تذركيا توپئراعئنداعئ اباي اتئنداعئ مةكتةپ بذكئل تذرئك بالالارئنا قازاقتئث ذلئ اقئنئن تانئتئپ وتئر

 ئستامبذل. 4- اقپان . قازاقپارات /يرينا دئننيكوأا/- قازاقتئث ذلئ اقئنئ، اعارتؤشئ، قازاق جازبا ادةبيةتئنئث جانة ادةبي ءتئلئنئث نةگئزئن سالؤشئ - اباي قذنانباي ذلئ الةمگة تانئمال ةكةنئ حاق. تذركيانئث ئستامبذل توپئراعئندا حاكئم ابايدئث اتئنداعئ مةكتةپتئث بولؤئ دا وسئنئث ءبئر ايعاعئ رةتئندة بولسا كةرةك.

تذركيا توپئراعئنداعئ اباي اتئنداعئ مةكتةپ بذكئل تذرئك بالالارئنا قازاقتئث ذلئ اقئنئن تانئتئپ وتئر

2002- جئلئ ئستامبذل قالاسئنئث زةيتئنبذرئن اؤدانئندا جاثا جاسالئپ جاتقان مةكتةپكة اباي اتئنئث بةرئلؤئ تؤرالئ ذسئنئس جاساعان تذركياداعئ ميمار سينان ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورئ، شوقايتانؤشئ ءابدؤاقاپ قارانئ بذل تاقئرئپقا وراي سذحباتقا تارتقان ةدئك.

- بذل ذسئنئس جاساؤعا نة تذرتكئ بولدئ؟

وعان 1995- جئلئ بذكئل دذنيةجذزئندة وتكئزئلگةن ابايدئث 150 جئلدئق تويئ تذرتكئ بولدئ دةسةك قاتةلةسپةيمئز. ويتكةنئ سول جئلئ مذنداي ءئس-شارا ئستامبذلدا قازاقتار كوپتةپ شوعئرلانعان زةيتئنبذرئن اؤدانئندا دا وتكئزئلئپ، بذرئن تةمئرحانا دةپ اتالعان كوشة اباي كوشةسئ دةپ اتالدئ. 2002- جئلئ سول كوشةدةن كةلة جاتسام، ذلكةن ءبئر مةكتةپ سالئنئپ جاتئر ةكةن، سول تؤرالئ مالئمةت بةرگةن تاقتادا كوشةنئن اتئ تةمئرحانا، مةكتةپتئث اتئ بولسا تةمئرحانا مةكتةبئ دةپ جازئلئپتئ. مةن مذنئ وقئپ تاثعالدئم. بذل قالاي بولدئ. ءبئز بذعان 1995- جئلئ اباي كوشةسئ دةپ ات قويماپ ما ةدئك. الدة كوشةنئث اتئ بذرئنعئ اتئنا قايتا وزگةرتئلدئ مة؟ دةپ اؤدان اكئمئ مذرات ايدئنعا ينتةرنةتتةن حات جئبةردئم. ةگةر كوشةنئث قاتةلئكپةن بذرئنعئ داعدئ بويئنشا تةمئرحانا دةپ جازئلئپ كةتكةن بولسا، وندا اباي كوشةسئندةگئ مةكتةپتئث اتئ اباي بولؤ كةرةك. سونئمةن قاتار بذل لايئقتئ دا ات بولار ةدئ. ويتكةنئ اباي تةك اقئن ةمةس، ول سونئمةن قاتار ويشئل، اعارتؤشئ، قازاقستاندا اباي اتئندا ؤنيأةرسيةتتة بار، دةدئم.

دةرةؤ اكئمنةن جاؤاپ كةلدئ. دذرئس ايتاسئز، بذل كوشة اباي كوشةسئ. ءبئراق مةكتةپتئ ورتالئقتئث تاپسئرماسئ بويئنشا سالئپ جاتئر. ولار بذرئنعئ اؤدان كارتاسئ بويئنشا مةكتةپتئ سالعاندئقتان كوشة قاتةلئكپةن تةمئرحانا دةپ اتالئپتئ. دذرئسئ اباي كوشةسئ بولؤئ كةرةك ةدئ. ونئ تذزةتتئرةمئز. ال مةكتةپتئث اتئن اباي دةپ قويؤ ذسئنئسئثئزعا كةلةر بولساق، ول مةنئث قولئمنان كةلمةيدئ. ورتالئق، ياعني ئستامبذل قالاسئ اكئمشئلئگئنئث وقؤ-اعارتؤ مةكةمةسئ شةشةتئن ماسةلة. ءبئراق ءسئزدئث ذسئنئسئثئزدئ ورتالئققا جةتكئزةمئز دةدئ. بئرنةشة ايدان كةيئن اؤدان اكئمشئلئگئ "ءسذيئنشئ، ذسئنئسئثئز قابئلداندئ، مةكتةپتئث اتئ ابايعا بةرئلةتئن بولدئ" دةپ حابار كةلدئ. قاتتئ قؤاندئم. كةيدة كئشئگئرئم نارسةلةردئ ةلةمةيمئز. مةن بذل اباي كوشةسئ، نةگة تةمئرحانا دةپ بذرئنعئ اتتئ جازاسئثئزدار دةپ جازعان ءبئر ةكئ اؤئز حاتئم ءبئزدئ ذلكةن قؤانئشقا جةتةلةدئ. سوثئندا ذلكةن ءبئر ابئرويعا دا سةبةپ بولدئ.

- ول قانداي ابئروي؟

- 2003- جئلئ كوكةك ايئندا سول مةكتةپتئث تذساؤكةسةرئ بولدئ. وعان ادام ايتسا سةنگئسئز، قازاقستان رةسپؤبليكاسئ پرةزيدةنتئ نذرسذلتان ءابئش ذلئ نازاربايةأ كةلئپ تذساؤئن قيدئ. مئنة بذل زةيتئنبذرئن اؤدان قازاقتارئ، ئستامبذل قازاقتارئ، ءتئپتئ بذكئل تذركيا قازاقتارئ ءذشئن ذلكةن ابئروي بولدئ. ءبئزدئث ةثسةمئز كوتةرئلئپ توبةمئز كوككة جةتتئ. قازاقستان پرةزيدةنتئ قئرؤار جذمئسئنئث اراسئندا وسئنداي اؤدانداعئ ءبئر مةكتةپتئث تذساؤكةرةسئنة قاتئسؤ ارقئلئ، بئرئنشئدةن، قازاق حالقئنئث ابايعا دةگةن ذلكةن قذرمةتئن بذكئل تذرئك حالقئنا كورسةتتئ. ةكئنشئدةن، پرةزيدةنت ءوزئنئث وقؤ-اعارتؤ سالاسئنا، مةكتةپتةرگة قانشالئقتئ ءمان بةرگةنئن كورسةتتئ. ذشئنشئدةن، ول قازاقتار كوپتةپ تذرعان اؤدانداعئ مةكتةپتئث تذساؤكةسةرئنة قاتئسؤ ارقئلئ تذركيالئق قازاقتاردئث قامقورشئسئ ةكةنئن ناقتئ كورسةتتئ. راسئندا دا وسئدان كةيئن اؤداندا قازاقتارعا كوزقاراس باسقاشا بولدئ جانة ولاردئث بةدةلئ ءوستئ.

- بذل مةكتةپتة قازاق قانداستارئمئزدئث بالالارئ ءبئلئم الئپ جاتئر ما؟

- ءيا، سولاي. ءبئراق ساندارئ كوپ ةمةس. اتاپ ايتقاندا جالپئ 1800 بالا ءبئلئم الئپ جاتقان سةگئز جئلدئق مةكتةپتة قازاق بالالارئنئث سانئ 50 دةن كوپ ةمةس. ويتكةنئ زةيتئنبذرئن - ذلكةن اؤدان. مذندا 310 مئث ادام ءومئر سذرةدئ. اؤداندا 26 سةگئز جئلدئق مةكتةپ بار. اؤداندا بالالار ذيلةرئنة جاقئن مةكتةپتةردة وقؤعا مئندةتتئ. ءسويتئپ سانئ بئلاي دا از بولعان قازاق بالالار اؤدانداعئ مةكتةپتةردة وقئپ جاتئر. بارلئعئن ءبئر مةكتةپتة جيناساثئز دا ءبئر مةكتةپتئ تولتئراتئن قازاق بالا سانئ شئعا دا قويماس.

- مةكتةپتة ابايدئ تانئتؤ جولئندا شارالار بولئپ تذرادئ ما ةكةن؟

- وندا ةكئ قازاق مذعالئم جذمئس ئستةؤدة. بئرةؤئ ايسةل تاندوعان، ةكئنشئسئ مةنئث جولداسئم تايرا ءابدئحامي قئزئ. اعئلشئن تئلئنةن ساباق بةرةدئ. ابايتانؤ جانة قازاق ءان ءبيئ تؤرالئ ساباق جانة كؤرستار ةندئ-ةندئ قولعا الئنئپ وتئر. 2009- جئلئ جةلتوقسان ايئندا قازاقستاننئث ةلشئسئ جانسةيئت تذيمةبايةأ وسئ اباي مةكتةبئ اشئلعاننان كةيئنگئ جةردة مةكتةپكة كةلگةن العاشقئ قازاقستان ةلشئسئ بولدئ. ول كئسئ مةكتةپكة ذلكةن كوثئل ءبولئپ جاتئر. 2010- جئلئ قئركذيةك ايئندا وقؤ جئلئنئث اشئلؤ راسئمئندة دة اباي مةكتةبئندة بولدئ. سول راسئمئندة ةلشئ مئرزا اباي تؤرالئ كوپتةگةن كئتاپ جانة بةينةكورئنئستةردئ سئيعا تارتتئ. كةيبئر دارئستئك قذرال-جابدئقتار تارتؤ ةتتئ. سول كئسئنئث قولداؤئمةن ةكئ جئلدان بةرئ قازاقتئث بيلةرئ اپتا سوثئندا بالالارعا ةرئكتئ تذردة ذيرةتئلؤدة. وعان قازاق بالالارئمةن قاتار تذرئك بالالارئ دا قاتئسؤدا. جانة سول كئسئنئث مذرئندئق بولؤئمةن 2010- جئلئ جاز ماؤسئمئندا اباي مةكتةبئ جانة زةيتئنبذرئن اؤدانئنداعئ باسقا ةكئ مةكتةپتةن ذزدئك وقئعان 15 قازاق بالا جانة ةكئ قازاق مةكتةپ مذعالئمئ قازاقستانعا كوكشةتاؤعا 15 كذنگة بارئپ قايتتئ.

- مذنان بالالار قانداي اسةر الدئ؟

- كةرةمةت اسةر الدئ. قذلاقپةن ةستئگةن باسقا، كوز كورگةن باسقا ةمةس پة؟ مةنئث دة ةكئ بالام بارئپ قايتتئ. ونئث ءبئرئ اباي مةكتةبئندة، ةكئنشئسئ ءابدئلحاق حاميت مةكتةبئندة وقيدئ. قاتتئ اسةر الئپ كةلدئ. بذرئن ءبئز قازاقپئز، قازاقستان دةگةن ةلئمئز بار دةپ بئزدةن كوپ ةستئپ ءبئلئپ جذرسة دة، بارئپ كةلگةننةن كةيئن باسقاشا بولدئ. ةندئ تاعئ قاشان بارامئز، كةلةسئ جئل تاعئ بارساق دةيتئن بولدئ. وندا وزئندةي قذربئ-قذرداستارئمةن تانئستئ. قازئر ينتةرنةت ارقئلئ حاتتاسئپ وتئرادئ. قازاق تئلئنة دةگةن ئنتاسئ كذشةيدئ. مةنئثشة دياسپورا بالالارئن، جاستارئن كةز كةلگةن ورايدئ پايدالانئپ اتامةكةنمةن بايلانئستئرا بةرؤ كةرةك. ءسويتئپ دياسپورادا قازاقستانعا دةگةن پاتريوتتئق سةزئم كذشةيةدئ. ةلئن، وتانئن، انا ءتئلئن بئلمةگةن دياسپورادان قازاقستانعا ةشقانداي پايدا جوق. سوندئقتان قازاقستان ةلشئسئ جانسةيئت مئرزانئث وسئ باستاماسئ وتة يگئلئكتئ شارا دةپ بئلةمئن.

- ءسئزدئث بالالارئثئز اباي تؤرالئ نة بئلةدئ؟

- ارينة، اباي - بذكئل قازاقتئث ذلئ اقئنئ. 1992- جئلئ دذنيةجذزئلئك قذرئلتايعا بارعاندا ءبئر اعامئز ماعان اعاشتان جاسالعان ادةمئ اباي پورترةتئن سئيلاعان ةدئ. ول سودان بةرئ ءبئزدئث ءذيدئث تورئندة ءئلؤلئ. بالالار كئشكةنتايئنان سول سؤرةتتئ كورئپ ءوستئ. بالالارئمنئث ءبئرئ 5-6 جاس كةزئندة سذرايدئ: بذل ءبئزدئث اتامئز با دةپ. ءيا بذل ءبئزدئث دة، بذكئل قازاقتئث دا اتاسئ دةگةنئم بار. ةندئ بولسا زةيتئنبذرئندا اباي اتئندا مةكتةپ بار. قازئر زةيتئنبذرئندا اباي اتئن ةستئمةگةن بالا دا، ةرةسةك ادام دا جوق. مةن جئل سايئن بارئپ سول مةكتةپتة اباي تؤرالئ كونفةرةنسيا وتكئزئپ تذرامئن. دةمةك، اباي مةكتةبئ تةك قازاق بالالارئنا ةمةس، بذكئل تذرئك بالالارئنا دا ذلئ اقئن ابايدئ تانئتئپ وتئر. اباي ارقئلئ تذرئك بالالارئ قازاقتئث ادةبيةتئن، مادةنيةتئن، تاريحئن، ءتئپتئ فيلوسوفياسئن ذيرةنئپ جاتئر.

- سذحباتئثئزعا راحمةت!

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى