وتاندئق كولئككة وتئراتئن كةز كةلدئ
استانا. 3- اقپان. قازاقپارات. ةلباسئ نذرسذلتان نازاربايةأتئث بيئلعئ جولداؤئندا باسا نازار اؤدارئلعان سالانئث ءبئرئ - وتاندئق اأتوكولئك ءوندئرئسئ. دةرةكتةرگة كوز جذگئرتسةك، اأتوكولئك ءوندئرئسئ سالاسئنئث دامؤ قارقئنئ ةداؤئر جاقسارعان.
ايتسة دة، ءبئزدئث اكئمقارالار مةن شةنةؤنئكتةر قاجةتتئ كولئكتةردئ وتاندئق ءوندئرئس ورئندارئنان ساتئپ الئپ، ءوندئرئستئ كوتةرؤگة ئقپال جاساؤدئث ورنئنا، شةتةلدئك جايلئ ءارئ قئمبات كولئكتةردئ تاقئمدارئنا باسئپ جذيتكئپ جذرگةنئن سئنعا العان بولاتئن. 2000- جئلدارئ الماتئ وبلئسئ 250 دةن اساتئن اؤئلدئق وكرؤگتئث باسشئلارئنا وتاندئق كولئكپةن ءجذرؤدئ مئندةتتةپ، بذل ءبئر جذيةگة تذسكةن بولاتئن. سودان بةرئ جةتئسؤلئق اكئمقارالار ءوزئمئزدئث وسكةمةننةن شئعاتئن «نيأا» اأتوكولئگئن ءمئنئپ-اق شارؤاسئن تئندئرئپ ءجذر. ءبئراق بذل ءذردئستئ، جاقسئ باستامانئ ودان ءارئ ءئلئپ الئپ كةتكةندةردئ ةستئگةن جوقپئز.
ال تاپ قازئرگئ كةزدة، ةلئمئزدة شئعارئلئپ جاتقان اأتوكولئكتةر سانئ جئلدان-جئلعا ارتئپ كةلة جاتقانئ انئق جانة سوثعئ جئلدارئ ساپا ماسةلةسئنة دة نازار اؤدارئپ وتئرعانئن ايتا كةتكةن ءجون. سوندئقتان دا ةلئمئزدة شئعارئلعان كولئكتئ قومسئنباي، قايتا وزگةگة ذلگئ كورسةتئپ، شةنةؤنئكتةردةن باستاپ وتاندئق كولئككة وتئراتئن بولسا، راسئندا دا نذر ذستئنة نذر بولار ةدئ.
سوثعئ جئلدارئ جذمئسئ جاندانا تذسكةن جانة مةملةكةت تاراپئنان ةداؤئر قولداؤ كورئپ وتئرعان شئعئس قازاقستان وبلئسئنداعئ «ازيا اأتو» زاؤئتئ وتاندئق كولئك تئزگئنئن قولئنا ذستاعانداردئ قئزئقتئرا باستادئ. ولار تةك سان قؤماي، ساپا ماسةلةسئنة دة باستئ نازار اؤدارؤ كةرةك ةكةنئن ءتذسئنئپ، نارئق تالابئنا ساي جذمئس جذرگئزؤدئ قولعا الدئ. سونئث ناتيجةسئندة، ةلئمئزدة ساتئلاتئن ءاربئر بةسئنشئ كولئك وسئ زاؤئتتئث ءونئمئ ةكةنئن ايتا كةتكئمئز كةلةدئ. بذل اسا ذلكةن كورسةتكئش جانة اأتووندئرئس سالاسئنئث بولاشاعئ بار ةكةندئگئن ايعاقتايتئن ناقتئ دالةل.
قازئر زاؤئتقا تاپسئرئس بةرؤشئلةر قاتارئ كوبةيئپ كةلةدئ جانة ولار ءوز كةزةگئن ايلاپ كذتؤگة ءماجبذر بولئپ وتئر. بذل وتاندئق كولئككة دةن قويعانداردئث قاتارئنئث كوبةيئپ كةلة جاتقانئن راستايدئ. 2002- جئلئ قذرئلعان زاؤئت العاشئندا رةسةيدئث «نيأا» اأتوكولئگئن قذراستئرؤدئ عانا مئسة تذتقان. 2005- جئلئ «Skoda» ماركالئ اأتوكولئك قذراستئرؤعا كئرئستئ. ال تاعئ ةكئ جئلدا «Chevrolet» ماركالئ كولئكتئ قذراستئرؤعا دةن قويا باستادئ. مئنة، وسئلايشا، بئرتة-بئرتة جذمئستئ جانداندئرا تذسكةن كاسئپورئن قازئر 18 ءتذرلئ اأتوكولئك قذراستئرئپ وتئر. تاياؤ جئلدارئ اأتوكولئك تذرلةرئن 20 عا دةيئن جةتكئزؤ جوسپاردا بار جانة ول جوسپار ةش قينالئسسئز، ةمئن-ةركئن جذزةگة اسئرئلادئ دةگةن ءذمئت باسئم. زاؤئت تولئق قؤاتئندا جذمئس ئستةگةن شاقتا 12 مئث ادامدئ تذراقتئ جذمئسپةن قامتئپ، جئلئنا 12 مئث اأتوكولئك شئعارئلاتئن بولادئ.
بذل كاسئپورئننئث دامؤئن ةلباسئ دا ذنةمئ باقئلاؤدا ذستاپ كةلةدئ. ول پرةزيدةنت ن.نازاربايةأتئث وتكةن جئلدئث سوثئندا ايتقان مئنا سوزدةرئنةن ايقئن اثعارئلادئ: «ذستئمئزدةگئ جئلدان باستاپ، اتالمئش كاسئپورئن («ازيا-اأتو» گ.ج.) قازاقستان ذكئمةتئنئث قولداؤئ ناتيجةسئندة، اسا ءئرئ جوبا - اأتووندئرئس كلاستةرئن قذرؤدئ يگةرة باستادئ. بولاشاقتا جذزةگة اساتئن ونةركاسئپ كةشةنئ ةلئمئزدةگئ 2010-2014- جئلدارعا ارنالعان سةرپئندئ يندؤستريالئق-يننوأاسيالئق دامؤدئث ءبئر بولئگئنة جاتادئ، ول رةسپؤبليكالئق دارةجةدةگئ ماثئزعا ية بولئپ قالا بةرةدئ. سوندئقتان مةن اتالمئش كومپانيانئث بذل باستاماسئن ذنةمئ قولداپ كةلدئم، الداعئ ؤاقئتتا دا قولداي بةرةمئن».
نةگئزئ، «ازيا اأتو» زاؤئتئنئث جاندانا تذسؤئنة بذرئننان نةگئز بار دةؤگة بولادئ. ويتكةنئ بذل وثئردة ماشينا جاساؤ، ولاردئث ءتذرلئ بذيئمدارئن شئعاراتئن كاسئپورئندار كوپتةپ سانالادئ. وسئ مئسالدئث جارقئن دالةلئ دةؤگة بولادئ، سوثعئ جئلدارئ سةمةيدة اأتوبؤس شئعارؤ ءئسئ قولعا الئنئپ وتئر. وثتذستئك كورةيانئث Daewoo كونسةرنئمةن بئرلةسئپ قذرئلعان سةمةي اأتوكولئك قذراستئرؤ زاؤئتئندا اأتوبؤس قذراستئرئلا باستادئ.
تاعئ ءبئر تذششئمدئ اثگئمةنئ توبئل جاقتان وربئتؤگة بولادئ. 2003- جئلئ قوستاناي قالاسئنداعئ بذرئنعئ ديزةل زاؤئتئنئث نةگئزگئ سةحتارئن قايتا قالپئنا كةلتئرئپ، جولسئز جةرلةرمةن جذرؤگة لايئقتالعان ؤاز كولئگئن قذراستئرا باستادئ. قازئر «اگرو ماش حولدينگ قازاقستان» ا ق-نا قاراستئ زاؤئت تا وثتذستئك كورةيانئث Ssang Yong كولئگئن نارئققا شاعارئپ وتئر. 2010- جئلئ 600، وتكةن جئلئ 1500 دةي ماشينا قذراستئرئلدئ. ال 2015- جئلئ 7500 ماشينا ءوز يةسئنة قاراي جول تارتادئ. دةمةك، جذمئس قارقئنئ الداعئ ؤاقئتتا جاندانا تذسپةك. بذل ةلئمئزدئث «يندؤستريالاندئرؤ كارتاسئ» اياسئندا جذزةگة اسئپ جاتقان جوباسئنئث ءبئرئ.
جوعارئداعئ مئسالدارعا قاراعاندا، ةلئمئزدة اأتو ءوندئرئستئ جانداندئرؤعا تالپئنئس بار. ةندئ ونئث تارالئمئ، وتكئزئلؤئ ماسةلةسئنة مويئن بذرؤ كةرةك. ذستئمئزدةگئ جئلدئث 1- قاثتارئنان باستاپ جذمئسقا كئرئسكةن ءبئرئثعاي ةكونوميكالئق كةثئستئك اأتو ءوندئرئس سالاسئنئث دا ةرةكشة قارقئنمةن دامؤئنا سةپتئگئن تيگئزبةك. ةندئ ذلكةن نارئققا قاراي جول اشئلدئ. بذل ءبئر جاعئنان، الؤشئنئث قاتارئ كوبةيئپ، ساؤدانئ قئزدئرا تذسةدئ دةگةن ءذمئت وتئن ذرلةسة، ةكئنشئ جاعئنان، «وتاندئق اأتو ءوندئرئس ونئمدةرئ رةسةيلئك كولئكتةردئث تاساسئندا قالماي ما؟» دةگةن دة كذدئك تؤدئرادئ. سوندئقتان دا ساپا ماسةلةسئنة بذرئنعئدان دا ءجئتئ قاراپ، باستاعان ءئستئث ناتيجةسئنة جةتؤدئث قانشالئقتئ ماثئزدئ ةكةنئن ءبارئمئز دة اثعارئپ وتئرمئز.
ةلئمئزدة قاپتاپ جذرگةن توزئعئ جةتكةن شةتةلدئك كولئكتةردئ وزئمئزدة جاسالعان سؤ جاثا كولئكتةر بئرتئندةپ ئعئستئرئپ شئعارسا، قانةكةي. ونئ وزگةلةرگة ذلگئ كورسةتئپ شةؤنئكتةر مةن اكئمقارالار وزدةرئنةن باستاسا، ءتئپتئ، جاقسئ ةمةس پة؟ سوندا قئمبات كولئك ءذشئن شةتةل اساتئن قئرؤار قارجئ ةلئمئزدة قالئپ، وتاندئق ءوندئرئستئث ادئمئ اشئلا تذسةر ةدئ.
گذلنار جذماباي قئزئ
دةرةككوز: «ايقئن» گازةتئ