ةكئ ةل باسشئلارئنئث ماقساتتئ كذش-جئگةرئنئث ارقاسئندا قئتاي-قازاقستان قاتئناستارئ تذراقتئ دامؤئنئث وث ءذردئسئ ساقتالؤدا - ق ح ر س ءئ م باسشئسئ ياث جةچئ

 بةيجئث. 20- اقپان. قازاقپارات - قازاقستان مةن قئتاي اراسئنداعئ ديپلوماتيالئق قاتئناستاردئث ورناتئلعانئنا 20 جئل تولؤئنا وراي قئتاي حالئق رةسپؤبليكاسئنئث سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئ ياث جةچئ قازاقپارات اگةنتتئگئنة سذحبات بةردئ.

ةكئ ةل باسشئلارئنئث ماقساتتئ كذش-جئگةرئنئث ارقاسئندا قئتاي-قازاقستان قاتئناستارئ تذراقتئ دامؤئنئث وث ءذردئسئ ساقتالؤدا - ق ح ر  س ءئ م باسشئسئ ياث جةچئ

- قذرمةتتئ مينيستر مئرزا، ءسئز قئتاي-قازاقستان قاتئناستارئنئث، اتاپ ايتقاندا، ةكئ ةل ئنتئماقتاستئعئنئث جاي-كذيئ مةن پةرسپةكتيأالارئن قالاي باعالايسئز؟

- اعئمداعئ جئلعئ ءذشئنشئ قاثتاردا ءبئز قئتاي حالئق رةسپؤبليكاسئ مةن قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث اراسئنداعئ ديپلوماتيالئق قاتئناستاردئث ورناتئلعانئنا 20 جئل تولؤئن اتاپ وتتئك. قئتاي قازاقستاننئث تاؤةلسئزدئگئن العاشقئ بولئپ تانئعان ةلدةردئث ءبئرئ. 20 جئل بويئ ةكئ ةل باسشئلارئنئث تئكةلةي كوثئل ءبولئپ، كذش-جئگةر جذمساؤئنئث ارقاسئندا قئتاي-قازاقستان قاتئناستارئنئث تولئققاندئ جانة تذراقتئ دامؤئنئث وث ءذردئسئ ساقتالؤدا، ءارتذرلئ سالالاردا دوستئق الماسؤ مةن ئنتئماقتاستئق كةثةية تذسؤدة.

ك س ر و كةزئنةن مذراعا قالعان شةكارالئق ماسةلةلةر تذبةگةيلئ رةتتةلدئ، تاتؤ كورشئلئك، دوستئق پةن ئنتئماقتاستئق تؤرالئ قئتاي-قازاقستان شارتئ، قئتاي مةن قازاقستان اراسئنداعئ 21-عاسئرداعئ ئنتئماقتاستئق ستراتةگياسئ سياقتئ ماثئزدئ قذجاتتارعا قول قويئلدئ.

جوعارئ دةثگةيدةگئ ساپار الماسؤ ويداعئداي جذزةگة اسئرئلؤدا، ءوزارا مذددةلئ ماثئزدئ ماسةلةلةردة ساياسي سةنئم مةن ءوزارا تذسئنئستئك تةرةثدةتئلؤدة. تاراپتار ئنتئماقتاستئق بويئنشا ذكئمةت ارالئق كوميسسيا قذردئ، ساؤدا-ةكونوميكالئق، ةنةرگةتيكالئق، گؤمانيتارلئق جانة قاؤئپسئزدئك سالالارئندا ارئپتةستئك ذزدئكسئز كةثةيئپ كةلةدئ، ب ذ ذ، ش ئ ذ، ا و ءئ س ش ك سياقتئ جانة تاعئ باسقا دا كوپجاقتئ قذرئلئمداردا ءوزارا ءئس-قيمئلئمئز بةن ذستانئمدارئمئزدئ تئعئز ذيلةستئرئپ وتئرمئز. ءبئز قئتاي-قازاقستان قاتئناستارئ بذرئن-سوثدئ بولماعان جوعارئ دةثگةيگة جةتكةنئن كورگةنئمئزگة قؤانئشتئمئز.

2011- جئلئ ماؤسئمدا ق ح ر ءتوراعاسئ حؤجينتاؤدئث قازاقستانعا ساپارئ بارئسئندا ةكئ مةملةكةت باسشئلارئ قئتاي مةن قازاقستان اراسئنداعئ جان-جاقتئ ستراتةگيالئق ارئپتةستئكتئ دامئتؤ تؤرالئ جاريالادئ، سونداي-اق التئ ذسئنئستئ العا تارتتئ، اتاپ ايتقاندا، ءوزارا ءبئر-بئرئنة شئنايئ سةنةتئن ساياسي ئنتئماقتاستئقتا ارئپتةس بولؤعا؛ ءوزارا ءتيئمدئ جانة ذتئستا بولاتئن ساؤدا-ةكونوميكالئق ئنتئماقتاستئقتا ارئپتةس بولؤعا؛ ءوزارا ءبئر-بئرئنةن ذيرةنة وتئرئپ، تاجئريبة الماساتئن گؤمانيتارلئق ئنتئماقتاستئق بويئنشا ارئپتةس بولؤعا؛ يننوأاسيالارمةن بئرلةسة اينالئساتئن عئلئمي-تةحنيكالئق ئنتئماقتاستئقتا ارئپتةس بولؤعا؛ ءوزارا ءبئر-بئرئنة كومةكتةسةتئن توپتاسقان قاؤئپسئزدئك بويئنشا ئنتئماقتاستئقتا ارئپتةس بولؤعا؛ ءبئر-بئرئنة قولداؤ كورسةتةتئن حالئقارالئق ئنتئماقتاستئقتا ارئپتةس بولؤعا ؤاعدالاستئ.

قئتاي تارابئ جان-جاقتئ ستراتةگيالئق ارئپتةستئكتئ تةرةثدةتة جئلجئتؤ جانة ونئ جاثا ساتئعا كوتةرؤ ءذشئن قازاقستاندئق تاراپپةن بئرلةسة وتئرئپ، ةكئ ةل باسشئلارئنئث قول جةتكئزگةن ماثئزدئ ؤاعدالاستئقتارئن ادال ورئنداؤعا تولئعئمةن ءازئر.

- قئتاي مةن قازاقستان اراسئنداعئ ساؤدا-ةكونوميكالئق ئنتئماقتاستئق قالاي دامئپ وتئر؟

- قئتاي مةن قازاقستان كورشئ ةلدةر بولا وتئرئپ، ساؤدا-ةكونوميكالئق ئنتئماقتاستئقتئ تةرةثدةتؤگة زور مذمكئندئكتةرئ بار. ديپلوماتيالئق قاتئناستار ورناتئلعان ساتتةن بةرئ وتكةن 20 جئل ئشئندة تاراپتار ءوزارا پايدالئلئق مةن تةثدئك ذستانئمدارئن نةگئزگة الا وتئرئپ، پراكتيكالئق ساؤدا-ةكونوميكالئق ئنتئماقتاستئقتئ بةلسةندئ كةثةيتؤدة، ال بذل جةمئستئ ناتيجةلةر بةرؤدة. 2010 جئلئ ةكئ ةلدئث تاؤار اينالئمئ 20 ميلليارد ا ق ش دوللارئنان اسئپ ءتذستئ. وتكةن جئلئ ةكئجاقتئ تاؤار اينالئمئنئث قولايلئ ءوسؤ ذردئسئنة قولداؤ كورسةتئلدئ، العاشقئ 11 ايدا ول 2010- جئلدئث ءتيئستئ كةزةثئمةن سالئستئرعاندا 22،1 پايئزعا ءوسئپ، 22،57 ميلليارد ا ق ش دوللارئن قذرادئ.

قئتاي قازاقستاننئث ءئرئ ساؤدا ارئپتةسئنة اينالدئ، ال قازاقستان ت م د ةلدةرئنئث اراسئندا كولةمئ جاعئنان قئتايدئث ةكئنشئ ساؤدا ارئپتةسئ بولدئ.

تئعئز ساؤدا-ةكونوميكالئق الماسؤمةن قاتار ةكئ تاراپ تا سونداي-اق ءبئرقاتار ماثئزئ زور ءئرئ جوبالاردئ جذزةگة اسئرؤدا ئنتئماقتاسئپ وتئر. ماسةلةن - ءئرئ مويناق گ ة س-ئ، قازاقستانداعئ العاشقئ پاألودار اليؤميني زاؤئتئ، سونداي-اق «قورعاس» قئتاي-قازاقستان حالئقارالئق شةكارالئق ئنتئماقتاستئق ورتالئعئ، ول قئتايدئث كورشئلةس ةلدةرمةن ةكونوميكالئق جانة ينأةستيسيالئق ئنتئماقتاستئعئنئث العاشقئ ترانس شةكارالئق ايماعئ بولئپ تابئلادئ، بذل ورتالئق وتكةن جئلعئ جةلتوقسان ايئندا ءوزئنئث رةسمي قئزمةتئن باستادئ. وتكةن جئلعئ ماؤسئمدا ةكئ مةملةكةت باسشئلارئ ةكئجاقتئ ساؤدا كولةمئن 2015- جئلعا قاراي 40 ميلليارد ا ق ش دوللارئنا دةيئن ارتتئرؤ مئندةتئن قويدئ جانة ساؤدا-ةكونوميكالئق ئنتئماقتاستئقتئث جاثا باعئتتارئن كورسةتتئ. ءبئز ةكئ تاراپتئث قاجئرلئ كذش-جئگةرئمةن ةكئ ةلدئث جانة حالئقتارئنئث يگئلئگئ جولئندا بذدان دا جوعارئ ناتيجةلةرگة جةتةمئز دةپ سانايمئز.

- ءسئزدئث پئكئرئثئزشة، قئتاي-قازاقستان ةنةرگةتيكالئق ئنتئماقتاستئعئنئث پةرسپةكتيأالارئ قانداي؟

- قازاقستان مذناي جانة گاز رةسؤرستارئنا باي، قئتاي الةمدئك ةنةرگةتيكالئق نارئقتئث ءئرئ تذتئنؤشئلارئنئث ءبئرئ. سوثعئ جئلدارئ ءبئزدئث ةنةرگةتيكا سالاسئنداعئ ئنتئماقتاستئعئمئز قارقئندئ دامئپ كةلةدئ، ةكئ ةلدئث پراكتيكالئق ةكئجاقتئ ئنتئماقتاستئعئنا بةرئك نةگئز قالاندئ.

تاراپتار بئرلةسكةن العاشقئ قئتاي ترانس شةكارالئق مذناي قذبئرئن - قئتاي-قازاقستان مذناي قذبئرئن سالدئ. «قئتاي-ورتالئق ازيا» گاز قذبئرئنئث ماثئزدئ بولئگئ رةتئندة 2009- جئلئ قئتاي-قازاقستان گاز قذبئرئ سالئنئپ، پايدالانؤعا بةرئلدئ. بذگئندة مذناي جانة گاز قذبئرلارئنئث تذراقتئ جذمئسئ ةكئ ةلدئث الةؤمةتتئك-ةكونوميكالئق دامؤئنا جاردةمدةسؤدة ماثئزدئ رول اتقارادئ. بذدان باسقا، ةكئ تاراپ تا بذرئنعئشا مذناي-گاز شيكئزاتئن وندئرؤدة، يگةرؤدة جانة وثدةؤدة جةمئستئ ئنتئماقتاستئقتئ جذزةگة اسئرؤدا، اتئراؤدا ئقپالداستئرئلعان گاز-حيميا كةشةنئن قذرؤ بويئنشا جوبانئ جانة باسقا دا وزةكتئ جوبالاردئ ئسكة اسئرؤدا.

ةنةرگةتيكا سالاسئنداعئ قئتاي-قازاقستان ئنتئماقتاستئعئ ءوزارا پايدالئ جانة ةكئ ةل مةن حالئقتارئنئث تذبةگةيلئ مذددةسئنة ساي كةلةدئ. ءبئز ءوزارا پايدالئلئق رؤحئندا قازاقستاندئق تاراپپةن جذمئستئ جالعاستئرؤعا، ةنةرگةتيكالئق سةكتورداعئ جاثا جوبالاردئ زةردةلةؤگة، ةكئجاقتئ قاتئناستاردئ دامئتؤعا جاثا سةرپئن بةرؤ ءذشئن اؤقئمئن كةثةيتؤگة ازئرمئز.

- وتكةن جئلعئ ماؤسئمدا استانا قالاسئندا شاثحاي ئنتئماقتاستئق ذيئمئنئث مةرةيتويلئق سامميتئ ءوتتئ. بيئل ش ئ ذ-عا قئتاي ءتوراعالئق ةتؤدة. ءسئز ذيئم دامؤئنئث الداعئ ونجئلدئقتاعئ پةرسپةكتيأالارئ جونئندة نة ايتاسئز؟

- 2011- جئلعئ 15- ماؤسئمدا استانادا شاثحاي ئنتئماقتاستئق ذيئمئنئث مةرةيتويلئق سامميتئ زور تابئسپةن ءوتتئ، مذشة-مةملةكةتتةر باسشئلارئ وتكةن جولعا كوز تاستاپ، ذيئم قذرئلعان ساتتةن بةرگئ قول جةتكئزئلگةن جةمئستئ ناتيجةلةردئ قورئتتئ.

10 جئلدئث ئشئندة كوپ نارسة ئستةلدئ. مذشة-مةملةكةتتةر ذزاق مةرزئمدئ تاتؤ كورشئلئك، دوستئق جانة ئنتئماقتاستئق تؤرالئ شارتقا قول قويدئ، ءوزارا سةنئم جاقسارا ءتذسؤئ جالعاسؤدا؛ ءبئز «ءذش زذلئمدئق كذشتةرئمةن» - لاثكةستئكپةن، سةپاراتيزممةن جانة ةكسترةميزممةن بئرلةسكةن كذرةس تؤرالئ لاثكةستئككة قارسئ كونأةنسياعا، سونداي-اق ةسئرتكئنئث زاثسئز اينالئمئمةن، قارؤلار كونترابانداسئمةن جانة ترانس شةكارالئق ذيئمداسقان قئلمئسپةن بئرلةسئپ كذرةسؤ تؤرالئ كةلئسئمگة قول قويدئق، قاؤئپسئزدئك سالاسئنداعئ ئنتئماقتاستئق تةرةثدةپ، دامئپ كةلةدئ؛ ايماقتئق ةكونوميكالئق ئنتئماقتاستئقتئث ذزاق مةرزئمدئ ماقساتتارئ بةلگئلةندئ، كولئك، ةنةرگةتيكا، بايلانئس جانة اؤئل شارؤاشئلئعئ سالالارئندا ءئرئ اؤقئمدئ جوبالار جذزةگة اسئرئلؤدا؛ ءبئلئم، مادةنيةت جانة دةنساؤلئق ساقتاؤ، تابيعات اپاتتارئنا قارسئ ارةكةت ةتؤ سالالارئنداعئ كةلئسئمدةرگة قول قويئلدئ، گؤمانيتارلئق الماسؤلار جانداندئرئلؤدا. ش ئ ذ وتكةن 10 جئل ئشئندة تاماشا ناتيجةلةرگة قول جةتكئزدئ دةپ ايتؤعا بولادئ، ولار مذشة-مةملةكةتتةر حالئقتارئنا ناقتئ پايدا اكةلدئ جانة حالئقارالئق قوعامداستئقتئث كةثئنةن تانؤئنا جول اشتئ.

الداعئ 10 جئلدا ش ئ ذ ءبئرئثعاي ءارئ ذيلةسئمدئ ساياسي ورتا قالئپتاستئرؤ، قاؤئپسئزدئك سالاسئنداعئ بةيبئت ءارئ تذراقتئ احؤالدئ قولداؤ، ءوزارا ءتيئمدئ ورتانئ دامئتؤ ءذشئن ءوزارا سةنئمدئ قولداؤدئ، ءوزارا تيئمدئلئكتئ، تةثدئكتئ نئعايتؤدئ، كوپ ءتذرلئ مادةنيةت پةن وركةنيةتتئ قذرمةتتةؤدئ، «شاثحاي رؤحئن» بئرلةسئپ دامئتؤدئ قولداي بةرةتئن بولادئ.

قئتاي ءتوراعالئق ةتؤشئ ةل رةتئندة اعئمداعئ جئلئ ش ئ ذ سامميتئن وتكئزةدئ. بذل كةزدةسؤ ش ئ ذ-نئ دامئتؤ ءذشئن ماثئزدئ مانگة ية. قئتاي ءتذرلئ سالالارداعئ ئنتئماقتاستئقتئ ودان ءارئ جئلجئتا بةرةتئن بولادئ. سامميتتة تاياؤ ونجئلدئقتاعئ ش ئ ذ-نئث دامؤ ستراتةگياسئ مذشة مةملةكةتتةردئث بةكئتؤئ ءذشئن ذسئنئلاتئن بولادئ. ق ح ر ذيئمنئث بولاشاقتاعئ دامؤئ ءذشئن مئعئم نةگئز قالئپتاستئرؤدا بارلئق مذشة مةملةكةتتةردئث مذددةسئنة سايكةس ئنتئماقتاستئق باعدارلاماسئن باستايدئ ءارئ جةدةلدةتةدئ.

ش ئ ذ-نئث ذدةمةلئ، مئعئم ءارئ تذراقتئ دامؤئ بارلئق مذشة مةملةكةتتةردئث بئرلةسكةن كذش-جئگةرئنئث ناتيجةسئ بولئپ تابئلادئ. ذزاق جئلدار بويئ قازاقستان تارابئ ش ئ ذ-نئ دامئتؤعا جاردةمدةسؤ ماقساتئندا كوپتةگةن وث باستامالار ذسئنئپ، جةمئستئ جذمئستاردئث اؤقئمدئ كولةمئن اتقاردئ، قئتاي تارابئ بذل ذلةستئ جوعارئ باعالايدئ. قئتاي مةن قازاقستان جان-جاقتئ ستراتةگيالئق ارئپتةس، سونئمةن قاتار ش ئ ذ-نئث ماثئزدئ مذشة مةملةكةتتةرئ. قئتاي تارابئ باسقا دا مذشة مةملةكةتتةرمةن، ونئث ئشئندة قازاقستاندئق تاراپپةن دة بايلانئس پةن ئنتئماقتاستئقتئ نئعايتؤعا جانة وثئرلئك تذراقتئلئقتئ قولداؤ ءارئ جالپئ دامؤعا ارةكةتتةسؤ ءذشئن ش ئ ذ-نئث تذراقتئ قوزعالئستارئندا زور رول اتقارؤعا دايئن.

- ش ئ ذ لاثكةستئكپةن جانة ءدئني ةكسترةميزممةن كذرةستة قانداي شارالار قابئلدايتئن بولادئ؟

«زذلئمدئقتئث ءذش كذشئ» لاثكةستئك، سةپاراتيزم جانة ةكسترةميزممةن كذرةس، وثئرلئك قاؤئپسئزدئكتئ ءتيئمدئ قامتاماسئز ةتؤ  ش ئ ذ قئزمةتئنئث ايتارلئقتاي ماثئزدئ اسپةكتئلةرئنئث ءبئرئ بولئپ تابئلادئ. 10 جئلدئث ئشئندة اتالعان سالادا جةمئستئ ناتيجةلةرگة قول جةتكئزئلدئ.

بذدان ءارئ ش ئ ذ قاؤئپسئزدئك سالاسئنداعئ كةلةسئ اسپةكتئلةرگة نازار اؤدارادئ:

- بئرئنشئدةن، «لاثكةستئكپةن، سةپاراتيزممةن جانة ةكسترةميزممةن كذرةس بويئنشا كونأةنسيا»، «لاثكةستئككة قارسئ كونأةنسيا» سئندئ ماثئزدئ قذقئقتئق قذجاتتاردئ ءتيئمدئ جذزةگة اسئرادئ، ئنتئماقتاستئقتئث قذقئقتئق بازاسئن تذراقتئ تولئقتئرؤدئ جالعاستئرادئ؛

- ةكئنشئدةن، «زذلئمدئقتئث ءذش كذشئمةن»، ةسئرتكئنئث زاثسئز اينالئمئمةن ءارئ «زذلئمدئقتئث ءذش كذشئ» قئزمةتئن قارجئلداندئرؤمةن كذرةستئ قوسا العانداعئ ترانس ذلتتئق ذيئمداسقان قئلمئسپةن بئرلةسكةن كذرةستئ جالعاستئرادئ. توتةنشة جاعدايلارعا ارةكةت ةتؤ، قاؤئپسئزدئك سالاسئنداعئ قاتةرلةردئ الدئن الا ةسكةرتؤ جذيةسئ مةن جاعدايدئ ساراپتاؤ، وثئردةگئ بةيبئتشئلئك پةن تذراقتئلئقتئ ودان ءارئ جةتئلدئرؤ جالعاساتئن بولادئ.

- ذشئنشئدةن، ش ئ ذ وثئرلئك لاثكةستئككة قارسئ قذرئلئمئنئث جذمئسئن نئعايتؤ ءارئ جةتئلدئرؤدئ، قاؤئپسئزدئك سالاسئندا ذيلةسئمدئلئكتئ ارتتئرؤدئ جالعاستئرادئ؛

- تورتئنشئدةن، تذراقتئ لاثكةستئككة قارسئ وقؤلاردئ جالعاستئرادئ، لاثكةستئكپةن كذرةستةگئ جاؤئنگةرلئك قابئلةتتئلئكتئ ارتتئرادئ؛

- بةسئنشئدةن، بةيجئثدة وليمپيادا ويئندارئن، قازاقستاندا قئسقئ ازيادا ويئندارئن وتكئزؤ تاجئريبةسئندة ءئرئ حالئقارالئق ءئس-شارالاردئ وتكئزؤدة قاؤئپسئزدئك سالاسئنداعئ ئنتئماقتاستئق تةتئكتةرئن قالئپتاستئرادئ جانة جةتئلدئرةدئ؛

- التئنشئدان، قاؤئپسئزدئك سالاسئنداعئ حالئقارالئق جانة وثئرلئك ذيئمدارمةن ش ئ ذ ديالوگئ بويئنشا بايقاؤشئ مةملةكةتتةر مةن ارئپتةستةردئث قذزئرةتتئ ورگاندارئمةن، ونئث ئشئندة اؤعانستان بويئنشا بايلانئستئ نئعايتادئ، قاؤئپسئزدئك جانة ئنتئماقتاستئقتئ كةثةيتؤ ماسةلةلةرئ بويئنشا مذشة مةملةكةتتةرمةن پئكئر الماسادئ.

- سذحباتئثئزعا راحمةت!

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى