اتوم جايئندا از بئلةدئ ةكةنبئز
استانا. 27 - اقپان. قازاقپارات - ةلئمئزدةگئ اتوم ونةركاسئبئ سالاسئنداعئ كاسئپورئنداردئث باسئن قذرايتئن ةرئكتئ ذيئم - «قازاقستاننئث يادرولئق قوعامئ» الماتئدا كةثةيتئلگةن كةزةكتئ القا ءماجئلئسئن وتكئزدئ.
ذلتتئق اتوم كومپانياسئ «قازاتومونةركاسئپ» ا ق-نئث باسقارما ءتوراعاسئ ألاديمير شكولنيكتئث توراعالئعئمةن وتكةن كةثةستة ةث ءبئرئنشئ كةزةكتة حالئقتئث يادرولئق ةنةرگةتيكا جايئنداعئ ساؤاتئن ارتتئرؤ ماسةلةسئنئث ماثئزدئلئعئ ايتئلدئ. «قازاقستاننئث يادرولئق قوعامئ» قازئر ةلئمئز بويئنشا اتوم سالاسئنداعئ ءتذرلئ 48 ذيئم مةن كاسئپورئنداردئ وسئ ماقساتقا جذمئلدئرؤدئ ماقسات ةتئپ وتئرعان كورئنةدئ. - قازئر «قازاقستاننئث يادرولئق قوعامئنا» ةلئمئزدةگئ اتوم عئلئمئ، ؤران ونةركاسئبئ، ؤنيأةرسيتةتتةر مةن وزگة دة ذيئمدار ءوز ةركئمةن بئرلةسئپ وتئر. ويتكةنئ ءبئزدئث قوعامئمئزدئث باستئ ماقساتئ - اتوم ةنةرگةتيكاسئ جونئندةگئ ءبئلئمدئ كوتةرؤ، قازاقستاننئث وندئرئستئك قؤاتئن ارتتئرئپ، حالقئنئث ءال-اؤقاتئن جاقسارتؤ ماقساتئندا اتوم ةنةرگةتيكاسئن پايدالانؤدئث بارلئق قئر-سئرئن تةرةث مةثگةرؤ، - دةدئ ألاديمير شكولنيك. الايدا «قازاتومونةركاسئپ» باسشئسئ ءوزئنئث بذل مالئمدةمةسئن ةلئمئزدة اتوم ةلةكتر ستانسالارئنئث قذرئلئسئن قولداؤ ماقساتئندا جاساپ وتئرماعانئن بئردةن ايتتئ. قازئر قازاقستاننئث عانا ةمةس، بذكئل الةم ةلدةرئنئث عالئمدارئ، عئلئمي قوعامداستئقتارئ مةن ماماندارئ دال وسئ اتوم سالاسئنداعئ بئلئمنئث جةتئسپةؤشئلئگئنة نازار اؤدارئپ وتئرعان كورئنةدئ. اتوم ةنةرگةتيكاسئ جانة بةيبئت ماقساتتاعئ ؤرانعا قاتئستئ الةمدة تةرةث ءبئلئم مةن جوعارئ بئلئكتئلئكتئث تاپشئلئعئ جاعدايئندا وتاندئق عالئمدار دا بذل باعئتتا ئزدةنؤئ ءتيئس. قازاقستان عئلئمئنئث يننوأاسيالئق دامؤئنا، اسئرةسة، اتوم عئلئمئ مةن تةحنيكاسئ، فيزيكا مةن ماتةماتيكا سالاسئنداعئ وتاندئق عالئمدار ايتارلئقتاي ذلةس قوسا الادئ. ةلباسئ نذرسذلتان نازاربايةأ تا ءوز جولداؤئندا عالئمداردان وسئنئ تالاپ ةتةدئ.
2009 - جئلدان بةرئ «قازاقستاننئث يادرولئق قوعامئ» ةلئمئزدئث ءتذرلئ وثئرلةرئندة اتوم ةنةرگةتيكاسئ تؤرالئ كوپتةگةن تانئمدئق ءئس-شارالار جذرگئزگةن ةكةن. ايتا كةتسةك، سول جئلدان بةرئ قازاقستان ؤران ءوندئرئسئ بويئنشا الةمدةگئ ةث جةتةكشئ مةملةكةتكة اينالعان بولاتئن. سونئمةن بئرگة رةسپؤبليكامئز بارلانعان ؤران قورئ بويئنشا دا الةمدة كوش باستاپ وتئر. سوثعئ دةرةكتةرگة سايكةس، جةر بةتئندةگئ بارشا ؤران قورئنئث 21 پايئزئ قازاقستاننئث ذلةسئنة تيةدئ. ونئث ذستئنة، قازاقستاندئق ؤراننئث 67 پايئزعا جؤئعئ ةث وزئق، ةكولوگيالئق قاؤئپسئز جانة ةكونوميكالئق جاعئنان ءتيئمدئ كةلةتئن جةراستئندا سئلتئسئزدةندئرؤ ادئسئمةن وثدةؤگة جارامدئ. «قازاتومونةركاسئپ» كاسئپورئندارئ قازئر ؤراندئ وسئنداي ادئسپةن وندئرؤدة. ال «قازاقستاننئث يادرولئق قوعامئ» قاؤئمداستئعئنئث اتقارؤشئ ديرةكتورئ ناتاليا جدانوأانئث حابارلاؤئنشا، قاؤئمداستئقتئث نةگئزگئ مئندةتئ - اتوم ةنةرگياسئن بةيبئت ماقساتتا پايدالانؤدا مةملةكةتتئك تةحنيكالئق ساياسات قالئپتاستئرؤ.
اتوم ةنةرگياسئن بةيبئت ماقساتتا ءوندئرئس ءذشئن عانا ةمةس، وزگة دة سالالار ءذشئن اسا ءتيئمدئ پايدالانؤعا بولادئ. مئسالئ، 4 پايئزعا بايئتئلعان ؤراننئث ءبئر كةلئسئ 100 توننا كومئر نةمةسة 60 توننا مذنايدان الئناتئن ةلةكتر نةمةسة جئلؤ قؤاتئنا تةث كةلةدئ ةكةن. سول ءذشئن مذنداي اسا الةؤةتتئ بالاما قؤات كوزئنئث پايداسئ جايئندا دا، ونئث تؤئنداتؤئ مذمكئن قاؤپئ جايئندا دا حالئققا كةثئنةن ءتذسئندئرئلؤئ ءتيئس.
- ؤراندئ جوعارئ تةحنولوگيالئق ادئسپةن الئپ وتئرعانئمئزدئث 10 جئلدئعئن اتاپ وتسةك تة، ءوز ءبئلئمئمئزدئ حالئققا جةتكئزؤدة ةگويستئك كورسةتئپ وتئرمئز. ءبئز ءالئ دة حالئق الدئندا، بذقارالئق اقپارات قذرالدارئ الدئندا از سويلةپ ءجذرمئز، حالئققا اتوم تؤرالئ قاراپايئم تئلمةن ءتذسئندئرئپ، ونئث بار شئندئعئ مةن بار اثئزئن ايتؤئمئز كةرةك. سوثعئ كةزدةرئ اتوم ةلةكتر ستانسالارئنئث قانشالئقتئ قاؤئپتئ ةكةنئن اقپارات قذرالدارئ جارئسا جازؤدا. بذل دا ادامنئث ءوز قذقئعئ، ءبئراق ءبئزدئث باستئ ماقساتئمئز اتوم ةنةرگةتيكاسئنئث شئندئعئن عانا ايتؤ. سول ءذشئن قوعامداعئ جاثساق پئكئرلةر ماسةلةسئ ءبئز ءذشئن وتكئر سذراق بولئپ وتئر، - دةدئ «قازاتومونةركاسئپ» باسشئسئ ألاديمير شكولنيك. ال قازاقستاندئق اكادةميك، فيزيك-يادروشئ نذرعالي تاكةبايةأتئث ايتؤئنشا، اتوم ةنةرگةتيكاسئ تةك قاؤئپسئزدئك تةحنولوگيالارئ دامئعان جاعدايدا عانا ادامعا باعئنا الادئ. سوندئقتان بذل ماسةلةدة اسئعئس شةشئمنةن گورئ، ابدةن زةردةلةپ العان دذرئس، - دةيدئ ول.
- يادرولئق فيزيكا - عئلئم. ال يادرولئق ةنةرگةتيكا دةگةنئمئز - وتة اؤقئمدئ سالا. مذندا تةحنولوگيا، حيميالئق، فيزيكالئق ادئستةردئث بارلئق ارسةنالئ بار. بذل ذلكةن سالا، ونئث ماقساتئ - يادرولئق قؤاتتئ پايدالئ جئلؤ نةمةسة ةلةكتر ةنةرگياسئنا اينالدئرؤ. ءبئر جاعئنان، يادرولئق ةنةرگيا نةگئزئ جاراتئلئستئث، جذلدئزدار مةن گالاكتيكالاردئث ةنةرگياسئ. بذل - جاراتئلئستئث نةگئزئ. ةكئنشئ جاعئنان، ادامدار بذل ةنةرگيانئث ءبئر بولئگئن، فيزيكالئق ئدئراتؤ پروسةسئن ذيرةنئپ الدئ. ول ادام ءذشئن پايدالئ بولسا، ءبئز ارزان ةنةرگيا الساق، ودان نةگة باس تارتؤئمئز كةرةك؟ ءبئراق ونئ قئمباتتاتئپ جئبةرةتئنئ - قاؤئپسئزدئككة جذمسالاتئن شئعئندارئ. سول ءذشئن يادرولئق ةنةرگةتيكانئث دامؤئ - يادرولئق قاؤئپسئزدئكتئث دامؤئمةن قاتار ءجذرؤئ كةرةك. بذل جاي عانا قاؤئپسئزدئك ةمةس، ول دا ءبذتئن ءبئر تةحنولوگيالئق سالا. ادامزات ءذشئن جاثا سالا بولئپ وتئرعاندئقتان، مةنئث ويئمشا، ازئرگة يادرولئق ةنةرگةتيكاعا بالاما جوق. كةز كةلگةن نارسةدة، مئسالئ، كومئر، سؤ ةلةكتر ستانسالارئنئث دا ةكولوگيالئق زيانئ بار. ءتئپتئ جةل ةلةكتر ستانسالارئنئث دا ئستةن شئققان بولشةكتةرئنئث زاردابئن جويؤ كةرةك. ءئرئ يندؤستريالدئق قالالاردئ قؤاتپةن قامتاماسئز ةتؤ ءذشئن ةنةرگيانئث بارلئق تذرلةرئ كةشةندئ تذردة دامئتئلؤئ ءتيئس، ءبئراق بارلئق جةردة قاؤئپسئزدئكتئث تةحنولوگياسئ دامئپ وتئرؤئ ءتيئس، - دةيدئ اكادةميك نذرعالي تاكةبايةأ.
سونداي-اق كةشةگئ وتئرئس بارئسئندا ذلتتئق اتوم كومپانياسئ - «قازاتومونةركاسئپ» ا ق-نئث باسقارما ءتوراعاسئ ألاديمير شكولنيك 2012 - جئلئ كاسئپورئننئث 80 ميلليارد تةثگة شئعئندايتئنئن جةتكئزدئ. قازئر كومپانيادا 23 مئثنان استام ادام جذمئس ئستةيدئ ةكةن. وتكةن جئلئ كومپانيا كاسئپورئندارئ 19 مئث توننادان استام ؤران وندئرگةن، ال 2012-2015 - جئلدارئ وندئرئلةتئن ؤران كولةمئن 25 مئث تونناعا دةيئن جةتكئزؤ جوسپارلانؤدا.
ايتپاقشئ، اكادةميك ن.تاكةبايةأتئث ايتؤئنشا، ادامزات ةندئ ؤراندئ جاپپاي قولدانا باستاسا دا، ونئث قورئ ءالئ بئرنةشة جذزدةگةن جئلدارعا جةتةدئ ةكةن. «بذل ؤاقئتتئث ئشئندة قؤاتتئث تةرمويادرولئق، ءتئپتئ ودان وزگة دة بالاما كوزدةرئ تابئلادئ. ءبئر نارسةگة عانا جارماسئپ قالؤعا بولمايدئ، قؤات ءوندئرؤدئث بارلئق ادئستةرئنئث پايدالئ جانة زياندئ جاقتارئن ةسةپتةؤ كةرةك. ءبئراق ةث باستئسئ - قاؤئپسئزدئكتئ دامئتؤ. ادامزاتتئث قازئرگئ دامؤ دةثگةيئ، قازئرگئ عئلئمئمئز اتوم ةنةرگياسئن مةثگةرؤگة دايئن، ال 50-80 - جئلدان كةيئن ءتئپتئ تةرمويادرولئق ةنةرگياعا كوشؤئمئز مذمكئن» دةيدئ ول. ءبئراق قازاقستاندا قازئر جذمئس ئستةپ تذرعان اتوم ةلةكتر ستانساسئ جوق، مذنداي ستانسا قذرئلئسئ ازئرگة تةك تالقئلاؤ دةثگةيئندة عانا جذرگئزئلؤدة. ويتكةنئ اسئعئس شةشئم قابئلداعاننان گورئ، جان-جاقتئ تالقئلاؤعا سالعان دذرئس.
ايدئن ولجايةأ الماتئ
دةرةككوزئ:«ايقئن» گازةتئ