قازاق قوي باعؤدان دا قالئپ بارا ما؟

   استانا. 22 - اقپان. قازاقپارات - كةثةس كةزةثئندة «ارئقشئنئث بالاسئ ارئق قازئپ وينايدئ، قويشئنئث بالاسئ قويشئ بولادئ» دةگةن قولدان جاسالعان ماتةل بولاتئن.

قازاق قوي باعؤدان دا قالئپ بارا ما؟

 بذل ءتئپتئ جازئلماعان زاث سياقتئ ةدئ. 100 باس قويدان 150-160-تان قوزئ الئپ، ماثدايئ جارقئراعان شوپان اتا قاؤساعان شاعئندا اسا تاياعئن ءوز ذرپاعئنا اماناتتاپ كةتةتئن. ءسويتئپ، قويشئنئث بالاسئ قويشئ بولئپ شئعا كةلةتئن. ءتئپتئ كولحوز باستئقتارئ وسئنئ قويشئ قاريالارعا كذشتةپ وتئرئپ مئندةتتةيتئن دة. ودان جامان بولعان جوق. قويشئعا كومةكشئ بولئپ ءجذرئپ تة، اؤزئ اققا جارئپ، مايلانئپ، بايلانئپ العاندار جةتةرلئك. دةگةنمةن سوثعئ كةزدة وسئ مامانعا دةگةن زارؤلئك قاتتئ سةزئلةتئن سياقتئ. تةلةديداردئث الدئندا وتئرساث، جئلت-جئلت ةتئپ كوزدئ اربايتئن جذگئرتپة جول حابارلاندئرؤلاردئث بارئندة «قويشئ كةرةك» دةپ زارلايدئ دا جاتادئ. سوندا اتا كاسئپتئث تئنئن ذزبةي كةلگةن قازةكةمنئث بذگئنگئ ذرپاعئ شوپاننئث اق تاياعئن ذستاؤدان شوشيتئن بولعانئ ما؟

بذرئن. كولحوز-سوأحوزدئث داؤرةنئ ءجذرئپ تذرعان شاقتا قويشئ دةگةنئثنئث تذكئرئگئ جةرگة تذسپةيتئن. اق قار، كوك مذزدا ازابئ مول جذمئس بولعانئمةن، قويدئث اؤزئ كوككة ئلئنگةن سوث، وردةن دة سونئث كةؤدةسئندة جارقئراپ، بار جاقسئ ذستئنة ئلئنةتئن. مالدئث ازئعئن، جةم-ءشوبئن جةتكئزئپ بةرةتئن. جايلاؤعا كوشسة دة، قئستاؤعا تذسسة دة، كوشئنئث سانئن تذزةيتئن كومةك بةرئلةتئن. ودان بولةك ءوزئنئث مالئنئث باسئن دا كوبةيتئپ، ءبئر جئلدا ءبئر ماشينا مئنةتئن ناعئز باي ادام قويشئلار بولاتئن.

بذگئن. بذل كذندة قويشئلار ءوزئنئث جةكة وتارئن، ارئ كةتسة اؤئلدئث مالئن باعادئ. ءئرئ شارؤا قوجالئقتارئنئث قول استئنا كئرئپ، مالشئ بولسا، بةلگئلةنگةن ايلئعئن عانا الادئ. ولگةن-جئتكةنئ بولسا، ونئ تولةپ بةرةدئ. اسئپ بارا جاتقان ارتئق ءتذسئمئ جوق بولعان سوث، ازابئ كوپ اؤئر جذمئستان باسئن الا قاشاتئندار كوپ. بذگئندة اؤئل-اؤئلداردا ورتاقتئث قويئن باعؤ دا وثاي ةمةس. قوي باسئنا 100-150 تةثگةدةن تولةيتئن بذرئن. قازئر ول دا جوق. وثتذستئكتةگئ تاؤ جاعالاي وتئرعان اؤئلداردا بذگئندة ذرئ-قارئ كوپ. ودان قاسقئرلار دا قالئسپاي تذر. ةكئ جاقتان جاؤ جاعالاعان سوث، قويشئ بايعذس اقئسئن الا ما، جوق، ولگةن-جئتكةنئن تولةي مة؟ اقئرئ اركئم باسئن الئپ قاشقان سوث، قوي باعاتئن قويشئ تاپپاي، بذگئندة كةزةك-كةزةك باعاتئن بولعان.

بذرئن سونداي-اق بذكئل اؤئلدئث مالئن جيناپ الئپ، تاؤ اسئپ كةتةتئن. كذزدة ابدةن سةمئرتئپ ايداپ اكةلئپ بةرئپ، ءار ذيدةن اقئسئن جيناپ الاتئن. بذگئندة تاؤدئث تاسئنا دةيئن ساتئلئپ كةتكةن. اياق باسقاندئ اتئپ تاستاؤعا بار. ءبارئ جةكةنئث جةتةگئندة كةتكةن. وسئنداي-وسئنداي سةبةپتةردةن كةيئن قويشئ ماماندار قات بولئپ تذر. «قذيئمشاق جةگةن قويشئ بولادئ» دةگةن ماتةل بذگئنگئگة جذرمةيدئ...

قويشئلاردئ كوبةيتؤ ماسةلةسئ مينيسترلئكتة قارالدئ

دةگةنمةن قوي شارؤاشئلئعئنا بةت بذرئلا باستادئ. بئلتئر اؤئل شارؤاشئلئعئ مينيسترلئگئ قوي شارؤاشئلئعئن وركةندةتؤگة ارنايئ باعدارلاما قابئلداعان بولاتئن. بذگئندة ةلئمئزدة 18 ميلليوننان استام قوي بار ةكةن. ارينة، تذرعئنداردئث قوراسئنداعئ قويدئ قوسا ةسةپتةگةندة. بئلتئر شةتةلگة 224 توننا قوي ةتئ ةكسپورتتالعان. ةت ةكسپورتتاؤعا باسا كوثئل ءبولئنئپ وتئرعان شاقتا ءدال وسئ سالانئث باعئن جاندئرؤ باستئ ماقسات بولئپ وتئر. ماماندار بذرئنعئداي ةمةس، ةندئ 100 قويدان 110 قوي الؤعا بولاتئنئن، ءتئپتئ ةتتئ مال ءوسئرؤدئث ءتذرلئ جولدارئن العا تارتؤدا. ارينة، ول ءذشئن ءتذيئنئ تارقاتئلؤئ ءتيئس ءبئراز ماسةلة بار. قوراداعئ قويدئث قوثدئ، اؤرؤدان امان بولؤئ ءذشئن زووتةحنيك، أةتةرينار مامانداردئ كوبةيتؤ ماسةلةسئ وتكئر تذر. ودان دا بذرئن شوپاننئث جوقتئعئ شةشئلؤئ قيئن ماسةلةگة اينالادئ دةپ كئم ويلاعان؟! ارينة، قويشئ دايارلاؤ ءذشئن ينستيتؤت اشؤدئث قاجةتئ شامالئ. «قوي سةمئزئ - قويشئدان» دةمةكشئ، الدئنا سالئپ بةرگةن مالدئ ئسقئرئپ قايئرئپ، قوراعا اكةلئپ تئعؤ ةمةس، ونئث بابئن تاؤئپ، تولدةتؤ سياقتئ جالپئ بذل كاسئپتئث قئر-سئرئن بئلةتئن كانئگئ شوپانداردئث شوعئرئن دايئنداؤ دا كةزةك كذتتئرمةيتئن ماسةلةگة اينالئپتئ.

قازئرگئ جاستاردئث قوي باعؤعا بةتتةگئسئ كةلمةيتئنئ جاسئرئن ةمةس. قالادا قالئپ، جانئن كذتئپ، جايلئ ءومئر ءسذرؤ ءذشئن باسقا كاسئپتئث قذلاعئنان ذستاؤعا قذمبئل. قالانئ اسئراپ وتئرعان اؤئلداعئ قويدئ كئم باعادئ سوندا؟ «قويلئ باي - قورالئ باي، جئلقئلئ باي - سئلدئر باي» دةگةندة اتام قازاق قويدئث تةز كوبةيئپ، مال باسئن ارتتئرؤعا سذبةلئ ذلةس قوساتئنئن مةثزةسة كةرةك. سونداي-اق «مالدئ باقساث، قويدئ باق، ماي كةتپةيدئ شارادان...» دةپ ءبئر قايئرؤئ دا تةگئن ةمةس سياقتئ. قوي شارؤاشئلئعئنا باستئ نازاردئ باياعئدا-اق بذرؤ كةرةك ةدئ. ءالئ دة كةش ةمةس، دةر كةزئندة ةسكةرئلئپ وتئر. جئلئنا 60 مئث توننا ةت ةكسپورتتاؤ جوسپارئنا قويدئث دا قوسار ذلةسئ قوماقتئ بولارئ ءسوزسئز. قولعا الئنعالئ وتئرعان قذندئ باعدارلامانئث ةكئ شئلبئر، ءبئر تئزگئنئن «قازاگرو» ذلتتئق حولدينگئ ذستاماق. قوي شارؤاشئلئعئنا ارنالعان باعدارلامانئث باسئم باعئتئ بويئنشا ةلئمئزدةگئ شارؤاشئلئقتار ةتتئ قوي ءوسئرؤدئ قولعا الؤعا نيةتتئ-اق. ماماندار بذگئندة قئتاي مةن رةسةيدئث قوي ةتئنة تابةتئ اشئلئپ وتئرعانئن ايتؤدا. وندا دا ستاندارتقا ساي بولسا عانا الادئ. سول ءذشئن ساپالئ قوي ةتئمةن قامتاماسئز ةتؤگة مذمكئندئك مولئنان. اؤئل شارؤاشئلئعئ مينيسترلئگئ الداعئ ؤاقئتتا ةلدةگئ قوي باسئن 28 ميلليونعا جةتكئزؤگة «ذران» تاستادئ. ارينة، ذكئمةت تاراپئنان جاعداي جاسالسا، ءبئراز شارؤانئث باسئن قايئرؤعا بولادئ، ارينة. ول ءذشئن شةشئمئن كذتكةن كذردةلئ ماسةلةلةردئ شةشئپ الؤ كةرةك-اق...

سامات شذكئمانوأ، زووتةحنيك:

- قوي باسئن كوبةيتؤ ءذشئن الدئمةن مامان ماسةلةسئن شةشئپ العان دذرئس سياقتئ. شالعايدا جاتقان اؤئلدارعا جاس مامانداردئث اتتاپ باسقئسئ جوق. اسئرةسة مال دارئگةرلةرئ. ال شوپان ماسةلةسئ دة قيئنداؤ. اؤئر دا ازاپتئ جذمئسقا سذرانئپ تذراتئندار جوقتئث قاسئ. ايتةؤئر، جذمئسسئز جذرگةن، ناپاقا تابؤدان ءذمئتتئ بئرةؤلةر عانا بولماسا، بذگئندة قويشئ تابؤ دا وثاي بولماي قالدئ. سوندئقتان بذگئندة قوي شارؤاشئلئعئن دامئتؤ مئقتاپ قولعا الئنئپ جاتقان شاقتا مامان ماسةلةسئن الدئمةن شةشئپ العان دذرئس سياقتئ. ولارعا كوتةرمة ايلئق قويئپ، جاعدايئن جاساسا، بالكئم، قويشئنئث تاياعئن ذستاؤعا نيةتتئلةردئث قاتارئ كوبةيةر؟!

اأتور: گذلجان كوشةروأا

دةرةككوزئ:«الاش ايناسئ» گازةتئ 

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى