قئتاي سپورتئنئث قذپياسئ نةدة؟

    استانا. 29- اقپان. قازاقپارات - شئعئستاعئ كورشئمئز قئتاي ةلئنئث بذگئندة قازانئ قايناپ، ةرنةؤئنةن اسئپ-تاسئپ توگئلئپ جاتئر.

قئتاي سپورتئنئث قذپياسئ نةدة؟

 مادةنيةتئ باي، تاريحي تامئرئ تةرةثگة كةتكةن قئتاي بذگئندة قؤاتتئ ةكونوميكاسئمةن، ساياسي الةؤةتئمةن عانا دارالانئپ وتئرعان جوق، سپورتتاعئ جةتئستئكتةرئمةن دة سؤئرئلئپ العا شئقتئ. تؤمئسئنان ةثبةكقور، ةلگةزةك  جذرتتئث سپورتتاعئ تابئسئ كئمدئ دة بولسئن تاثعالدئرماي قويمايدئ.

 سپورتتئق مادةنيةتئ مةن تاريحئ كونةلةردةن جالعاسقان قئتايدا جاؤئنگةرلئك ونةر، نئسانا كوزدةؤ، ذستةل تةننيسئ، سپورتتئق گيمناستيكا، بادمينتون، جةثئل اتلةتيكا، ءجذزؤ، شورت-ترةك، مانةرلةپ سئرعاناؤ، كونكيمةن جذگئرؤ، باسكةتبول مةن بيليارد سئندئ سپورت تذرلةرئ كةث تارالعان. تاريحشئلار بذل ةلدة ةرتة زاماننئث وزئندة بئلعارئ دوپپةن قازئرگئ فؤتبولعا ذقساس ويئن ويناعانئن، بيليارد ويئنئن ويلاپ تاپقانئن العا تارتادئ.

 ال، قازئرگئ قئتايدئث الةم سپورتئنداعئ ابئرويئ، قول جةتكئزگةن تابئسئ قانداي؟ سپورتتاعئ جةتئستئكتةردئ كوپ رةتتة وليمپيادا ويئندارئمةن ولشةگةندئكتةن قئتاي ةلئنئث ءتورت جئلدئقتئث باستئ باسةكةسئندة جةتكةن بيئگئن باعامداپ كورسةك. جازعئ وليمپيادا ويئندارئنا العاش رةت 1952- جئلئ حةلسينكيدة قاتئسقان قئتايدئث قورجئنئ بوس قايتقان ةكةن. بذرئندارئ ئرعالئپ-جئرعالئپ جذرتتئث ةث سوثئندا جذرةتئن قئتاي سپورتئنئث قازئر قالاي شيئرشئق اتئپ، شيراتئلا تذسكةنئن كورئپ ءجذرمئز. قئتاي جازعئ وليمپيادا ويئندارئنئث تذثعئش مةدالئنة ةث العاش رةت 1984 - جئلئ لوس-انجةلةستة قول جةتكئزئپتئ. سول جئلئ اسپاناستئ ةلئ ايدئ اسپانعا شئعارئپ، جالپئ ةسةپتة 4-ورئنعا تابان تئرةگةن. ودان كةيئنگئ سةؤل وليمپياداسئنداعئ جةتئستئگئ - 11-ورئن. بذل قئتايداعئ ساياسي وزگةرئستةرمةن بايلانئستئ بولعان ساتسئزدئك بولسا كةرةك. دةگةنمةن، قئتاي قذراماسئ بارسةلونا مةن اتلانتادا وتكةن وليمپيادالئق ويئنداردا ءتورتئنشئ ورئننان تذسكةن جوق. وسئدان كةيئن قئتاي سپورتئندا تذراقتئ ءوسؤ بايقالدئ. 199 ةلدئث ساثلاقتارئ قاتئسقان سيدنةي وليمپياداسئندا ا ق ش پةن رةسةيدةن كةيئن جالپئ ةسةپتة ءذشئنشئ ورئننان كورئندئ. افينئدا 36 التئن مةدال العان ا ق ش-تان كةيئنگئ ةكئنشئ ورئنعا (32 التئن مةدال) بةرئك ورنئقتئ. 2008 - جئلئ ءوز جةرئندةگئ وليمپيادا ويئندارئندا قئتاي سپورتشئلارئنئث جالپئ كوماندالئق ةسةپتة تةك ءبئرئنشئ ورئن ءذشئن سئنعا تذسةتئنئن بذكئل الةمنئث ماماندارئ الدئن الا بولجاعاندئ. ايتقانداي-اق، قئتاي سپورتشئلارئ ءوز جةرئندة وتكةن ءدذبئرلئ دودادا قورجئندارئنا 100 (!) مةدال سالدئ. ونئث 51 ئ التئن، 21 ئ كذمئس، 28 ئ قولا مةدال. قاشاننان قارا ورمان قئتايدئث باقتالاسئ بولعان ا ق ش سپورتشئلارئ 36 التئن، 38 كذمئس، 36 قولا مةدالمةن ةكئنشئ ورئنعا سئرعئدئ.

 قئتاي سپورتشئلارئ باس-اياعئ سةگئز وليمپيادا ويئندارئنا قاتئسئپ، التئن مةدالدئث ءبئرازئن سؤ سپورتئنان، گيمناستيكادان جانة اؤئر اتلةتيكادان الئپتئ. وزئمئزگة جاقسئ تانئس اؤئر اتلةتيكا سپورتئنان وتةتئن الةمدئك سايئستاردا قئتاي سپورتشئلارئ ةث كةمئندة 4-5 التئن مةدالمةن قايتئپ جذرگةنئن دة كوزئمئز كورئپ ءجذر. ءتئپتئ ولاردئث وزدةرئنةن ارتئلعان زئلتةمئرشئ قئز-جئگئتتةر باسقا ةلدةردئث نامئسئن قورعاپ، جئرتئعئن جاماپ تا وتئر. سول ةلدةردئث ئشئندة قازاقستان دا بار ةكةنئن نةسئنة جاسئرايئق. دةسةك تة، تالانتتئ سپورتشئلارئ سئرتقا كةتكةننةن قئتايعا كةلئپ-كةتةر ةش زيان جوق، سةبةبئ، حالقئنئث 8 ميلليونئ زئلتةمئر كوتةرؤمةن اينالئساتئن ةل ءاپ-ساتتة «قاشئپ كةتكةندةردئث» ورنئن تولتئرئپ الادئ.

2011 - جئلعئ الةم بئرئنشئلئكتةرئندةگئ وليمپيادالئق سپورت تذرلةرئ بويئنشا جيناعان التئن مةدالدارئنئث سانئ جاعئنان قئتاي ءبئرئنشئ ورئندئ يةمدةندئ. بذل لوندون وليمپياداسئنئث الدئنداعئ قئتاي سپورتشئلارئنئث تاس-ءتذيئن دايئندئعئنان حابار بةرئپ تذرسا كةرةك. دةگةنمةن، قئتاي سپورتئنئث قارقئندئ دامؤئ باتئس الةمئن الاثداتپاي قويمايدئ. كوپتةگةن سپورت ماماندارئ، سپورتشئلار، باپكةرلةر قئتايدان الةم سپورتئنئث ذزدئكتةرئنئث قالايشا كوپتةپ شئعئپ جاتقانئنا باس قاتئرئپ الةك. «ئشتةگئ سئرئمدئ ذعئپ ال» دةپ سئرت كوزگة سئر الدئرمايتئن قئتايلاردئث سپورتتاعئ تابئسئن كورة المايتئندار مذنئ سان-ساققا جورئسا، ةندئ ءبئرئ بذنئ قئتايلاردئث قانئ مةن سذيةگئنة سئثگةن ةثبةك سذيگئشتئگئمةن ءتذسئندئرئپ، قالئپتئ نارسة دةپ قابئلدايدئ. دةگةنمةن، ولاردئث سپورتتا تابئسقا جةتؤدةگئ بئرنةشة سةبةپتةرئن تارقاتئپ كورسةك.

ميللياردتار ةلئندة قازئر سانعا عانا ةمةس، ساپاعا ءمان بةرئلئپ وتئر. قئتاي مةملةكةتئ مئثداعان تالانتتئ سپورتشئلاردئث «اسكةرئن» دايارلاپ وتئرعانئن جاسئرمايدئ. قازئر اسپان استئ ةلئندة مةملةكةت قارجئلاندئراتئن مئثداعان سپورت اكادةميالارئ بار. ونئث ءارقايسئسئندا ون مئثداعان شاكئرت دايئندالادئ. الةمدئك ارةناداعئ قازئرگئ جةتئستئگئنة ماقتانئپ، ماساتتانئپ وتئرعان قئتاي جوق، ولار قازئردئث وزئندة بالعئن سپورتشئلاردئ 2020 - جئلعئ وليمپيادا ويئندارئنا ازئرلةپ جاتئر.

سپورت اكادةميالارئنداعئ وقؤ ءتارتئبئ دة وتة قاتال كورئنةدئ. بالالاردئ 6-7 جاسئنان باستاپ قابئلدايتئن وقؤ ورئندارئندا اپتاسئنا 6 كذن، كذنئنة 3-4 ساعاتتان جاتتئعؤ وتةدئ ةكةن. ءار جاتتئعؤدئ تولئققاندئ مةثگةرگةنشة قايتالاپ، كذندئز-ءتذنئ تئنباي تةر توگةدئ. «شيچاحاي» دةپ اتالاتئن اكادةميانئث بالالارئن وسئنداي جاتتئعؤ ذستئندة سؤرةتكة تذسئرگةن اعئلشئن فوتوتئلشئلةرئ مذنئ عالامتوردا كورسةتكةن بولاتئن. ةسكةك ةسؤدةن ءتورت دذركئن وليمپيادا چةمپيونئ مةتيؤ پينسةنت سول كةزدة قئتاي سپورت باسشئلارئ تؤرالئ بئلاي دةپ مالئمدةگةن-دئ: «قئتايداعئ سپورت اكادةميالارئنئث باپكةرلةرئ جاپ-جاس بالالاردئ قيناپ، قاتاث جازاعا تارتؤئ مةنئ قاتتئ شوشئندئردئ. ولار جةتكئنشةكتةرگة وتة دورةكئ قارايدئ ةكةن». دةگةنمةن، سونشالئقتئ اؤئر سئناقتئ باستان وتكئزةتئن سپورت اكادةمياسئ تذلةكتةرئنئث ءبارئ بئردةي كاسئپقوي سپورتشئ بولا بةرمةيدئ. ويتكةنئ، ذزاققا سوزئلعان جاتتئعؤدئث سوثئنا تذسكةن ولار زورئققاندارئنان سپورتپةن شذعئلدانؤعا دا شامالارئ كةلمةي قالادئ. كةيبئر جاستار سپورتتئ «قؤامئن» دةپ وقؤدئ دا دذرئس وقي الماي، ارتئنان قاراپايئم جذمئسشئ اتانادئ. سويتة تذرا قئتايداعئ ءسئثئرئ شئققان كةدةي وتباسئلار تذرمئسئن وثالتؤدئث ءبئر جولئ سپورتتاعئ جةتئستئك ةكةنئن جاقسئ ءتذسئنئپ، بالالارئن سپورتقا بةرؤدةن قاشپايدئ.

شورت-ترةكتةن قازاقستان قذراماسئنئث باس باپكةرئ مادئعالي قارسئبةكوأ بئزبةن اثگئمةسئندة 2010 - جئلئ قئتايدان ارنايئ باپكةر الدئرئپ، ارتئنشا ودان قذتئلعانشا اسئققاندارئن ايتتئ. «وسئدان ةكئ جئل بذرئن قئتايدان ليا سيا دجؤن دةگةن شورت-ترةكتئث باپكةرئن الدئرعانبئز. ول بئزدة جارتئ جئلداي جذمئس ئستةدئ. ةلئمئزگة كةلة سالئسئمةن بئردةن «مةن سپورتشئلاردئ تاثعئ ساعات بةستةن وياتئپ، ذزاق قاشئقتئققا جذگئرتةمئن. اراسئندا وزئپ شئققان 1-2 سپورتشئمةن عانا جذمئس ئستةيمئن» دةدئ. ءبئراق، ونئث سئناعئنا بئزدةگئ بالالاردئث ءبئرئ دة شئداي المادئ، ابدةن زورئعئپ، تيتئقتاپ قالدئ»، - دةيدئ م.قارسئبةكوأ.

وسئدان سوث قئتاي باپكةرئ چةمودانئن جيناپ، ةلئنة قايتؤعا ءماجبذر بولئپتئ. جالپئ قئتاي باپكةرلةرئنة قاتئستئ مذنداي دةرةكتةردئ كوپتةپ كةلتئرؤگة بولادئ. 1992-93 - جئلدارئ قئسقا قاشئقتئققا جذگئرؤدةن قئتايدئث قئزدار قذراماسئنئث باس باپكةرئ ما يؤنرةننئث جاتتئعؤ جذيةسئنة كوز جذگئرتكةن ماماندار جاعاسئن ذستاعان. سويتسة، قذراما باپكةرئ بئرنةشة اي بويئ تةثئز دةثگةيئنةن 2236 مةتر بيئكتة ورنالاسقان تيبةتتئث ذلتتئق جاتتئعؤ ورتالئعئندا سپورتشئ قئزداردئ كذنئنة 42 شاقئرئم، اپتاسئنا 300 شاقئرئم ذزدئكسئز جذگئرتئپ وتئرعان. «ادام - يتجاندئ» دةگةنگة وسئدان سوث كةلئسپةي كورئثئز. ءبئراق، وسئ قئزدار كةيئننةن الةم بئرئنشئلئكتةرئندة باق سئناپ، بئرنةشة رةت الةمدئك رةكورد جاسادئ. اپتاسئنا 300 شاقئرئم جذگئرگةن قئتاي قئزدارئنئث كورسةتكئشئنة باتئس جةلاياقتارئنئث ءبئرازئ تالپئنعانئمةن، وكپةلةرئ ءوشئپ، دةنساؤلئقتارئنا زاقئم كةلئپتئ.

قئتاي سپورتئنئث قارئشتاؤئنئث تاعئ ءبئر سةبةبئ، سپورتقا ءداستذرلئ قئتاي مةديسيناسئ مةن سپورتتئق مةديسينانئ ةنگئزؤمةن تئعئز بايلانئستئ دةپ ةسةپتةلةدئ. ولار اسئرةسة، شوپتةن جاسالعان ءدارئ-دارمةكتةردئ سپورتشئلارئنئث كذش-جئگةرئن ارتتئرؤئ ءذشئن پايدالانادئ ةكةن. قئتايدا مةديسينانئث دامئعانئ سونشالئقتئ ولاردئث شوپتةن جاسالعان ءدارئ-دارمةكتةرئ اعزاعا تةز تاراپ، دوپينگپةن كذرةسؤ ورتالئقتارئنئث تةكسةرؤ اپپاراتتارئنئث «كوزئنة دة» كوپ تذسة قويمايدئ. وسئدان بولار، سوثعئ جئلدارئ رةسةي مةملةكةتئ قئتايدئث بذل «قؤلئعئنا» قئزئعؤشئلئق تانئتا باستاعان كورئنةدئ. الايدا، قئتاي جاعئ ءوز قذپيالارئن سئرتقا شئعارماؤعا تئرئسئپ باعؤدا. جاستايئنان قارا قئتايدئث ورتاسئندا وسكةن بوكسشئ قانات ءسلام بذل تؤرالئ بئلاي دةيدئ: «قئتاي حالقئ قازاققا قاراعاندا تؤمئسئنان ءالجؤاز كةلةدئ. دةگةنمةن، ولار مةديسينا جاعئن كوبئرةك پايدالانادئ. ول جاقتا سپورتتئق مةديسينا وتة جاقسئ دامئعان. ءتئپتئ ئشئندة جذرگةن بئزدةر ول جاعئن جاقسئ بئلة بةرمةيمئز. بئلةتئنئمئز، قئتايدا شارشاعانئثدا تةز باساتئن، قايتادان قالپئثا تةزئرةك كةلةتئن، ادام بويئنا كذش بةرةتئن دارئلئك شوپتةردئ كوپ قولدانادئ. ماسةلةن، قئتاي قذراما كومانداسئندا جذرگةن كةزدة كذن سايئن قان تاپسئرامئز. دةنساؤلئعئمئزدئ ذنةمئ دارئگةرلةر كةلئپ تةكسةرئپ وتئردئ. ءبئر سپورتشئنئ كذن سايئن ءبئر ةمةس، ءتورت دارئگةر قاداعالايدئ. بئلايشا ايتقاندا ءبئر سپورتشئنئث ارتئندا ءذش-تورت دارئگةر جذرةدئ».

قئتاي - شورت ترةكتةن الةمدئك كوشباسشئ

جالپئ، قئتاي سپورتشئلارئنئث تؤعان جةر، وسكةن ةلگة دةگةن پاتريوتتئق سةزئمئ دة شةكسئز سةكئلدئ. كونفؤسي ءئلئمئن ءومئرئنئث تةمئرقازئعئ ةتئپ العان مذنداعئ حالئق مةملةكةت مذددةسئن جةكة ادام مذددةسئنةن جوعارئ قويادئ. «ءبئر سانتيمةتردةن العا جئلجئپ وتئرساث دا جةتكئلئكتئ» دةپ سانايتئن ةجةلدةن سالقئن قاندئ قاراقئتايلار دانالئقپةن، بايئپتئلئقپةن العا قاراي قارئشتاپ قادام باسئپ كةلةدئ. حالقئ ولةرمةندئكپةن جذمئس ئستةپ، باسشئلارئ ورئنتاعئ ءذشئن ةمةس، مةملةكةتتئث ابئرويئ ءذشئن قئزمةت ةتكةن قئتاي سپورتئنئث وركةندةؤئ زاثدئ دا سياقتئ. قازئر بذل ةلدة دةنة شئنئقتئرؤعا باسا ءمان بةرئلئپ، حالئقتئث 35 پايئزئ بذقارالئق سپورتقا تارتئلعان. ءبئز بئلةتئن قئتاي سپورتئنئث قذپيالارئ وسئنداي، بئلمةيتئنئز قانشاما...

ةركةبذلان ةرعالي

دةرةككوزئ:«الامان» سايتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى