليست

23. ارشئن نذرباقئت، تاؤةلسئز جؤرناليست

24. اؤئت مذقيبةك ذلئ، «قازاق ةنسيكلوپةدياسئ» ا ق

25. احات ءاشؤ ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

26. ءابؤ-اسقار مةكةش ذلئ، «قازاقپارات» اگةنتتئگئ

27. ءادئل قذماربةك، قاراعاندئ تةلةارناسئ

28. ءاليا جاميتوأا، «قازاقستان-اتئراؤ» وبلئستئق تةلةارناسئنئث جاثالئقتار ءبولئمئنئث ءتئلشئسئ

29. ءالئمجان ءاشئم ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

30. اسةمگذل مذحيت، پاألودار وبلئستئق تةلةارناسئ

31. باقئتبةك بامئش، تاؤةلسئز جؤرناليست، الماتئ

32. باقئتبةك حاميت، «ايماق ايناسئ» اقپارات اگةنتتئگئنئث باس رةداكتورئ، پاألودار

33. باقئتگذل اباي، «سارباز» گازةتئ

34. باقئتجول كاكةش، «قازاقپارات» اگةنتتئگئ

35. باؤئرجان باباجان، «اقتوبة» گازةتئنئث باس رةداكتورئ

36. باؤئرجان قاراعئز ذلئ، «كئتاپ پاتشالئعئ» جؤرنالئ

37. بةيبئت توقتارباي، «حالئق ءسوزئ» گازةتئ، جاؤاپتئ حاتشئ

38. بةيبئتگذل كامةتيا، حرومتاؤ اؤداندئق گازةتئنئث ءتئلشئسئ، اقتوبة وبلئسئ

39. بةيسةن سذلتان، تاؤةلسئز جؤرناليست

40. بةكبولات ساؤئرباي، پاألودار وبلئستئق راديوسئ

41. بةكةن قايرات، «نامئس» جؤرنالئنئث رةداكتورئ

42. بةكتذرعان لاقاديل، تاؤةلسئز جؤرناليست

43. بةردئبةك حاباي ذلئ، پ م و-نئث جؤرنالئ

44. بولات جانايحان، تاؤةلسئز جؤرناليست

45. بولاتبةك بايانحان ذلئ، «قازاقستان» ارناسئ

46. بذلبذل اداي، تاؤةلسئز جؤرناليست

47. بذركئت نذراسئل، «حالئق ءسوزئ» گازةتئ، ساياسات ءبولئمئنئث رةداكتورئ

48. ءبئلال قؤانئشبةك، «جاساي» جؤرنالئنئث رةداكتورئ

49. گذلجاينا تذگةلباي، پاألودار وبلئستئق «سارئ ارقا سامالئ» گازةتئ

50. گذلجانار امانتاي قئزئ، «ذلت بولمئسئ» جؤرنالئنئث رةداكتورئ

51. گذلميرا ةسجانوأا، اتئراؤ وبلئستئق راديوسئنئث جؤرناليسئ

52. گذلشةكةر قؤانباي قئزئ، "حالئقارالئق باعدارلامالار ورتالئعئ" ا ق ("بولاشاق") باسپاءسوز جةتةكشئسئ، اسئل ارنا تةلةارناسئ - جؤرناليست، "اينالايئن" باعدارلاماسئنئث رةداكتورئ

53. عابيت بوكةنباي، «استانا» ارناسئنئث پاألودارداعئ ءتئلشئسئ

54. عالئم قاليبةك، تاؤةلسئز جؤرناليست

55. داعجان بةدةؤباي ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست، الماتئ

56. دالةلحان ءابدئحالئق ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست، اقسؤ قالاسئ، پاألودار وبلئسئ

57. داؤلةتبةك بايتذرسئن، «دا! قازاقستان» جؤرنالئنئث باس رةداكتورئ

58. دينارا سذگئربايةأا، «نا ستراجة» گازةتئ

59. دوسان بايمولدا، تاؤةلسئز جؤرناليست

60. دؤمان قازةز، باتئس قازاقستان وبلئسئ، تاسقالا اؤداندئق گازةتئنئث باس رةداكتورئ

61. ةرباقئت امانتاي، تاؤةلسئز جؤرناليست، پةتروپاأل

62. ةربولات بايات ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست، كوكشةتاؤ

63. ةرعازئ ايتمذحامةت ذلئ، «قازاقستان-زامان» گازةتئ

64. ةرعالي باقاش، «ءوزئن ءوزئ تانؤ» جؤرنالئ

65. ةرةنعايئپ قؤاتاي ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست، الماتئ

66. ةرجان جاؤباي، تاؤةلسئز جؤرناليست

67. ةرجان قالئمباي، «حابار» ارناسئندا ئستةگةن، تذركيادا وقؤدا

68. ةرجانار اشةيحان، «قازاقستان» ارناسئ

69. ةركةجان كذنتؤعان قئزئ، «وقؤشئلار سارايئنئث» باسپاءسوز حاتشئسئ

70. ةركئن قؤاتاي ذلئ، «تذركئستان» گازةتئنئث فوتوءتئلشئسئ

71. ةرقانات كوپجاسار، «قازاقستان» ارناسئ، «كةش جارئق» باعدارلاماسئنئث جذرگئزؤشئسئ

72. ةرتاي وسةرحان، «نا ستراجة» گازةتئ

73. ةسةنبةك سانات ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست، پاألودار

74. ةسةنگذل كاپ قئزئ، «مئنبةر.ك ز» سايتئنئث رةداكتورئ

75. جاناتبةك تولةؤبةك، س ت أ-نئث ءتئلشئسئ

76. جانبولات سانياز، كوكشةتاؤ ءئ ءئ د باسپاءسوز قئزمةتئ

77. جانبولات سةرئكباي، «استانا» تةلةارناسئ

78. جاندوس بادةل، «كازبين» اقپارات اگةنتتئگئ جةتةكشئسئ

79. جاندوس جذكةل ذلئ، «أةچةرنيي تالدئكورگان» گازةتئ

80. جاندوس ماقشئناي، «ئسكةرلةر راديوسئ»، استانا

81. جاراس كةمةلجان، «دات» گازةتئ

82. جارقئن جذپارحان ذلئ، پةتروپاأل-قازاقستان تةلةارناسئ

83. جارقئن سالةن ذلئ، «جاس قازاق» گازةتئ

84. جارقئنبةك امانتاي، پاألودار وبلئستئق «سارئ ارقا سامالئ» گازةتئ

85. ءجادي شاكةن، «جاس قازاق ذنئ» گازةتئ

86. جانئبةك امانگةلدئ، باس پروكؤراتؤرا جؤرنالئنئث رةداكتورئ

87. جذقامئر شوكة، «تاسجارعان» گازةتئ

88. جذمامذرات ءشامشئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

89. جذكةل قاماي ذلئ، «ءبئلئم شاپاعاتئ» جؤرنالئ

90. زاثعار ساناي، «استانا» تةلةارناسئنئث قوستانايداعئ ءتئلشئسئ

91. كاؤسار ئلةسكةن قئزئ، «قازاقستان» تةلةارناسئ

92. كةرئم ةلةمةس، «بالدئرعان» جؤرنالئ

93. كولتاي كالةلحان ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست، پاألودار

94. كذنسذلتان وتارباي، «سپورت» گازةتئ

95. قالباي ءادئل، «زاث» گازةتئ رةداكتورئنئث ورئنباسارئ

96. قاناعات قذرمةت ذلئ، «ارقا اجارئ» گازةتئ، كوكشةتاؤ

97. قارلئعاش حاشئم، پ م ؤ-دئث «بئلئك» گازةتئنئث رةداكتورئ

98. قويشئبةك مذباراك، تاؤةلسئز جؤرناليست

99. قؤاندئق شاماحاي ذلئ، تاؤةلسئز ءهام حالئقارالئق جؤرناليست

100. قذرالاي پيونةر، «ك ت ك» ارناسئ

101. قذتماعامبةت قونئسباي، «ايقئن» گازةتئ

102. قئدئربةك قيئسحان ذلئ، «قازاقستان-زامان» گازةتئنئث ءتئلشئسئ، قوستاناي

103. قئزئرحان شاكئرت، پاألودار وبلئستئق راديوسئ

104. قئمبات توقتامذرات، «استانا اقشامئ» گازةتئ

105. قئمبات شذعايئپ، «قوستاناي-ت أ» ارناسئ

106. ليزا شةكةن، ق ت ج عئلئمي-تةحنيكالئق اقپارات ورتالئعئ باسپا ءبولئمئنئث جةتةكشئسئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

107. مايگذل سذلتان، تاؤةلسئز جؤرناليست

108. مارا كةلةس، «قازاقستان ايةلدةرئ» جؤرنالئ

109. مارات ؤاتحان ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست، الماتئ

110. ماحاببات كامةسحان، پاألودار وبلئستئق راديوسئنئث باس رةداكتورئ

111. مةيرامبةك قئزئر، پاألودار وبلئسئ، ماي اؤدانئ «شامشئراق» گازةتئ

112. مةيئرجان اؤةلحان، تاؤةلسئز جؤرناليست

113. مذقاش قوجاحمةت، «قازاق راديوسئ»

114. مذرات الماسبةك ذلئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

115. مذرات جةتةكباي، «مذنايلئ» گازةتئنئث باس رةداكتورئ

116. مذرات شايماران، قازذؤ جؤرفاكتئث وقئتؤشئسئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

117. مذرتازا بذلذتاي، تاؤةلسئز جؤرناليست

118. مذسا مذحامةت، پاألودار وبلئسئ، جةلةزينكا اؤدانئ «تؤعان ولكة» گازةتئنئث رةداكتورئ

119. مذحتار حولداربةك "قازاقپارات" اگةنتتئگئ، فوتوءتئلشئ

120. ناعئز قاپشئقباي، «قازاقستان» ارناسئ

121. نذربةك ءتذسئپحان، "الماتئ" ارناسئ

122. نذربةك حالئم، «زاث» گازةتئ

123. نذرعايئم ساياحات، تاؤةلسئز جؤرناليست، پاألودار

124. نذرجاينا شودئر، پاألودار وبلئستئق «سارئ ارقا سامالئ» گازةتئ

125. نذرجانات قابدول ذلئ، اقتوبة قالالئق «ر ي ك ا» تةلةارناسئنئث باعدارلاما جذرگئزؤشئسئ

126. نذرلان گةرويحان، تاؤةلسئز جؤرناليست

127. نذرلان قابداي، «حابار» ارناسئ

128. نذرلان وقا ذلئ، «حابار» ارناسئ

129. نذرتاي لاحان، «ازاتتئق» راديوسئ

130. ولجاس كةرةي، «قازاقستان» ارناسئنئث ش ق و-داعئ ءتئلشئسئ

131. وثالتاي قؤاندئق، «1 ارنا ةؤرازيا» ارناسئ

132. ورالباي كامةتيا، تاؤةلسئز جؤرناليست، اقتوبة

133. ءومئرجان ءابدئحالئق، «اباي.ك ز» سايتئنئث رةداكتورئ

134. رايا ءمئناپ، كارئم ءماسئموأتئث رةسمي سايتئ

135. ريزابةك نذسئپبةك، «قازاقپارات» اگةنتتئگئ

136. رينات سذلةيمةنوأ، سپورت جؤرناليسئ، پاألودار

137. ساعئندئق رزاحمةتوأ، ماثعئستاؤ

138. ساياگذل جارئلقاسئن، «قازاقپارات» اگةنتتئگئ

139. سةيئل قذمار، تاؤةلسئز جؤرناليست

140. سةرجان زاكةر ذلئ، «حابار» ارناسئ

141. سةرئك بوقان، تاؤةلسئز جؤرناليست

142. سةرئك جولداسبةكوأ، «نا ستراجة» گازةتئ، فوتوءتئلشئ

143. سةرئك نذعئمان، «بالدئرعان» جؤرنالئ

144. سةرئكگذل سذلتانقاجئ، "استانا اقشامئ" گازةتئ

145. تاستانبةك جذماحان ذلئ، " قازتؤدةي" اگةنتتئگئ

146. توقتارالئ تاثجارئق ذلئ، «دالا مةن قالا» گازةتئ

147. تولةمئرزا بالتابايةأ، شئمكةنتتة شئعاتئن «ءتورتئنشئ بيلئك» گازةتئنئث قذرئلتايشئسئ

148. تئلةكگذل ةسداؤلةت، "ةل" گازةتئ، رةداكتوردئث ورئنباسارئ

149. تئلةؤبةردئ ساحابا، ةكئباستذز قالالئق تةلةارنا ءتئلشئسئ

150. ذلاربةك دالةي ذلئ، «ءتورتئنشئ بيلئك» گازةتئ

151. ذلاربةك نذرعالئم ذلئ، «نامئس» جؤرنالئ

152. ذشقئن سةيئدراحمان، ةذؤ-نئث وقئتؤشئسئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

153. ئقئلاس وجاي، ةذؤ جؤرناليستيكا جانة ساياساتتانؤ فاكؤلتةتئندة وقئتؤشئ، تاؤةلسئز جؤرناليست

154. ئرئسبةك دابةي، «قازاق ادةبيةتئ» گازةتئ

كةشئرئم سذرايتئندار كوپ

الگئ ةل گازةتئ دةيتئن «ةگةمةن قازاقستاندا» كوشئپ كةلگةن اعايئندئ قارالايتئن ماقالاداعئ كوپ جايتقا جاؤاپ بةرگةن سةكئلدئمئز. ول كئسئ «ورلماندار وثتذستئككة قذمار، سولتذستئكتةگئ ورئستانعان وثئرلةرگة بارمايدئ، قيئندئقتان قاشادئ» دةگةن بولاتئن. ول ءسوزئ شئلعي وتئرئك ةكةنئن مئنا تئزئمگة-اق قاراپ بئلة الدئثئزدار. توقسان پايئزدان استامئ سولتذستئكتةگئ ءتئل مايدانئننئث وتئندة جذرگةن ازاماتتار. شئنئن ايتقاندا، تاؤةلسئزدئك العان سوث باستالعان بةيبئت كوشتئث باسئندا بولعان موثعوليا قازاقتارئ وثتذستئك وثئرلةرگة سذيرةسةث دة بارمايتئن ةدئ. بئرئنشئدةن شالعاي جةر، ةكئنشئدةن وزگةشة مةنتاليتةت، ال سارئ ارقا مةن التايدئث اراسئ جاقئن، اؤا رايئ دا ذقساس. سوندئقتان العاشقئ كوشئپ كةلگةن اعايئندار تذتاستاي سولتذستئككة قونئستاندئ. ونئ س.شايئنعازئ دا بئلةدئ. بئلة تذرا ارانداتؤ ءذشئن بئلمةگةنسئدئ.

 ورئنباساردئث ويئنا كةلگةنئن باسا بةرةتئن اعا گازةتتةگئ الگئ ماقالادا ايتئلاتئن وثتذستئكتةگئ 4 وبلئسقا شوعئرلانئپ جاتقان قازاقتاردئ سولتذستئككة ايداپ اپارا المايسئث. ويتكةنئ وثتذستئك قازاقستان وبلئسئ ولاردئث اتا مةكةنئ. ءبئر كةزدة سول اتاجذرتتان ايرئلئپ، شةكارا سئزئعئنئث ار جاعئندا قالئپ قويعان جاندار ولار. سونئ دا بئلمةيتئندةي سةيفوللا اعامئز ساؤاتسئز ةمةس شئعار. دةگةنمةن، ءبئر قئزئق جايت بار: اأتور كوبئنةسة وثتذستئك ءوثئر مةن ماثعئستاؤ جذرتئنا ورالعان اعايئنعا وكپة ارتا سويلةيدئ. ال وعان قارسئ ورة تذرةگةلئپ، قوعامدئق پئكئردئث كورئگئن قئزدئرعان سولتذستئك-شئعئستئ قونئستانعان موثعوليا مةن قئتايدان كةلگةن اعايئندار بولدئ. بذل دا كوپ جايتتان حابار بةرسة كةرةك. سولاردئث ءبئرئ اؤئت اعام نازالانئپ ولةث جازئپ، ونئ وقئعان ساؤئت اعاسئ ئنئسئنةن كةشئرئم سذرادئ. ءسويتئپ «ةگةمةننئث» رةداكتورئ داؤ وسئمةن ءبئتتئ دةگةندةي ةمةؤئرئن ءبئلدئردئ. ولاي كةشئرئم سذراي سالؤدئ قابئل-حوش كورمةيدئ قازاق. ةلدئ قارالاعان ةتةكتةي ماقالاعا ورئن تابئلعاندا، كئشئرةيئپ كةشئرئم سذراؤعا ورئن تابئلمادئ گازةتتةن. ءبئراق، قازاقتان تئزةرلةپ تذرئپ كةشئرئم سذرايتئندار از ةمةس. ول كذنگة دة جةتةرمئز. كةشئرةرمئز... كةثپةيئل حالئقپئز عوي...

ورالمان ءسوزئ كةمسئتؤ ءذشئن دة كةرةك

جالپئ، اؤةلدةن ايتقانئمئزداي، «ورالمان» تةرمينئ بئرئنشئدةن قازاقتئ ءبولؤ ءذشئن كةرةك بولسا، كةلةسئ ماثئزدئ مئندةتئ كوشئپ كةلگةن قازاقتئ كةمسئتؤ قذرالئ بولؤئ ةدئ. ونئ دا قاراپايئم لوگيكامةن ءتذسئندئرئپ بةرؤگة بولادئ. العاشقئ لةكتة كوبئنةسة موثعوليا قازاقتارئ كوشئپ كةلة باستاعانئن ايتتئق. جةرگئلئكتئ حالئق، اسئرةسة ورئستار قئمس ةتسة «مونگول» دةيتئن. ولاردئث ءبارئن مالشئ، قويشئ سانايتئن. تذسئنئكتةرئ سولاي بولاتئن. شةتةلدةن كةلگةن قازاقتاردئ تةك جذمئس كذشئ دةپ باعالاؤ الپئسئنشئ جئلدارئ قئتايدان كوشئپ كةلگةن اعايئندارعا قاتئستئ قالئپتاسقان تذسئنئك بولسا كةرةك.

راس، ول كةزدة قئتايدان كوشئپ كةلگةن اعايئندار شئنئمةن دة قارئزدئث ورنئنا كةلگةن جذمئس كذشئ بولاتئن. ةكةؤئن دة كوممؤنيستةر باسقارئپ تذرعان ءبئر ةلدةن ةكئنشئسئنة ذدةرة كوشكةنئمةن جاعدايلارئ نةشئك بولاتئنئن اعايئندار بئلةتئن. ءبئراق حرؤششةأ كةلگةن سوث سالقئنداپ كةتكةن ةكئ ةل اراسئنداعئ ساياسي قارئم-قاتئناس سوثئ قارئزئمدئ قايتار دةگةن جانالقئمعا جةتتئ. قئتاي كوممؤنيستةرئ كةثةس وداعئنئث الدئندا قارئز ةدئ. بةرةتئن اقشا جوق. حالئق اش، كةدةي. ءبئراق سانئ كوپ. جذمئس كذشئن ال دةدئ. ال وداقتئ ةتپةن قامتاماسئز ةتئپ تذرعان قازاقستاندا مال جايئن بئلةتئن ادام از قالئپ ةدئ. اشتئقتان، قؤعئن-سذرگئننةن، اتئث وشكئر سوعئستان امان قالعان از قازاق جالماؤئزداي جالماثداعان ايداهاردئث كومةيئن ةتپةن بئتةپ ذلگةرمةي جاتئر ةدئ. حرؤششةأ تا قارسئ بولمادئ. ءبئراز دايئندئق جذمئستارئنان سوث ةكئ-ءذش كذن شةكارا اشئلئپ، قولدارئنا «سوأةت گراجدانئ» دةگةن ءتولقذجات بةرئلگةن ءبئر قاؤئم ةل بةرگئ بةتكة وتة شئقتئ. كةلدئ دة الدئندا كوشؤگة ذگئت جذرگئزئلگةن كةزدة ايتئلعانداي «ءبئر كراندئ بذراساث ءسذت اعاتئن، ةكئنشئسئن بذراساث ماي اعاتئن» جذماققا ةمةس، يةن قئستاؤ، ةن جايلاؤدا مالدئث سوثئنا ءتذستئ. ارالارئندا وقئپ-توقئعان، ءتذرلئ ماماندئق يةلةرئ بولسا دا مال باعؤعا ءماجبذر بولدئ. تئرپ ةتة المادئ.

تاؤةلسئزدئكپةن بئرگة باستالعان كوشپةن كةلگةن قازاقتاردئ دا ذكئمةت سولاي پايدالانباقشئ بولدئ. ويتكةنئ، باسقا تاجئريبةلةرئ جوق ةدئ. اثئراپ جةتكةن اعايئندئ تذگةلدةي مال سوثئنا سالدئ. مةنئث اعام مذحيت جاقسئلئق ذلئ كوشئپ كةلةرگة دةيئن موثعوليادا ءبئر ءمينيستردئث ورئنباسارئ بولسا، كوشئپ كةلگةن سوث باياناؤئلدا بئرةر جئل قوي باقتئ. بذل ءبئر عانا مئسال. مذندايلار مئثداپ سانالادئ. الايدا، بذل قازاقتار قايدا كةلگةنئن بئلةتئن. تاؤةلسئز ةلگة كةلگةن. ولاردئ وتار-وتارئمةن ةكئ اياقتئ قاسقئرلاردئث كومةيئنة كةتئپ جاتقان كةثةستئك بؤدان - يتقذيرئق اق قويدئث جايئ ةمةس، وزدةرئنةن باسقا ةشكئمگة كةرةكسئز بولئپ قالعان قازاق ءتئلئنئث تاعدئرئ كوبئرةك ويلاندئراتئن. ونئث ذستئنة اؤئلدا جذمئس كذشئن پايدالاناتئنداي ةشتةمة قالماي تالان-تاراجعا ءتذسئپ كةتكةن.

 ةندئ كوشئپ كةلگةن اعايئندار قئزمةتتةرگة تذرا باستادئ. قابئلةت-قارئمدارئ، ءبئلئم-دارئندارئ جةتكةندةر بةدةلگة ية بولا باستادئ. ءبئراق ولاردئ «مونگول» دةپ كةمسئتةتئن. سونئ ايتئپ تذرعان ماثگذرت ةرةكشة ءلاززات الاتئن. سول ءسوز ءذشئن تالاي شةكة جارئلئپ، تالاي تذمسئق بذزئلدئ. ول كةزدة «ورالمان» دةگةن تةرمين ءالئ جوق بولاتئن. ءبئرتئن-ءبئرتئن ةلئمئزگة دذنيةنئث بار تذكپئرئنةن اعايئندار اعئلا باستادئ. ةندئ ولاردئ جةكةلةپ «قئتاي»، «موثعول»، «اؤعان»، «قالپاق»، «وزبةك»، «تذرئك» دةپ كةمسئتؤ قيئنعا اينالدئ. ءتولقذجاتئن كورمةي ايئرا المايسئث. ءبارئ دة ورئسشا بئلمةيدئ. ورتاق بةلگئلةرئ سول. ةندئ ولارعا ورتاق اتاؤ كةرةك ةدئ. ول اتاؤ كوشئپ كةلگةن اعايئندارعا زاثدئق تذرعئدا كومةك كورسةتؤ ءذشئن دة كةرةك ةدئ. ءبئراق أةلوسيپةد ويلاپ تابؤدئث دا قاجةتئ شامالئ بولاتئن. رةپاتريانت دةگةن تةرمين، سوزدئك نورما بار. جوق، قازاقتئ كةمسئتؤگة ول ءسوز جارامايدئ. جاثا ءسوز كةرةك. تابئلدئ. جذمباق ءسوز. ورالمان. ورالماندار. الدة، ورالماثدار! «ث»-عا ءتئلئ كةلمةيتئن ورئسءتئلدئ قازاقتار مذمكئن كةلمةثدةر، ورالماثدار دةگةن شئعار. ايتةؤئر جذمباق. نةگة ورالمان، نةگة ورالعان، ورالؤشئ ةمةس؟!

بولدئ، داؤ وسئمةن توقتاؤئ ءتيئس. ورالمان دةگةن ءسوز نة قولدانئستان مذلدةم الئنئپ تاستالؤئ كةرةك نةمةسة «ورالمان» دةگةن ستاتؤس كوشئپ كةلئپ ذكئمةتتةن كأوتا الؤعا جانة ازاماتتئققا ءوتئنئش تاپسئرعان ادامعا عانا قاراتا ايتئلؤئ شارت. ةلباسئنئث جارلئعئمةن قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث ازاماتئ اتانعان كذننةن باستاپ ول ادام «ورالمان» ستاتؤسئن ءارئ قاراي جةكة باسئنئث مذددةسئنة پايدالاناتئن بولسا، زاثعا تارتئلؤئ كةرةك. سونداي-اق قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث ازاماتئ اتانعان ادامعا قاراتا «ورالمان» دةپ سويلةؤ دة زاث بذزؤ، جةكة ادامدئ كةمسئتؤ دةپ سانالسئن. مئنة، وسئ ماسةلةنئ قوعام بولئپ كوتةرئپ، زاثدئ تذرعئدا بةكئتئپ الماي قازاقتئث بئرلئگئنة سئزات تذسة بةرمةك. قازاق ءوزئن ءوزئ ةشقاشان كةمسئتپةسئن!

ماسكامئزدئ شةشةيئكشئ...

وسئ ماقالانئ دايئنداؤ بارئسئندا كةيبئر ارئپتةستةرئمة حابارلاسئپ، جوعارئدا تئزئمگة ةنگئزگةن ازاماتتار تؤرالئ مالئمةتتةر جئيدئم. - «ونئ جاريالاپ نة قئلاسئث» - دةدئ بئرةؤئ، - «جاستارعا زيانئث تيةدئ، ءبارئ دة نان جةپ وتئرعان ورئننان ايئرئلؤدئ قالامايدئ عوي». - «ويباي-اؤ، قالاي زيانئم تيةدئ؟ مةن نة، حالئق جاؤلارئنئث ءتئزئمئن جاساپ جاتئر ما ةكةنمئن. ءبارئ دة ذلتئم دةپ جذرگةن ازاماتتار عوي. قئزمةتكة العان كةزدة جذمئس بةرؤشئ ونئث ءومئربايانئنا قارامادئ دةيسئث بة؟ سةن ةكةؤئمئزسئز-اق مذنداي ءتئزئمنئث تالايئ جاسالئپ ءتيئستئ ورئنداردا تذر ةمةس پة. كولةثكةثنةن قورئققانئث نة سونشاما؟! الدة سةن قايدان كةلگةنئثدئ ايتسام قادئرسئز بولامئن دةيسئث بة؟ تؤعان جةرئثدئ ايتؤعا ذيالساث كئم بولعانئث!» دةپ اشؤلاندئم.

ءيا، مئنة، ءبولؤ ساياساتئنئث جةمئسئ. كةيبئر اعايئندار قايدان كةلگةنئن، كئم ةكةنئن قئزمةتتةستةرئنةن، ارئپتةستةرئنةن،جالپئ كوپشئلئكتةن جاسئرعئسئ كةلةدئ. سويتةدئ دة، وزئنة جاراسپايتئن، ذلتتئق بولمئستئ بذزئپ تذراتئن ماسكا كيئپ الادئ. ءتئلئن بذراپ ورئسشا شذلدئرلةيتئندةر دة، تةگئنة ورئستئث «وأ»-«ةأ» پةن «وأا»-«ةأاسئن» قوسئپ العان ساناسئزدار دا از ةمةس. كوزئمئزبةن كورئپ ءجذرمئز. ذيلةنؤ ماسةلةسئندة دة شئققان ولكةسئنة قاراپ شةشةتئندةر كوپ. ءبئرئن ءبئرئ سذيسة دة «جاعرافيالارئ سايكةسپةي» قوسئلا الماعانداردئ دا بئلةمئز. ءبارئنئث بةتئندة ماسكا...

تاعئ ءبئر ارئپتةس دوسئما، ول ةندئ ارقانئث تؤماسئ، نة جازئپ جاتقانئمدئ باستاپ ايتئپ ةدئم اؤةلدة جاقتئرماي قالدئ. - «وسئ ورالمان دةگةن اثگئمةنئ ءوز باسئم ذناتپايمئن. ولاي ءبولئنؤدئث نة كةرةگئ بار؟ كةلدئث بة، قازاق بول. ورالمان بولما. ورالمانمئن دةپ بولئنبة. مذنداعئ جذرتقا مئندةتسئمة. بذلار دا وزئثدةي قازاق. بولة-جارما. نة كورسة دة بئرگة كور» دةدئ. ءيا، بذل ةندئ ءجون ءسوز. تولئق قوسئلامئن. ونئث بذل ءسوزدئ نةگة ذناتپايتئنئن دا جاقسئ تذسئنةمئن. ورالمان دةگةن تةرميندئ جةكة باس مذددةسئنة پايدالانئپ قوعامعا مئندةتسؤدئث، زاثسئز پايدا تابؤدئث، مةملةكةتتةن ماتةريالدئق كومةك ءوندئرئپ الؤدئث، قذزئرلئ مةكةمة قئزمةتكةرلةرئمةن سئبايلاسا وتئرئپ قارجئ قارپئپ قالؤدئث قذرالئنا اينالدئرعان قؤلار از ةمةس. جالپئ كوپشئلئكتئث ءئسئن ءبئر وزئنة تةلئپ «مةن ورالمانمئن، مةن بولماسام ذيتةر ةدئث، بذيتةر ةدئث» دةپ كةؤدةمسوقتئق تانئتئپ، كورئنگةن جةرگة تذمسئعئن تئعئپ جذرةتئن سذمدار دا جةتةدئ.

وسئلايشا «ورالمان» دةگةن ءسوز ءبئر قازاقتئ ءارتذرلئ قئلئپ كورسةتةتئن ماسكاعا اينالدئ. ماسقارالئق ماسكاسئن شةشةيئكشئ، اعايئن!

...اؤا كوشئپ شةت جايلاعان اعايئننئث ءالئ دة تاريحي وتانئنداعئ قانداستارئنا سةنئمسئزدئكپةن قارايتئنئن جاسئرؤدئث قاجةتئ جوق. وعان «ءذش ءارئپ» كئنالئ. ءيا، ءيا ك گ ب. «ءذش ءارئپتئث» شئرماؤئنا تذسكةن قازاقتار ءبئرئن ءبئرئ ايامادئ. ءناؤبات ةدئ عوي «ءذش ءارئپ». ةشبئر ذلت پةن ذلئستئث مذددةسئن ةسكةرمةيتئن، تةك قانا قذدايسئز مةملةكةتئن عانا قورعايتئن «ءذش ءارئپتئث» قاندئ شةثگةلئنةن ةشكئم قذتئلعان ةمةس. شةتةل قازاعئن قويئپ وسئنداعئ اعايئننئث ءوزئ ءالئ كذنگة دةيئن بئرةؤدئ سئرتئنان «وي، وعان سةنئم جوق، «ءذش ءارئپتئث» ادامئ عوي» دةپ وتئرادئ. بذگئنگئ «ءذش ءارئپ» بذرئنعئ «ءذش ءارئپ» ةمةس ةكةنئن ةسكةرمةيدئ. بذگئنگئ «ءذش ءارئپ» اتئ ايتئپ تذرعانداي الدئمةن ذلتتئث قاؤئپسئزدئگئن ويلايدئ. ولار كةشةگئ جةندةتتةر ةمةس. تاؤةلسئز ةلدئث نةگئزئن قالاؤشئ ذلتتئث قاؤئپسئزدئگئن قورعايدئ.

 دةمةك، شةتتةگئ قانداستاردئث دا قاؤئپسئزدئگئن ويلاؤئ ءتيئس. ئستةلئپ جاتقان جذمئس بار دا شئعار، ونئ بئلة بةرمةيمئز. الايدا ءبئر بئلةرئمئز، ذ ق ك-نة قازئر نةگئزئنةن قازاق جاستارئ، جانة ومئرلئك كوزقاراستارئ تاؤةلسئزدئك تذرعئسئندا قالئپتاسقان، ةگةمةن ةلدئث ذلاندارئ بارئپ جاتئر. ارالارئندا ذلتئن شةكسئز سذيةتئندةرئ دة از ةمةس. ءذمئت بار. ةندةشة، بذل ورگاننان بذگئنگئ قازاق قورئقپاؤئ كةرةك، كةرئسشة ذلتتئث قاؤئپسئزدئگئن قورعاؤعا ءار قازاق ات سالئسسئن. ءار قازاق تاؤةلسئزدئكتئ قورعاؤ ءذشئن ذ ق ك-نئث اگةنتئ بولسئن.

... ذ ق ك دة شةتتةن كةلگةن ءوز قازاقتان قورئقپاؤئ كةرةك. ولار ةلگة قذت بولايئق دةپ كةلدئ. ةلدئ الاتايداي ءبذلدئرئپ توثكةرئس جاساپ جذت بولايئق دةپ كةلمةدئ. ءيا، راس. شةتةلدةن كةلگةن قانداستارئمئز ذلكةن كذشكة اينالئپ كةلة جاتقانئن جاسئرا المايمئز. ول كذشتئ بيلئك تة، وپپوزيسيا دا ءتيئمدئ پايدالانا المادئ. سوندئقتان ولار ةلدةگئ ذلتشئلدارمةن تئزة قوسئپ جاثادان قالئپتاسئپ كةلة جاتقان ذلتتئق-دةموكراتيالئق باعئتتاعئ ءذشئنشئ كذشتئث قؤاتئن ارتتئرؤدا. ازئرگة بذل كذش بيلئككة ذمتئلمايدئ. ورئس ءتئلدئ وپپوزيسياعا دا ئلةسپةيدئ. الايدا، تاياؤ بولاشاقتا ءذشئنشئ كذشتئث ئقپالئ ارتئپ، بيلئككة ءسوزئن تئثداتاتئن بولادئ. وعان زاماننئث ءوزئ اكةلة جاتئر.

جةر بةتئندةگئ تامذقتئث تالايئن كورگةن كوشپةلئ قازاقتئ تاعئ دا كوش ساقتاپ قالادئ. كوش، قازاق، وتانئثا ورال! شةتتةن كةلگةن قازاقتاردئث وپپوزيسيانئ قولدامايتئن وزئندئك سةبةپتةرئ بار. ةث باستئسئ - وپپوزيسيانئث ورئس تئلدئلئگئ. وپپوزيسيا كوسةمدةرئنئث ءوز قازاعئنا وزگة تئلدة سويلةؤئ جئلقئعا قاراپ سيئردئ شاقئرعانداي «اؤكئم-اؤكئم» دةگةنمةن بئردةي. جئلقئنئ قذراؤلاپ شاقئرؤ كةرةك. الايدا بيلئكقذمار وپپوزيسيا جئلقئ مئنةزدئ قازاقتئث ءتئلئن بئلمةيدئ. تئلةگئن تذسئنبةيدئ. ةكئنشئ ءبئر سةبةپ وپپوزيسيا جةتةكشئلةرئنئث باسئم بولئگئنئث وزگة ذلت وكئلدةرئنةن بولؤئ. قازاق ءوز قوعامئن وزگة بئرةؤلةردئث وزگةرتئپ بةرگةنئن قالامايدئ. كةرةك ةمةس. ءوز قوتئرئمئزدئ ءوزئمئز قاسي الامئز. ماسةلةن، وپپوزسيانئث بةت-بةينةسئنة اينالئپ، زاثسئز ئستةرئ ءذشئن قاماؤعا الئنئپ، «بذكئل دةموكراتيالئق قوعام» بوستاندئققا شئعارئلؤئن تالاپ ةتئپ جاتقان أ.كوزلوأ، ي.أينياأسكي دةگةندةر كئم سونشاما؟ ءبئرئ ءارئ كةتسة قازاقتان قاتئن العان شئعار. ةكئنشئسئ قازاقتئ ادام دةپ تة سانامايدئ. وعان ءوزئم كؤامئن.

ةكئ مئثئنشئ جئلئ پاألودار قالاسئنداعئ «يربيس» تةلةارناسئنا ءتئلشئ بولعانئمدا وسئ يگور أينياأسكي باس پروديؤسسةر ةدئ. قازاقشا باعدارلاما اشؤ دةگةندئ ايتساث ةسئث دذرئس پا دةپ بةتئثة باجئرايئپ قارايتئن. رةداكسياداعئ اينالدئرعان ةكئ-ءذش قازاق ءتئلدئ جؤرناليس ةشقاشان تذسئرئلئمگة بارمايتئن. وپةراتور بةرمةيتئن. وتئرئپ الئپ ورئستاردئث سيؤجةتتةرئن اؤداراتئنبئز. قورلاناتئنبئز. قورلايتئن يگور أينياأسكي. بئزگة ءتئپتئ قول بةرئپ امانداسؤعا جيرةنةتئن. باسقاسئن ايتپاعاندا قازاققا كذيةؤبالا بولعان كوزلوأ پةن قازاقتئث قامئن جةگئش أينياأسكي ءبئر اؤئز قازاقشا بئلمةيدئ. ةندةشة، قازاق قوعامئنئث ماسةلةسئنة ارالاسؤعا ولارعا كئم قذقئق بةرئپتئ. دذرئس، وتئرسئن قاماقتا. تابالاپ تذرعان جوقپئن، ءتاؤباسئنا ءتذسسئن دةيمئن. ءوزئ ءجيئ قورلاپ جذرگةن قازاقتار ونئ تورعا قاماپ قويعانئ ايئپ پا ةكةن. ةندةشة، ولاردئ سونشاما قورعاپ، جاقتاپ، بوستاندئققا شئعؤلارئن سذراپ شؤلاپ جاتقانئمئز قاي ساسقانئمئز!

ورالمان ةمةس، قازاق

ارينة، قازاقتئث بئرلئگئن، تاؤةلسئزدئگئن ساقتاؤ ماسةلةسئ ءبئر ماقالا اياسئنا سئيماسئ انئق. شاعئن ساراپتامامئزدئ «ةگةمةن قازاقستانداعئ» شئققان ماقالادان كةيئن سايتئمئزدا جذرگئزئلگةن ساؤلنامانئث قورتئندئسئمةن اياقتاعئمئز كةلةدئ. وقئرمانعا «ورالمان دةگةن كئم؟» دةپ سذراق قويعان ةدئك. ةسةپ - 375:51. ناتيجة - ورالمان دةگةن قازاق!

ءوزئم   (34.27%)

جاقئن تؤئسئم   (8.22%)

سئيلاس قذدام   (0.47%)

قذدايئ كورشئم (1.64%)

پئكئرلةس ارئپتةسئم (4.46%)

ذلاعاتتئ ذستازئم (2.35%)

اياؤلئ شاكئرتئم (0.47%)

ذلتجاندئ ازاماتتار (34.74%)

ولار وثباعاندار (11.97%)

اأتور: اردابةك سولداتباي

 دةرةككوز: "ماسا-اقپارات"

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى