قازاقئ

 استانا. 8- اقپان. قازاقپارات. وسئدان ءبئراز بذرئن «قازاقستان» تةلةارناسئنان کورسةتئلگةن «ةکئ جذلدئز» جوباسئندا ءانشئ اعامئز لذقپان جولداسوأ «قازئر    «قاراجورعا» دةيتئن دةرت پايدا بولدئ... مذنداي بي بولماعان! کةمپئر-شالداردان ءبئز دة سذراپ کوردئک، مذنداي ءبيدئ ةشکئم بئلمةيدئ...» دةدئ ءمئز باقپاستان.«قازاقتا مذنداي بي بولماعان» دةيتئن تةک ل.جولداسوأ قانا ةمةس، بذلاردئث سانئ ءبئرازعا جةتةدئ. وکئنئشتئ-اق

قازاقئ

  رةسةيدئث ايگئلئ زةرتتةؤشئ-عالئمئ ماننةرگةيم (1864-1951) 1907- جئلئ مامئر ايئندا قازئرگئ ق ح ر-دئث ئلة قازاق اأتونوميالئ وبلئسئنا بارعان ساپارئندا "قازاقتاردئث دومبئرانئث سذيةمةلدةؤئندة ةکئ يئقتارئن قوزعاپ، بؤئن-بؤئندارئن سئرتئلداتئپ« بيلةيتئن ءبيئ تؤرالئ جازئپ، فوتوعا تذسئرةدئ. بذل جونئندةگئ تولئق مالئمةتتةردئ مةنئث جاقئندا جارئق کورةتئن «قازاقتئث «قاراجورعاسئ» اتتئ کئتابئمنان وقي الاتئن بولاسئزدار.

1934- جئلئ الماتئ قالاسئندا وتکةن العاشقئ بذکئلقازاقستاندئق ونةرپازدار سلةتئندة "قازاق ءبيئ"، "ايؤ ءبيئ"، "قويان-بذرکئت ءبيئ"، "قاراجورعا" ءبيئ بيلةنگةن. بذل بيلةردئ بيلةگةندةر  الماتئ ماثئنان کةلگةن ئسقاق قاجئبايةأ، قارقارالئدان کةلگةن زاؤئرباي قذلسةيئتوأ جانة تاعئ باسقالار. قانابةک بايسةيئتوأ وسئ سلةت جونئندة: "مةنئث، اسئرةسة، ةسئمنةن کةتپةيتئنئ - قازاق بيشئلةرئنئث کوپتئگئ. "قازاقتا بي جوق، بولماعان" دةگةندة تاثدايلارئ تاق-تاق ةتةتئندةردئث تالايئ وسئ سلةتتةن کةيئن ويلانئپ سويلةيتئن بولدئ" دةپ جازدئ ءوزئنئث "قذشتار کوثئل" اتتئ کئتابئندا.

"قاراجورعا" ءاؤ باستا کذي بولعان، ودان کةيئن کذيگة نةگئزدةلئپ بي جاسالعان. بيمةن قوسا ايتئلاتئن اؤةن باستان-اياق ةمةس، کذيدئث ءار-ءار جةرئندة ءبيدئث اجارئن اشا ءتذسؤ ءذشئن عانا ايتئلادئ. ونئث وزئندة اؤةندئ ايتؤشئلار بيشئلةردئث ارت جاعئندا، بولماسا ساحنا سئرتئندا تذرئپ ايتؤئ کةرةک. حالئقتئث "قاراجورعاعا" دةگةن ئستئق ئقئلاسئن پايدالانئپ ءبيدئ انگة اينالدئرئپ جذرگةندةر تئم کوبةيئپ کةتتئ.

قازئرگئ ايتئلئپ جذرگةن ءماتئن "قاراجورعا" ءبيئنئث ءوز ءماتئنئ ةمةس، قئتايداعئ قانداسئمئز مةرةي تذرداقئن ذلئ دةگةن ازاماتتئث جازعان ءماتئنئ. مذندا:

کةمپئر جذرسة کةثکئلدةپ،

اق جاؤلئعئ جةلکئلدةپ،

شالدارئنا کوز قئسئپ،

بي بيلةسئن سةلکئلدةپ..، -

دةپ کةلةتئن ويسئز، جةثئل جولدار بار.

"قاراجورعا" ءبئزدئث ءداستذرلئ ذلتتئق قذندئلئعئمئز بولؤئ ءتيئس، کونةدةن کةلة جاتقان ءبيدئث ءماتئنئن دة، ئرعاعئن دا وزگةرتؤگة حاقئمئز جوق. قئتايدا      13288 ادام بيلةگةن نذسقاسئندا دا، وتکةن جئلدئث قازان ايئندا اياگوز قالاسئندا 6000-داي ادام بيلةگةن نذسقاسئندا دا وسئ قذندئلئقتار تولئعئمةن ساقتالدئ. "قاراجورعانئث" کونةدةن کةلة جاتقان ءماتئنئنئث نذسقاسئ مئناداي:

"قاراجورعا" بولماسا،

ءبيدئث ءسانئ کةلمةيدئ.

قوس ةتةک کويلةک کيمةسة،

قئزدئث ءسانئ کةلمةيدئ.

 

ةسئک الدئ قاراعان،

تامئرئ جةرگة تاراعان.

"قاراجورعا" بيلةسة،

جذرتتئث ءبارئ قاراعان.

 

ةسئک الدئ دولانا،

دولاناعا جولاما.

"قاراجورعا" شةرتکةندة،

بيلةمةسة بولا ما؟!

 

بئلعارئ ةتئک قوس تابان،

قونشئن قايئرئپ تاستاعان.

اسپاعان دا ساسپاعان،

تويدئث ءسانئن باستاعان.

 

بذلاث ةتئپ، بئلق ةتئپ،

سئلاث ةتئپ، سئلق ةتئپ.

ونة بويعا کوز تاستاپ،

جاؤئرئندئ کةث تاستاپ.

 

ءاي، اقتايداي، اقتايداي،

جاؤئرئنئ تاقتايداي.

"قاراجورعا" بيلةسة،

جذرتتئث ءبارئ ماقتايدئ-اي...

 

ةندئ "قاراجورعا" کذيئ­نة کةلةيئک. جوعارئدا اتالعان "ةکئ جذلدئز" باعدارلاماسئندا ورئندالعان کذيدئث باسئم بولئگئ "قاراجورعا" کذيئنئث اؤةنئ ةمةس. قئتاي قازاقتارئندا العاش رةت تذسئرئلگةن "حاسةن - ءجاميلا" کينوسئنا ارناپ ارنايئ تاپسئرئسپةن ايگئلئ کذيشئ تايئر بةلگئباي ذلئ "سالکذرةث" اتالاتئن کذي جازادئ. جوعارئدا ورئندالعان کذي - وسئ کذي.

"قاراجورعا" بيئنة دة - حالئق ءبيئ، حالئق کذيئ رةتئندة قذرمةتپةن قاراپ، ونئ وزگةرتؤگة بولمايتئنئن قانشا ةسکةرتسةک تة، حالئقتئ الداپ، جةثئل جولمةن اقشا تابؤدئ کوزدةپ، ءدذبارا نذسقاسئن قايتا-قايتا سئرتقئ مذقاباسئن وزگةرتئپ باسئپ، قارا بازاردا ساتاتئنداردئث جولئن کةسؤ ازئرگة مذمکئن بولماي وتئر.

جامال ديحان ذلئ، "قاراجورعا" ونةر ذجئمئنئث ديرةکتورئ.

دةرةككوز: «جاس الاش» گازةتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى