باتئر باؤئرجان مومئش ذلئنئث ءذش قورقئنئشئ
استانا. 15- اقپان. قازاقپارات - ءال-فارابي اتئنداعئ قازاق ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورئ، پةداگوگيكا عئلئمدارئنئث دوكتورئ كلارا قوجاحمةتوأا بذگئنگئ وتباسئنداعئ ذلتتئق تاربية ماسةلةسئن زةرتتةي كةلة، ءوز وي-پئكئرلةرئن ءبئلئم جانة عئلئم مينيسترلئگئندة وتكةن كةلةلئ جيئندا جايئپ سالدئ.
پةداگوگيكا مامانئنئث ايتؤئنشا، بالالار بويئنا ذلتتئق قذندئلئقتاردئ ءسئثئرئپ، تاربيةلةمةيئنشة، قوعام قاسئرةتتةن ارئلمايدئ. ذستازدئث مةثزةپ وتئرعان قاسئرةتتةرئ - وتباسئنداعئ زورلئق، ئشئمدئك پةن شئلئم، ناشاعا اؤةستئك، جةزوكشةلئك پةن ذرلئق-قارلئق، ءدئني اداسؤشئلئق، سؤيسيد جانة وزگة دة وسئ تةكتةس جامان ادةتتةر...
- قازاقتئث قاهارمان باتئرئ باؤئرجان مومئش ذلئ كةيئنگئ ذرپاققا ءوزئنئث ءذش قورقئنئشئن ايتئپ كةتكةن ةدئ. ول: «بئرئنشئدةن، سابيئنة «بةسئك جئرئن» ايتئپ بةرة المايتئن انالاردئث كوبةيئپ بارا جاتقانئنان قورقامئن؛ ةكئنشئدةن، نةمةرةلةرئنة انا تئلئندة ةرتةگئ ايتئپ بةرة المايتئن اجةلةردئث كوبةيئپ بارا جاتقانئنان قورقامئن؛ ذشئنشئدةن، سالت-ءداستذردئ قادئرلةمةيتئن جاس ذرپاقتئث ءوسئپ كةلة جاتقانئنان قورقامئن، ولاردئث كوكئرةك كوزئ سوقئر، كور بولا ما دةپ قورقامئن. مةن تابيعاتئنان كورسوقئرلاردئ ايتئپ وتئرعانئم جوق، وسة كةلة پايدا بولعان كورسوقئرلئقتئ ايتامئن. كورسوقئر قولئنا باقئر بةرسةث - الا سالادئ، نايزا بةرسةث - سذعا سالادئ، نامئستانباي بذعا سالادئ» دةگةن ةدئ. مئنة، دانا اتامئزدئث بذگئنگئ كذنگئ جاعدايدئ ءدال بولجاپ كةتكةنئن انئق سةزئنئپ وتئرمئز. شئن مانئندة، قازئرگئ تاثدا قازاق قاؤئمئ وتباسئنداعئ شئنايئ ذلتتئق تاربيةنئ ؤئسئنان شئعارئپ الئپ وتئرعانئ وكئنئشتئ. وتباسئنداعئ اتا-اجةگة، اكة-شةشةگة، اعا-جةثگةگة، جةثگة مةن قايئنسئثلئگة ءتان ةتنو-الةؤمةتتئك رولدةردئث ءمانئ ءوز دةثگةيئندة ساقتالماي، سئرتقئ ئقپالدئث سالدارئنان وزگةرئسكة ذشئراؤئ، وتباسئنئث تاربيةلئك الةؤةتئن السئرةتئپ وتئر، - دةيدئ ك.جانتورة قئزئ.
جاستارمةن جذمئس جاساي كةلة پةداگوگ مامان ولاردئث اراسئندا الةؤمةتتئك زةرتتةؤ جذرگئزگةن. ونئث ناتيجةسئنة كوز جذگئرتسةك، مةكتةپ جاسئندا جانة مةكتةپ جاسئنا دةيئن-اق شئلئمعا اؤةستةنؤشئلةر كوبةيگةن. ال الكوگولدئ ئشئمدئك ءدامئن 12-14 جاستا-اق تاتاتئن جاسوسپئرئمدةر دة بار. سونداي-اق بالالاردئث بولاشاققا باعدارئ دا باسقا ارناعا قذبئلا باستاپتئ. ماسةلةن، وقؤشئلاردئث ءبئر توبئ شةتةلگة تةك بايؤ ماقساتئندا عانا بارعئسئ كةلةدئ ةكةن. ال سذراؤ سالعانداردئث 4 پايئزئ ءتئپتئ ءدئنئن اؤئستئرؤعا دا قارسئ ةمةس.
- زةرتتةؤ بارئسئندا ءاربئر بةسئنشئ اتا-انا ءوزئ ءوسئرئپ، تاربيةلةگةن بالاسئنئث بولاشاقتا ءوزئن باعئپ-قاعاتئنئنا سةنئمدئ ةمةس. مذنئث سةبةبئ نة؟ ءوز تاربيةسئنئث السئزدئگئنةن بة؟ الدة «اكة بالاعا سئنشئ» دةگةندةي، بالاسئنئث ولقئ تذستارئن بايقاپ، كوثئلئ قالعان با؟ ءبئزدئث ويئمئزشا، كةلةثسئز جاعدايلارعا ذشئراؤدئث تاعئ ءبئر جاندئ سةبةبئ ذلتتئق ساپالاردئث ءبئرئ - تةكتئلئك ماسةلةسئنة ءمان بةرئلمةي، تاربيةنئث وسئ ئرگةلئ باعئتئن ابدةن قذلدئراتئپ الؤئمئزدا جاتئر. «تةك» ءسوزئ «تةكتئلئكتئث» ءتذبئرئ ةكةنئ ايقئن. سوزدئكتة «تةكتئ» ذعئمئن «ارعئ تةگئ اتاقتئ، اؤلةتتئك بولمئسئ اتاقتئ تذلعا. تةكتئ ادام اتا تةگئنئث قادئر-قاسيةتئنة كئر كةلتئرمةيدئ، اتا-تةكتئث ابئرويئن قورعايدئ» دةيدئ دة، تةكتئلئك تؤراسئندا «جةكة تذلعانئث تةگئنة تارتئپ، پاراساتتئلئق، سالاؤاتتئلئق كورسةتؤئ. تةكتئ ادام ذلتئنئث، اتا-تةگئنئث ذلتتئق قاسيةتتةرئن بويئنا ساقتايدئ» دةپ پةداگوگيكالئق-پسيحولوگيالئق تذرعئدان تولئققاندئ انئقتايدئ. جامان قاسيةتتةرگة، ءتذرلئ سئناقتارعا توتةپ بةرةتئن قاسيةت - تةك قانا. تةكتئث بيولوگيالئق جاعئنان ساپالئلئعئن جةتئلدئرؤ ءذشئن ذلتئمئزدئث جةتئ اتاعا دةيئن قئز الئسپاؤئنئث ءوزئ - ادام تابيعاتئن جةتة تذسئنگةندئك. تةكتئلئكتئث سيپاتتارئ: اكة-شةشةسئ بار، اق نةكةدةن تؤئلعان، وتباسئندا العان تاربيةسئ ونةگةلئ، جامان ئسپةن اكة-شةشةسئنئث، اؤلةتئنئث اتئ شئقپاعان، ار-ذياتئ بار، نامئستئ دةگةنگة سايادئ، - دةيدئ ماماننئث سوزئنشة، وسئ تةكتئلئكتئث تامئرئنا بالتا شاؤئپ تذرعان ءبئر ماسةلة بار. قازاق وتباسئندا ذيات ساناپ، مذلدة جابئق جاتاتئن تاقئرئپ - جئنئستئق تاربية قازئرگئ ؤاقئتتا مةكتةپتة دذرئس وقئتئلمايتئنئ بةلگئلئ. ارا-تذرا وتكئزئلةتئن سةنيمنارلار وقؤشئلارعا مذشةقاپ نة قئزدارعا ارنالعان جئنئستئق گيگيةنالئق زاتتار بةرؤمةن عانا تئناتئنئ بةلگئلئ.
- مذنداي سوراقئلئققا جول بةرگةن پةداگوگ-ماماندار بذل جونئندة تاربية جذمئسئن جذرگئزؤدئث ءادئس-ءتاسئلئن بئلمةگةندئكتةن قاتةلةستئ. ا ق ت ق ج ق ت ب ئندةتئنةن ساقتانؤ بارئسئندا ايتئلعان اثگئمةلةر مةن جذرگئزئلةتئن ساقتاندئرؤ شارالارئ قازاق مةنتاليتةتئنة جات، قازاقئ تاربيةنئث باستئ قذرالئ - ةتنومادةني قذندئلئقتاردان مذلدة ادا جانة جئنئستئق تاربيةگة دة تةرئس ئقپال ةتؤدة. بذل دذرئس تاربيةنئث باستاؤئ ةمةس. سوندئقتان دا وتباسئ تاربيةسئندة قذندئلئق باعدار ذستانؤ - سوثعئ كةزدة ءتئپتئ دة كوبةيئپ كةتكةن - ءدئنئن، ءتئلئن مةنسئنبةيتئن بالالار، تاستاندئ جةتئم جانة «قيئن» بالالار، جةزوكشةلةر، ناشا تارتاتئن جانة ئشئمدئك ئشةتئن، قئلمئس جولئنا تذسكةن جاستار، قاثعئباستار، قايئرشئلار، ءوزئن-ءوزئ ولئمگة قيؤشئلار سةكئلدئ كةلةثسئز جاعدايلاردئث الدئن الئپ، ذلتتئق قذندئلئقتاردئ بويئنا سئثئرگةن ةثبةكقور، دةنئ ساؤ، ءبئلئمدئ، اقئلدئ، يمانجذزدئ، ادامگةرشئلئگئ مول، ذستامدئ، سابئرلئ، سذلؤ دا سئمباتتئ، ذلتجاندئ ازاماتتاردئ تاربيةلةؤگة مذمكئندئك بةرةدئ، - دةيدئ ك.جانتورة قئزئ.
نذربولات امانجول
دةرةككوزئ:«ايقئن» گازةتئ