ةگةمةن: قانداستارئمئز كئنالانبايدئ

استانا. 10- اقپان. قازاقپارات.           ساؤئتبةك اعاعا!حالقئثدئ قالدئردئث عوي كذماندئ ويعا،ماسقارا بولادئ ةكةن مئنانداي دا!

ةگةمةن: قانداستارئمئز كئنالانبايدئ

 ءئنئ بوپ اقسةلةؤگة سةن ةرئپ ةث،

بالا بوپ مةن ئلةسكةم تذمانبايعا.

جئگئتسئث سوزئندة ةل ماقتاعان ءار،

وتئرسئث بيئك جةردة تاققا بالار.

قازاق دةپ قارسئ ايئرئلعان كوكئرةگئ،

ومئردةن ءوتئپ كةتتئ جاقسئ اعالار.

مةنداعئ اقئن بولدئم لاپئلداعان،

جةتسةم دةپ جذيرئكتةردئ تاقئمداعان.

جازعانئث ءوز الدئنا ءبئر بولةك جئر،

ذنايتئن الدئمةنةن اتئث ماعان.

جئگئتتئ تةگئن ةمةس ماقتاسا ةلئ،

جايئلدئ ساعان دا ئستئق باق توسةگئ.

قئرئقتئث ةكةؤئندة كوزئن جذمعان،

جان اعام وزئثمةنةن اتتاس ةدئ.

جاپ-جارئق جئگئتپئن مةن ءئشئ بئلاي،

كةتةدئ كةزدةسكةنگة ءتذسئم ذناي.

جذرةدئ سوعان دةگةن ساعئنئشتان،

ءبئر وكسئك كوكئرةگئمدئ قئسئپ ذداي.

جاتسا دا ءبئرئ ماقتاپ، ءبئرئ سئباپ،

كةلةمئن ءوز الئمشة تئرئسئپ-اق.

گازةتتةن كورة قالسام ةسئمئثدئ،

كوزئمة كةتةدئ ءبئر جئلئ ذشئراپ.

تانئتئپ كةتپةسةم دة تئم ةستئلئك،

كةتةتئن كةزدةرئم بار كذرةس قئلئپ.

سويلةسة بئرةؤ سةنئث اتئثدئ اتاپ،

تذرادئ قذلاعئما جئلئ ةستئلئپ.

باسئثا قوندئ سةنئث تاماشا باق،

ءداؤئرئث قويدئ الدئثا جاثا تالاپ.

سةن مةنئ تانئمايسئث، بئلمةيسئث دة،

مةن سةنئ ءجذردئم تؤعان اعا ساناپ.

جارئلدئ الپئسئثدا جذرت اعئنان،

ءالئ دة دةدئ: تئنباي شئرقا، قئران.

سةيفوللانئث ارقاسئ شئعار دةيمئن،

ساؤئتبةك اؤئت(بةگ)ئن ءبئر تانئعان.

توزگئشپئن اؤئرعا دا، جةثئلگة دة،

بةرمةيمئن كوپ ئستةرگة كوثئلدةنة.

يتئنة تالاتادئ سورئ قالئث،

ساؤئتبةك اؤئت(بةك)تئث ةلئن نةگة!؟

دةگةن وي ئنئثئزدةن كةتةر ةمةس،

شئقپايدئ اعايئننان بةكةر ةگةس.

التايدان تذركياعا بارعان قازاق،

تذيةسئن تايسالماستان جةتةلةپ ةش.

بئلةسئث تارتقان كةشة جولدا ازابئن،

سةن ونئث قايتا جازئپ، تولعا زارئن.

نة ءذشئن ةگةمةندئك الا سالئپ،

بذل قازاق جاتسئنادئ ول قازاعئن؟!

ءجذرسئث عوي تاباقتاس بوپ ئشئندة ذلئق،

تذرادئ تالايلاردئ مئسئث ءبذرئپ.

قانداسئن نةگة «ةگةمةن» كئنالايدئ،

ايتشئ، اعا، سونئ ماعان ءتذسئندئرئپ!!!

  اؤئت(بةك) مذقيبةك

       الماتئ

09.02.2012 

كةشة ةكئ كةشتئث اراسئندا ءبئر جيئنعا بارا قويئپ، رةداكسياعا ورالساق، ةلةكتروندئ پوشتامةن كةلگةن وسئ ولةث ذستةلئمئزدئث ذستئندة جاتئر. ساعات جةتئنئث ماثايئندا ءتذسئپتئ. گازةتتة 2- اقپان كذنئ جاريالانعان سةيفوللا شايئنعازئنئث «وز ةلئندة وزئ قوناق بولعئسئ كةلةتئن ورالمان اعايئنداردئث ويلاعاندارئ نة؟»  اتتئ ماقالاسئنا وراي جازئلعان. ءبئر اپتادان بةرئ سول ماقالانئث توثئرةگئندة قانشاما ايقئش-ذيقئش، ارتئق-كةم پئكئر ايتئلئپ جاتسا دا، ةث الدئمةن اعايئننئث اؤئزبئرلئگئن، ودان كةيئن اؤزئمئزدئث قادئرئ كةتپةؤئن ويلاپ، جذيةلئ  ءسوز جذيةسئن تابار، جذيةسئز ءسوز يةسئن تابار دةگةن ويمةن جاؤاپسئز قالدئرماققا بةكئنگةنبئز. ال سول نارازئلئق ولةث تئلئمةن ورئلگةندة وزگةشة اسةر ةتةدئ ةكةن. جانئثا بولةكشة باتادئ ةكةن. ايتپاسا ءسوزدئث اتاسئ ولةر دةپ، قول قويئلعالئ جاتقان گازةتتةن ورئن بوساتئپ تذرئپ، مئنا ئقشام جةدةعابئل جاؤاپتئ جازؤعا ذيعاردئق.

باؤئرئم اؤئتبةك!

«حالقئثدئ قالدئردئث عوي كذماندئ ويعا، ماسقارا بولادئ ةكةن مئنانداي دا!»  دةپ باستاپسئث ولةثئثدئ. تالاي تئلدةؤدئث ذيقاسقا تذسكةن ءتذرئ بولدئ عوي بذل دةپ اؤةلدة تئكسئنئپ قالعانئمئز راس. سالدةن كةيئن-اق ءسوز ساپتاؤئث وزگةرئپتئ. ئشكئ مادةنيةتئث، ادامدئ، اعانئ قذرمةتتةؤئث كورئنئپ تذر. «جازعانئث ءوز الدئنا ءبئر بولةك جئر، ذنايتئن الدئمةنةن اتئث ماعان»، دةپسئث. «قئرئقتئث ةكةؤئندة كوزئن جذمعان، جان اعام وزئثمةنةن اتتاس ةدئ»، دةپسئث. «گازةتتةن كورة قالسام ةسئمئثدئ، كوزئمة كةتةدئ ءبئر جئلئ ذشئراپ»، دةپسئث. «سويلةسة بئرةؤ سةنئث اتئثدئ اتاپ، تذرادئ قذلاعئما جئلئ ةستئلئپ» دةپسئث تاعئ. «سةن مةنئ تانئمايسئث، بئلمةيسئث دة، مةن سةنئ ءجذردئم تؤعان اعا ساناپ» دةپسئث تاعئ.

مةن بذل جةدةل جاؤاپتا «ةگةمةن قازاقستاننئث» ةلدئك مذراتتاردئ ذدايئ ذستاناتئنئن، ال ةلدئك مذراتتارئنئث ءبئرئ قازاقتئث قابئرعالئ جذرت بولؤئ ةكةندئگئن، قابئرعالئ جذرت بولؤدئث باستئ ءبئر شارتئ قاتارئنئث كوبةيؤئ ةكةندئگئن، كوبةيمةگةننئث كوسةگةسئ كوگةرمةيتئنئن دايئم ةسكةرةتئندئگئن، بولاشاقتا دةموكراتيا تؤئنداتؤئ مذمكئن تالاي پروبلةمانئ دةموگرافيا شةشئپ بةرةتئندئگئن، ال دةموگرافيالئق ءوسؤدئث باستئ تةتئگئنئث ءبئرئ تاريحتئث تالايئمةن دذنيةنئث ءتورت بذرئشئنا تارئداي شاشئراعان قازاقتئ وتانئنا ورالتئپ، قاتارئمئزدئ قالئثداتؤ ةكةندئگئن بئلةتئندئگئن، سوندئقتان دا وتانداستارئن تاريحي مةكةنئنة قايتارؤمةن مةملةكةتتئك تذرعئدا اينالئسئپ جاتقان الةمدةگئ ءذش ةلدئث ءبئرئ بولئپ تابئلاتئن ءبئزدئث قازاقستاننئث بذل باعئتتاعئ ساياساتئن دايئم كورسةتؤمةن اينالئساتئندئعئن، سول ماقساتپةن «كوبةيمةسةك كوسةگةمئز كوگةرمةس»، «ورالماندار - وتان دةپ ورالعاندار»، «الئستاعئ اعايئن»،  «الئستان كةلگةن اعايئن» سياقتئ تالاي ايدار اشئپ، ولاردئث اياسئندا تاؤةلسئزدئكتئث ارقاسئندا اتامةكةنگة جةتكةن قانداستارئمئزدئث اراسئنداعئ الاش ابئرويئن اسئرعان اسئلداردئث قاسيةتئ، مئنا جانتالاس زاماندا ةل اؤئستئرئپ، جةر اؤئستئرئپ ءجذرئپ، جاثا مةملةكةتتةن ءوز ورنئن تاپقان، كاسئبئمةن نةسئبئن تةرئپ جةپ، بالا-شاعاسئن اسئراپ، ءبئلئم الئپ، ونةر قؤئپ جذرگةن ازاماتتار جايئنداعئ ماقالالاردئ، سذحباتتاردئ جذيةلئ جاريالاپ تذراتئنئن، باس باسئلئمنئث ناقتئ جاناشئرلئعئمةن تالاي باؤئرئمئزدئث ماسةلةلةرئ وثدئ شةشئلئپ جاتقانئن ايتپاق ةمةسپئن. كوزئ قاراقتئ اعايئن مذنئ جاقسئ بئلةدئ. كورمةس تذيةنئ دة كورمةستئث كةبئن كيةتئندةردئث ءجونئ باسقا.

ةندئ ناقتئ ماقالاعا كةلةيئك. ماقالا، نةگئزئنةن، ءبئر-اق ماسةلةگة ارنالعان. ول ماسةلة - ميگراسيالئق ساياساتتاعئ كوزگة ذرئپ تذرعان قيعاشتئق. باؤئرلارئمئزدئث 60 پايئزدان استامئنئث ءتورت وبلئسقا عانا قونئستانعانئ - شئندئق. ول ءتورت وبلئستئث ءبارئ وثتذستئكتةگئ وثئرلةر ةكةنئ - شئندئق. قانداستارئمئز از بارئپ جاتقان وثئرلةردة قازاقتاردئث از ةكةنئ - شئندئق. ءدال سول وبلئستاردا جذمئس كذشئ جةتپةي جاتقانئ، ءدال سول وبلئستاردا قازاق ءتئلئنئث تومةنشئكتةپ تذراتئنئ - شئندئق. اأتور وسئ شئندئقتاردئ ايتادئ. ونئث سةبةپتةرئن تالدايدئ.

 «قازاقستاندا «نذرلئ كوش» باعدارلاماسئ قابئلدانئپ، ول بويئنشا جةكةلةگةن تذرعئن ذيلةر عانا ةمةس، سونئمةن بئرگة، بذتئندةي ءبئر اؤئلداردئث تذرعئزئلعانئن» مئسالمةن كةلتئرةدئ. ماثئزدئ ماسةلةنئث تذيتكئلدةرئن اتاپ، «بالكئم جاثادان قونئس اؤدارعاندئقتان تذرمئستارئندا بةلگئلئ ءبئر پروبلةمالاردئث دا بولؤئ مذمكئن، ءبئراق «كوش جذرة تذزةلةدئ» دةگةن ماتةلدئ ةسكةرسةك، ولاردئث دا بئرتئندةپ شةشئم تابارئنا كذمان جوق»، دةيدئ، بذل ئستةگئ كةمشئلئكتةردئث سةبةپتةرئ جايئندا سويلةگةندة «روبوت سياقتئ جذمئس ئستةيتئن كةيبئر شةنةؤنئكتةردئث الئستان كةلگةن اعايئندارعا سالقئن قارايتئنئنان، كةيدة سةبةپسئزدةن سةبةپسئز اؤرة-سارساثعا سالئپ قوياتئنئنان دا حاباردارمئز»، دةيدئ، «بةس ساؤساقتئث بئردةي بولمايتئنئ سةكئلدئ، ادامداردئث دا جاراتئلئسئ، مئنةز-قذلئقتارئ ءارتذرلئ. سوندئقتان جذرتتئث ءبارئن ءبئر قالئپقا سئيعئزامئن دةؤ قاتةلئك»، دةيدئ، «ةلگة ورالعان وتانداستارئمئزدئث ءبارئنئث بئردةي وزدةرئنئث اتامةكةندةرئنة شةكةسئنةن قارامايتئنئن، اثساعان قازاقستانئمئزدئث ءبئر پذشپاعئنان ورئن بذيئرعانئنا تاؤبة دةپ، وزگة جذرتپةن بئرگة ةثبةك ةتئپ، تئنئش قانا ءومئر ءسذرئپ جاتقاندارئن» جازادئ، ءسوزئنئث سوثئن: «ال ةندئ، ءوز ةلئنة ءوزئ بذلدانبايتئن، ءوز ةلئنة ءوزئ قوناق بولمايتئن، مةملةكةت تاراپئنان كورسةتئلگةن كومةكتئ قاناعات ةتئپ، ودان ارعئسئن ءوز تئرلئگئمةن جالعاستئرئپ اكةتئپ جاتقان اعايئندارعا قازاقستاندئقتار دا ريزا. قارامئز كوبةيةر ةدئ، سونداي اعايئندار كوبئرةك كةلسة ةكةن دةپ تئلةيدئ...» دةپ بئتئرةدئ. وسئ ذزئندئلةردئث ءوزئ-اق ماقالانئث تذتاستاي العاندا قانداستارئمئزدئث قامئن ويلاپ جازئلعانئن، قوردالانئپ قالعان ماسةلةلةردئ شةشؤدئث جولدارئن قاراستئراتئنئن، وقئرماندئ ويلاسؤعا شاقئراتئنئن كورسةتةدئ.

...

ءبئراق، قايتالاپ ايتامئز، ماقالا ءبئر-اق ماسةلة - ةلگة ورالعان قانداستارئمئزدئ ةل اؤماعئندا بئركةلكئ ورنالاستئرؤعا ذمتئلؤ قاجةتتئگئنة ارنالعان.

راس، سةيفوللا شايئنعازئنئث بذل ماقالاسئ ونئث ءوزئنئث دة، گازةتتئث دة ءساتتئ جاريالانئمدارئ قاتارئنا قوسئلا قويمايدئ. وكئنئشكة وراي. «ةلئم» دةپ «ةثئرةپ» جةتكةن قانداستارئمئزدئث» دةگةن سياقتئ تئركةستةردةگئ تئرناقشالاردئ كةيبئرةؤلةر كةكةسئن سياقتئ قابئلدايتئنئ، «باؤئرلارئمئزدئث قازاقستانعا وتانئم دةپ ةمةس، وسئندا بذرئننان تذرئپ جاتقان نةمةسة سوثعئ جئلدارئ كوشئپ كةلگةن اعايئن-تؤعاندارئن ساعالاپ، كذنةلتؤ ءذشئن كةلةتئندئگئن دالةلدةيدئ» دةگةن تذستاردئ كةيبئرةؤلةردئث بذكئل ورالمان اتاؤلئعا باعئتتالعانداي باعالاؤئ مذمكئن ةكةندئگئ      ةسكةرئلمةي قالعان. تئرشئلئككة قولايلئلاؤ، جانعا جايلئلاؤ جاقتاردئ جاقتئراتئن اعايئنداردئ «جئلئ جةرگة تذمسئقتارئن سذعئپ بذعئپ وتئراتئن» دةپ سيپاتتاؤ دا مئثداعان ادامداردئث كوثئلئنة كةلمةي قويمايتئنئ قاپةرگة الئنباي قالعان. قايتةرسئث. تاسقا تذسكةندئ بالتامةن بذتارلاي المايسئث. ءبئراق بذل ايتئلعاننان ول ماقالا ورالمان باؤئرلارئمئزعا قارسئ باعئتتالعانداي قاراؤدئث، ونئ تاپ ءبئر «ماسقارا» دةپ سيپاتتاؤدئث ةش ءجونئ جوق.

اؤئتبةك! «قانداسئن نةگة «ةگةمةن» كئنالايدئ، ايتشئ، اعا، ماعان سونئ ءتذسئندئرئپ!!!» دةپ ءبئتئرئپسئث ولةثدئ. لةپ بةلگئسئنئث بئرةؤئن ةمةس، ذشةؤئن قويئپسئث.

نة ايتايئن؟ ءسوزئث سذيةگئمنةن ءوتتئ. اعاثنئث اتئ ساؤئتبةك ةكةن. ةسئمئثدئ اعاثا ذيقاستئرئپ قويعان ةكةن. اعاث قئرشئن كةتكةن ةكةن. مةنئث دة ةلؤگة جاثا جةتكةنئندة ومئردةن وتة بارعان جالعئز اعام، جان اعام كوز الدئما كةلئپ، ءوزئمدئ اعا تذتئپ جذرگةن قازاقتئث ءبئر ازاماتئنئث كوثئلئن قابارجئتتئم با دةگةن ويدان جانئم جابئرقادئ. قايتةيئن. سولاي بولئپتئ. عافؤ ةت. ةگةر سونداي ويلار باسقا ءبئراز ادامدا دا قالسا، بذل ول ماقالاداعئ نيةتتئث، ماقساتتئث بوتةندئگئنةن ةمةس، جةكةلةگةن تذستارداعئ ءوزئمئزدئ دة وكئندئرةتئن، بئزگة دة ساباق بولاتئن باز ءبئر سويلةمدةردةگئ، سوزدةردةگئ ساتسئزدئكتةردةن دةپ بئلگةيسئث.

ةل امان، جذرت تئنئش بولسئن، باؤئرئم.

بار قازاقتئث اتامةكةنگة جينالار كذنئ جاقئنداي بةرسئن.

قذرمةتپةن، اعاث ساؤئتبةك ابدراحمانوأ. 

ةگةمةن

 دةرةككوز: «ةگةمةن قازاقستان» گازةتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى