مئقتئ مةملةكةت بولؤ ءذشئن ةلدة ميلليونداعان حالئق بولؤئ شارت ةمةس

   استانا. 1- اقپان. قازاقپارات - سايلاؤ باتئرشا ذلئ، ق ر ديپلوماتياسئنا ةثبةك سئثئرگةن قايراتكةر، سئرتقئ ئستةر مينيسترلئگئنئث كةثةسشئسئ، قذرمةت وردةنئنئث يةگةرئ.

مئقتئ مةملةكةت بولؤ ءذشئن ةلدة ميلليونداعان حالئق بولؤئ شارت ةمةس

- اعا، تاؤةلسئزدئك الار تذستا ءسئز قازاقستان سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئنئث ورئنباسارئ بولعان ةكةنسئز. وسئدان 20 جئلعا شةگئنئس جاساپ، ةگةمةندئكتئث العاشقئ ايلارئندا سئرتقئ ساياسات أةدومستأوسئ قالاي جذمئس ئستةگةنئ جونئندة ايتا كةتةسئز بة؟

- ول بئلاي: 1990- جئلئ شئلدة كةزئندة قازاقستان پرةزيدةنتئ شاقئرئپ، «قازاقستاننئث سئرتقئ بايلانئسئن نئعايتؤ كةرةك، سوعان ةثبةك ةت» دةپ، مةنئ ءمينيستردئث ورئنباسارئ ةتئپ تاعايئنداعان. ول ؤاقئتتا بئزدة مينيسترلةردئث بئردة-ءبئر ورئنباسارئ جوق ةدئ. سالئستئرؤ ءذشئن ايتا كةتةيئن، مينيسترلئكتة نةبارئ 22 ادام قئزمةت ةتةتئن. ال قازئر1200 گة جؤئق ادام جذمئس ئستةيدئ. ارينة، ولاردئث 850 ءئ ديپلوماتيا سالاسئنئث قئزمةتكةرئ بولسا، قالعاندارئ - ءارتذرلئ شارؤاشئلئق، تةحنيكالئق قئزمةتكةرلةر.

  ال ةندئ ءوزئمئزدئث اثگئمةگة ورالساق، بذل ؤاقئتتا ءبئز ءالئ وداقتئث قذرامئنداعئ رةسپؤبليكا بولاتئنبئز. سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئمئز اقمارال ارئستانبةكوأا ةدئ. مينيستر ءتورت ايعا ك س ر و-نئث اتئنان ب ذ ذ باس اسسامبلةياسئنئث سةسسياسئنا كةتكةن كةزدة جالعئز عانا ورئنباسارئ بولعاندئقتان، ونئث بارلئق جذمئسئ ماعان قالدئ. ءتورت اي وتكةن سوث ارئستانبةكوأا ةلگة قايتئپ ورالدئ، ك س ر و سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئ ب ذ ذ باس اسسامبلةياسئنئث كةزةكتئ سةسسياسئنا مةنئ جئبةردئ. ك س ر و دةلةگاسيا مذشةسئنئث ورئنباسارئ رةتئندة وسئلاي 1991-  جئلدئث قئركذيةك ايئنان باستاپ ب ذ ذ-داعئ ك س ر و-عا بةرئلگةن ون ورئننئث بئرةؤئ ماعان جذكتةلدئ. ءبئراق مةن وندا ذزاق وتئرعان جوقپئن.

- نةگة؟

- ويتكةنئ مةن ب ذ ذ قابئرعاسئندا تاؤةلسئزدئككة قاراي باتئل قادامدارئمدئ باستاپ كةتتئم. ك س ر و تاراپ جاتتئ. ءبئراق مةنئث تاؤةلسئزدئكتئ كوكسةپ جاساعان ءبئراز ديپلوماتيالئق ارةكةتتةرئمة بايلانئستئ مينيستر تاراپئنان تذسئنبةؤشئلئك تؤئپ، ول كئسئ مةنئ ةلگة شاقئرتئپ الدئ.

- سوندا قالاي؟..

- مةن ب ذ ذ-دا جذرگةن ؤاقئتتا كرةمل تةثسةلئپ تذرعان. بذرئن وداق قذرامئندا 15 رةسپؤبليكا بولسا، سونئث ءبارئ بئرتئندةپ شئعئپ كةتئپ جاتتئ. ءتئپتئ رةسةيدئث ءوزئ 1991- جئلعئ 12- ماؤسئم كذنئ ك س ر و-دان تاؤةلسئزدئك الدئ.

ول ؤاقئتتا رةسةيدة ةكئ بئردةي باسشئ بولدئ. ءبئرئ - وداقتئث تذتاستئعئن كوكسةگةن كرةملدةگئ ميحايل گورباچةأ تا، ةكئنشئسئ - رةسةيدئ كةثةستئك وداقتان تئس تاؤةلسئز مةملةكةت رةتئندة جاريالاپ، بيلئكتئ قولعا العئسئ كةلگةن اقذيدةگئ بوريس ةلسين. بذل ةكةؤئ سول ؤاقئتتا قوس بيلئك قذرئپ الئپ، رةسةيدئ ةكئ جاققا تارتئپ وتئرعان. زاثدئق جاعئنان كةلگةندة، كرةمل وداقتئ باسقارادئ، ءبئراق ونئث ءوزئ - رةسةيدئث تةرريتورياسئندا. سوندئقتان ونئ رةسةيدةن ءبولئپ قاراؤ مذمكئن ةمةس-تئن. ال كرةمل ءتئرئ تذرعاندا گورباچةأتئث ةلسينگة جول بةرمةيتئنئ تاعئ انئق.

 ءسويتئپ، اقئرئ تارازئنئث ةلسين جاعئ باسئم ءتذستئ دة، رةسةي 12- ماؤسئم كذنئ وداقتان تاؤةلسئزدئك الدئ. رةسةي وداقتئث مذشةسئ ةمةس، تاؤةلسئز مةملةكةت رةتئندة جاريالاندئ. سوندئقتان بذل كذن رةسةيدئث تاؤةلسئزدئك كذنئ رةتئندة بةلگئلةندئ. ءبئراق بيلئك باسئنا أ. پؤتين كةلگةننةن كةيئن ول «رةسةي كذنئ» بولئپ وزگةرتئلدئ. 2002- جئلعئ 1 - اقپاندا وسئنداي شةشئم ةنگئزئلدئ. ويتكةنئ أ.پؤتين - بذرئنعئداي رةسةيدئث دةرجاأاعا اينالؤئن كوزدةيتئن ادام. ونئث الدئنا قويعان ماقساتئ دا، ذستانعان جولئ دا باسقا. ول - بولةك اثگئمة.

- وداقتاعئ 15 رةسپؤبليكانئ بئرئكتئرگةن تور قاشان سةتئنةي باستادئ؟

- 1990- جئلئ بارلئق وداقتاس رةسپؤبليكالار ءوز مةملةكةتتئك ةگةمةندئگئن جاريالادئ. رةسپؤبليكالاردئث بذرئنعئ كونستيتؤسياسئندا «مةملةكةت» دةگةن ءسوز جوق بولاتئن، بذل ءبئرئنشئ رةت رةسپؤبليكالاردئ مةملةكةت رةتئندة تانئتقان دةكلاراسيالار ةدئ. ال1991- جئلعئ1- قاثتاردا ةستونيا، لاتأيا، ليتأا ةلدةرئ وداقتان شئقتئ. ولار حالئقارالئق قذقئقتئق نةگئزدةرگة سذيةنة وتئرئپ، ك س ر و كونستيتؤسياسئ نةگئزئندة ءوز تاؤةلسئزدئگئن زاثدئ جولمةن الدئ. ياعني ولار دا كذشپةن شئعئپ كةتةتئندةي ذلكةن مةملةكةتتةر ةمةس. ءبئراق وداقتئث ئدئراؤئنا نةگئز بولا ءبئلدئ. ءوز كةزةگئندة بذل ةلدةردئث باس كوتةرؤئنة الماتئداعئ جةلتوقسان وقيعاسئ تذرتكئ بولعانئ بارشاعا ايان. جةلتوقسان كوپ ةلدةرگة دةموكراتيا ءذشئن، بوستاندئق ءذشئن كذرةسؤگة بولاتئنئن كورسةتئپ بةرگةن ةدئ.   

- بالتئق جاعالاؤئ ةلدةرئ «ك س ر و كونستيتؤسياسئ نةگئزئندة تاؤةلسئزدئك الدئ» دةپ وتئرسئز. ول ؤاقئتتا ةگةمةندئك سذراپ شئعؤ دةگةن كةثةس وداعئنئث كونستيتؤسياسئنا قارسئ شئعؤ ةمةس پة ةدئ؟

- راس، وداقتان ءبولئنئپ شئعؤعا تئرئسؤ، وداققا قارسئ شئعؤ كونستيتؤسياعا قارسئ شئعؤ بولاتئن. ول سةپاراتيزم سانالاتئن. ال ماسكةؤ باس كوتةرگةن ةلدئث باسشئسئن ورنئنان الئپ تاستاپ، ستاتيامةن سوتتاپ، تذرمةگة دة جاباتئن. ءبئراق بالتئق جاعالاؤئ ةلدةرئ، راسئندا، ءبارئن زاثدئ جولمةن، اقئلدئ جاسادئ. ويتكةنئ ءاؤ باستا، 1940- جئلئ، بالتئق جاعالاؤئ ةلدةرئن يوسيف ستالين ك س ر و-عا كذشتةپ قوسئپ العان. ونئ ايتا بةرسةث، جئرئ كوپ. سوندئقتان توق ةتةرئن ايتقاندا، بذل ةلدةر ةث الدئمةن وسئ دةرةكتئ العا تارتتئ.

 ودان كةيئن مولوتوأ پةن ريببةنتروپتئث پولشانئ، بالتئق جاعالاؤئ ةلدةرئن ءبولئپ الؤعا جاساسقان كةلئسئمشارتئ بار. وسئ قذجاتتئث زاثسئز ةكةنئن دة نةگئزگة الدئ. وسئلايشا، ك س ر و-نئث زاثسئزدئقتارئن حالئقارالئق قذقئق ولشةمئنة سالئپ وتئرئپ دالةلدةپ، وزدةرئنة قذقئقتئق تذرعئدا اشئق جول سالئپ الدئ. ءسويتئپ، الدئمةن كونستيتؤسياداعئ كةيبئر قذقئقتئق نورمالارعا سذيةنة وتئرئپ، مةملةكةتتئك ةگةمةندئك تؤرالئ دةكلاراسيا قابئلدادئ دا، سودان كةيئن بارئپ تاؤةلسئزدئگئن جاريالادئ. ودان كةيئن ءبئز، ورتالئق ازيا ةلدةرئنئث ءبارئ، سول جولمةن تاؤةلسئزدئك الئپ شئقتئق.

- الماتئدا جةلتوقسان وقيعاسئ بولعان كةزدئث وزئندة كرةمل «كئشئگئرئم 37» وتكئزؤدئ جوسپارلادئ دةيتئندةر بار... ال ارادا نةبارئ ءتورت-بةس جئل وتكةندة ماسكةؤ قاؤقارئن جوعالتقان بولئپ تذر ما سوندا؟ جالپئ، بالتئق جاعالاؤئ ةلدةرئنئث تاؤةلسئزدئك الئپ، وداقتئث كذيرةؤئنة تذرتكئ بولؤئنا كرةملدئث «رةاكسياسئ» قالاي بولدئ؟

- جاثا دا ايتتئم، بذل ةلدةر ءوز ارةكةتئن ك س ر و-نئث زاثسئزدئقتارئن بةتئنة باسئپ، دالةلدةي وتئرئپ، قذقئقتئق تذرعئدا وتة ساؤاتتئ جذرگئزدئ. وعان بالتئق جاعالاؤئ ةلدةرئنئث بئرلئگئ، حالقئنئث سانا-سةزئمئ جوعارئ بولعانئ، تاؤةلسئزدئككة دةگةن قذلشئنئسئ دا تئكةلةي ئقپال ةتتئ. بذكئل حالئق قول ذستاسئپ، كوشةگة شئقتئ. «ءبئز ءبارئمئز ءبئر حالئقپئز!» دةپ 200 كيلومةتر جةرگة دةيئن بوگةپ تذرئپ الدئ. ولاردئ تانكئ جئبةرئپ، قئرئپ تاستايتئنداي كرةملدئث قاؤقارئ بولعان جوق. ويتكةنئ بالتئق جاعالاؤئ ةلدةرئ باتئس ةؤروپاعا، ا ق ش-قا ارقا سذيةپ وتئرعان بولاتئن. باتئستئث قولداؤئنا ية بولئپ، ولار ءوز باتئل ارةكةتتةرئن باستاعان.

- سونئمةن باستاپقئ اثگئمةگة ويئسساق، 1991- جئلئ قازاقستان سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئنئث ورئنباسارئ قئزمةتئنةن كةتتئثئز...

- مةن جاثا دا ايتئپ ءوتتئم، 1991- جئلعئ قئركذيةكتةن باستاپ ب ذ ذ-داعئ ك س ر و دةلةگاسياسئ مذشةسئنئث ورئنباسارئ بولئپ بارعانمئن. 24 - قازان - ب ذ ذ قذرئلعان كذنئ، حالئقارالئق قاؤئمداستئقتئث 46 جئلدئعئنا وراي ءارتذرلئ ءئس-شارالار وتة باستادئ. سوعان وراي، حالئقارالئق اقپارات اگةنتتئكتةرئ مةن جؤرناليستةرئ قاتئستئرئلئپ، باسپاءسوز ءماسليحاتئ ذيئمداستئرئلدئ. سول جولئ مةن «قازاقستان مةملةكةت رةتئندة ب ذ ذ-عا مذشةلئككة ءوتؤدئ ذيعارئپ وتئر جانة قازاقستان ةگةمةندئك تؤرالئ دةكلاراسيامةن شةكتةلمةي تولئق تاؤةلسئزدئككة باراتئن بولادئ»، - دةپ ايتئپ سالدئم. بذنئث نةگئزئندة نيؤ-يورككة بارار الدئندا پرةزيدةنت ن.نازاربايةأتان قازاقستان مةملةكةتتئك تاؤةلسئزدئككة باراتئنئ تؤرالئ، وعان ارةكةت جاساؤ تؤرالئ نذسقاؤ العانمئن. ارتئنشا ةأگةني مةنكةس دةگةن ت ا س س-تئث ءتئلشئسئ شاعئن سذحبات تذرئندة ماتةريال ازئرلةپ، قازاق حالقئنئث تاؤةلسئزدئك العالئ وتئرعانئن بذكئل الةم الدئندا جاريالاپ جئبةردئ.

جاثاعئ مالئمدةمةنئ جاساعان سوث ةلةثدةپ، قازاقستان ب ا ق-تارئ جاريالايدئ دةپ كذتتئم. ءبئر كذن ءوتتئ، ءبئر اپتا ءوتتئ... ةل جاق تئم-تئرئس. سويتسةم، ت ا س س-تئث باسشئسئ «باتئرشا ذلئ تاؤةلسئزدئك جاريالايمئز دةپ ب ذ ذ-دا مالئمدةمة جاسادئ» دةپ، الگئ ماتةريالدئ مينيستر ارئستانبةكوأاعا اپارئپ كورسةتئپتئ. مينيستر وعان شامدانئپ، اقپاراتتئ تاراتؤعا تئيئم سالعان ةكةن. سودان كةيئن مةن الگئ اقپاراتتئ الدئم دا، ءوزئم ةلدةگئ باستئ-باستئ التئ باسئلئمعا جئبةردئم.

 سولاردئث ئشئنةن «سوسياليستئك قازاقستان»، «كازاحستانسكايا پراأدا»، «جةتئسؤ»، «أةچةرنيايا الما-اتا» گازةتتةرئ ماتةريالدئ جاريالادئ. سول-اق ةكةن، ارئستانبةكوأادان ب ذ ذ-داعئ ك س ر و-نئث تذراقتئ وكئلئ يؤليي أورونسوأقا: «مينيستر كةرئ قايتارئثئز» دةگةن جةدةلحات كةلدئ. أورونسةأ مةنئ شاقئرئپ الئپ، ءوزئنئث بذل ئسكة قاتئسئ جوق ةكةنئن، بذل تذرعئدا ءبئز، قازاقستان جاعئ، ءوز ماسةلةمئزدئ ءوزئمئز شةشةتئنئمئزدئ ايتئپ، مةنةن كةشئرئم سذرادئ. بذل كةزدة ك س ر و-داعئ كوپتةگةن رةسپؤبليكالار تاؤةلسئزدئك الئپ، شئعئپ كةتكةن. ءبئز دة سونئث از-اق الدئندا تذرعانبئز. سوندئقتان أورونسوأ تا پالةن دةپ، بذعان نارازئلئق بئلدئرة قويماعان. سونئمةن، نة كةرةك، الماتئعا قايتتئم.

ءبئر كةزدة پرةمةر-ءمينيستردئث ورئنباسارئ مئرزاتاي جولداسبةكوأ تةلةفون شالادئ: «ساكة، ؤاقئتئثئز بولسا، كةلئپ كةتةسئز بة؟» - دةيدئ مادةنيةتتئ ذنمةن. «ؤاقئتئثئز بولسا» دةگةنئثئز قالاي، ءسئز ايتساثئز، دةرةؤ كةلةمئن عوي» دةپ، مةن دة جةتئپ باردئم. سويلةستئك. ءمان-جايدئ ايتتئم. سويتسةم، ولار مةنئ ب ذ ذ-عا مذشة بولؤعا ءوتئنئش جازئپ كةلدئ دةپ وسةك ةستئگةن ةكةن.

 شئن مانئندة، ونداي ءوتئنئشتئ مةملةكةت باسشئسئ عانا جازادئ. سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئنئث دة وعان حاقئسئ جوق. ول - پرةزيدةنتئمئز نذرسذلتان نازاربايةأتئث عانا قولئمةن شةشئلةتئن نارسة. ال مةن جاي عانا الةم ةلدةرئ ءبئلسئن دةپ، قازاق دةگةن حالئق بار ةكةنئن، قازاقستان دةگةن مةملةكةت تاؤةلسئزدئك الئپ، تاؤةلسئز ذلتتاردئث حالئقارالئق ذيئمئنا قوسئلعئسئ كةلةتئنئن ايتتئم. شئندئقتئ ءوز اؤزئمنان بئلگةننةن كةيئن جولداسبةكوأ جوعارئ جاققا بارئن ءتذسئندئرئپ ايتئپتئ. ءسويتئپ، مةنئ قايتادان قئزمةتئمة ورنالاستئردئ.

- قالاي دةگةنمةن دة، ك س ر و دةلةگاسياسئ قذرامئندا بولا تذرا، ب ذ ذ-دا ءسئزدئث باتئلدئق جاساپ، قازاقستاننئث تاؤةلسئزدئك العالئ وتئرعانئن ايتئپ سالعانئثئز باسشئلئق تاراپئنان باعالاندئ ما؟

- تاؤةلسئزدئگئمئزدئث 15 جئلدئعئنا وراي سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئ قاسئم-جومارت توقايةأ ماعان ةلباسئنئث تاپسئرماسئمةن قذرمةت وردةنئن بةردئ. سوندا توقايةأقا: «ةستةرئثئزدة بار ما، بذرئنعئ مينيستر وسئدان ون بةس جئل بذرئن مةنئ ب ذ ذ-داعئ تاؤةلسئزدئك تؤرالئ مالئمدةمةم ءذشئن ةلگة شاقئرتئپ الئپ، قئزمةتئمنةن بوساتؤعا اركةت جاساعان»، - دةپ كذلدئم. ول: «ءيا، بئلةمئن، بئلةمئن. ونئ ةلباسئ دا بئلةدئ، مئنا ماراپاتتئ سول ءذشئن، تاؤةلسئزدئككة ةثبةگئثئزدئ سئثئرگةنئثئز ءذشئن بةرئپ وتئر» دةپ جاؤاپ بةردئ.

- ك س ر و-دان كةيبئر ةلدةر 1991- جئلدئث 1 - قاثتارئندا ءبولئنئپ شئعا باستادئ دةپ وتئرسئز. وزبةكستاننئث ءوزئ 1991 - جئلعئ 1 - قئركذيةكتة تاؤةلسئزدئگئن جاريالادئ. ال ءبئز... 16 جةلتوقساندا... نةگة؟

- كةثةس وداعئنان ءبئرئنشئ بولئپ لاتأيا، ليتأا، ةستونيا شئقتئ. ولاردئ بذكئل ةؤروپا قولدادئ. ويتكةنئ ونسئز دا كرةمل قذلاعالئ تذرعان. قازاقستان رةسةيدئث وتارئنان شئققالئ تذرعان. ال ةگةمةندئك الاتئنئنا سةنئمدئ بولا تذرا، اسئقپاعانئمئز بذل ءبئزدئث ةلباسئمئز ن. نازاربايةأتئث كورةگةندئگئ بولاتئن. نةگة دةسةثئز، وندا ذلتتئق قذرامئمئز از ةدئ. حالقئمئزدئث 44 پايئزئ عانا - قازاق. كةلةسئ 40  پايئزئ - ورئس، ؤكراين، بةلورؤس تا، قالعانئ - باسقا ذلتتار. ال از ذلتتاردئث سول جاعدايدا ورئستار جاعئنا كةتئپ قالؤئ مذمكئن ةدئ. سوندئقتان بئزگة اسئقپاي قويا تذرؤ كةرةك بولدئ. ونئث ذستئنة، تةرريتوريامئز ذلكةن. بالتئق جاعالاؤئ ةلدةرئ سةكئلدئ «ءبئز ءبئر حالئقپئز، جةرئمئزگة جئبةرمةيمئز» دةپ، باسقئنشئلارعا جولدئ بوگةپ تذرئپ الا المايمئز. مةملةكةتتئك تاؤةلسئزدئكتئ ةث سوثئنان جاريالاؤئمئزدئث باستئ سةبةبئ - وسئ.

ةكئنشئ جاعئنان، شئنئندا، ءبئزدئث ئشئمئزدة رةسةيدةن ءبولئنئپ شئعؤدئ قذپتامايتئندار دا بولدئ. نةگة دةسةثئز، بئزدة ونةركاسئپ ءوندئرئسئ دامئماعان بولاتئن. كومباينئمئز دا، اأتوبؤسئمئز دا، تةپلوأوزئمئز دا - ءبارئ رةسةيدةن اكةلئنةدئ. سول سةبةپتئ كةيبئر بيلئكتة جذرگةن قازاق ازاماتتارئمئز قورئقتئ. تاؤةلسئزدئك الساق، ةكونوميكالئق جاعئنان رةسةيگة كئرئپتار بولعاندئقتان، كذن كورة الماي قالامئز دةپ ءتذسئندئ.

 راس، ةداؤئر قيئندئق كورةتئنئمئز انئق ةدئ. ءبئراق مذنئث ءبارئ جةكة-دارا مةملةكةت بولعاسئن جولعا قويئلاتئن شارؤا بولاتئنئن، الةمدئك رئنوك ارقئلئ تةحنيكانئ ساتئپ الؤعا بولاتئنئن بئلمةگةن. ماسةلةن، ماسكةؤ ةكونوميكالئق ساؤداعا بايكوت جاريالاي المايدئ. ويتكةنئ ولاردئث شئعارعان ءونئمئن بذرئنعئ رةسپؤبليكالاردان باسقا ةشكئم ساتئپ المايدئ. ءبئز وسئنئ ايتئپ، تذسئندئردئك. ةكئنشئ جاعئنان، ماسكةؤدئث السئرةپ تذرعان كةزئندة تاؤةلسئزدئك الئپ، شئعئپ كةتپةسةك، ول كةيئن كذشئنة ةنئپ العاننان كةيئن ءبئزدئ ؤئسئنا مئقتاپ ءتذسئرئپ الادئ. ودان كةيئن شئعا الماس ةدئك. مذنئ ولارعا ايتئپ، دالةلدئك.

- سئرتقئ ئستةر مينيسترلئگئ جةتةكشئلةرئنئث ءبئرئ رةتئندة سول ديپلوماتيانئ دامئتؤعا سئزدةر جذمئس ئستةدئثئزدةر عوي. تاؤةلسئز قازاقستاننئث تؤئ ةث العاش قاي ةلدةردة تئگئلدئ؟

- سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئنئث مئندةتئن اتقارئپ جذرگةن كةزئمدة، 1991- جئلعئ تامئز ايئنئث اياعئندا ألاديأوستوك قالاسئندا ازيا مةن تئنئق مذحيتئ ايماعئنئث حالئقارالئق قاؤئپسئزدئگئ دةگةن تاقئرئپتا وتكةن كونفةرةنسياعا بارعانمئن. ك س ر و-نئث سوثعئ  سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئ ة.شةأةرنادزة: «ك س ر و السئرةپ بارا جاتئر. ءبارئمئز بئرئگئپ، سونئ ساقتاپ قالايئق. ءبئز بارلئق قذقئقتئ ءوز قولئمئزعا الئپپئز. بذدان بئلاي سةندةرگة دة مذمكئندئك بةرةيئك، شةتةلدةرمةن بايلانئسقا شئعئثدار»، - دةدئ.

 سول جولعئ جيئنعا ورتا ازيادان مةن عانا بارعان ةكةنمئن. شةأةرنادزة، ونئث كومةكشئسئ جانة مةن - ذشةؤمئز عانا قالعان ؤاقئتتا شةتةلدةرمةن تةث دارةجةدة بايلانئس ورناتؤ ءذشئن ماسكةؤدئث قاتئسئنسئز سئرتقئ بايلانئس باعئتتارئن ءوزئمئز ورناتا الساق، سول ءذشئن وداق قذرامئنداعئ رةسپؤبليكالاردئث سئرتقئ ئستةر مينيسترلئكتةرئنة كأوتالار بولئنسة دةگةن پئكئرئمدئ ءبئلدئردئم. شةأةرنادزة ويلانئپ وتئردئ دا: «قانشا سذرايسئثدار؟» - دةدئ. مةن ءار رةسپؤبليكاعا 15 ورئننان سذرادئم...

 شةأةرنادزة ةسةپتةپ كورئپ: «ون بةس رةسپؤبليكاعا ون بةس ادامنان بةرئلسة، 225 ورئن كةرةك، ول كوپ بولئپ كةتةدئ. شئنئن ايتقاندا، قازئر ةكونوميكالئق جاعدايئمئز ءماز ةمةس. ءتئپتئ افريكا ةلدةرئ سةكئلدئ كةيبئر ةلدةردةگئ ك س ر و وكئلدئكتةرئن قئسقارتئپ، جاؤئپ جاتئرمئز. ونئث ءذستئنة، كوپ ديپلوماتتاردئ بيئل اؤئستئرئپ جئبةردئك. ولاردئ ءبئر جئل بولماي شاقئرئپ الا المايمئز. سوندئقتان ازئرگة بةس-بةستةن بةرةيئك» - دةدئ...

مذنئث ءوزئ ءبئز ءذشئن ذلكةن جةتئستئك بولاتئن. نةگة دةسةثئز، بذعان دةيئن ءبئز شةتةلدةرگة ك س ر و-نئث اتئنان، ماسكةؤدئث جئبةرؤئمةن عانا باراتئنبئز. ءتئپتئ تؤريست رةتئندة دة ماسكةؤدئث رذقساتئنسئز سئرتقا شئعا المايتئنبئز. ماسةلةن، مةن ك س  رو سئرتقئ ئستةر مينيسترلئگئندة جذمئس ئستةدئم. فرانسيادا، الجيردة، كونگودا بولدئم. وندا «قازاقپئن» دةپ ايتؤعا حاقئم جوق بولاتئن. جاي عانا «كةثةس ازاماتئمئز» دةيتئنبئز. ال ةندئ ءبئز ءوزئمئزدئث رةسپؤبليكانئث اتئنان ديپلومات بولئپ بارساق، ءوز مذددةمئزدئ قورعاؤعا مذمكئندئك بولادئ. بذل شةشئم ءبئزدئث توبةمئزدئ كوككة جةتكئزگةندةي بولدئ.

وسئلاي ألاديأوستوكتاعئ كةزدةسؤدة ماسةلةنئ شةشئپ، كةلئسئمگة كةلئپ، ةلگة ورالعان سوث، پرةمةر-مينيستر ذزاقباي قارامانوأقا كئردئم. جاعدايدئ باياندادئم. سويتسةم، مةنةن بذرئن مينيستر ة.شةأةرنادزة تاپسئرما بةرئپ ذلگةرگةن ةكةن. قارامانوأ: «شةأةرنادزة ءسئزدئث تاپسئرماثئزدئ ورئنداپ، بئزگة حات جئبةردئ، وندا ءبئزدئث رةسپؤبليكاعا بةس ورئن شةتةلدئك ةلشئلئكتةرگة ءبولئنئپتئ»، - دةدئ.وسئلاي تةك قانا قازاقستانعا ةمةس، وداقتاعئ بارلئق رةسپؤبليكاعا بةس-بةس ورئننان الئپ بةرگةنئم بار.

- ال الگئ بةس ورئندئ...

- ونئث بئرةؤئن - ب ذ ذ-عا، ةكئنشئسئن - فرانسياعا، ءذشئنشئسئن - تذركياعا، ءتورتئنشئسئن - قئتايعا، بةسئنشئسئن ساؤد ارابياسئنا باعئتتادئق. ءبئراق تورتةؤئنة ديپلومات جئبةرسةك تة، قئتايداعئ ةلشئلئككة جئبةرئپ ذلگةرمةدئك. ويتكةنئ ك س ر و قذلاپ قالدئ. ال كةيئن وسئ ةلدةردةگئ ديپلوماتتارئمئز تاؤةلسئز قازاقستاننئث ةلشئلئكتةرئندة جذمئسئن جالعاستئرا بةردئ.

- نةگئزئ، مةملةكةتتئك ماثئزئ بار كةز كةلگةن ماسةلة جوعارعئ باسشئلارمةن كةلئسئلئپ بارئپ جاسالادئ. ال ءسئز ءوز بةتئثئزشة ك س ر و سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئنئث الدئنا الگئندةي ذسئنئس قويئپ، ذلكةن باستاماعا جول اشؤعا ذمتئلعاندا ءبارئبئر تاؤةلسئزدئك الاتئنئمئزعا سةنگةن بة ةدئثئز؟

- سةنؤ دةگةن ءبئر بولةك. بذنئث ءبارئ ازاماتتئق ذستانئمعا بايلانئستئ. ماسةلةن، ءبئر اؤداننئث اتقارؤ كوميتةتئندة عانا جذمئس ئستةسةم، نة بولماسا ءبئر زاؤئتتئث ديرةكتورئ بولئپ وتئرعان بولسام، وندا «رةسةي استئمداعئ «أولگانئ» بةرمةي قويسا، جاياؤ قالامئن عوي» دةپ، مةن دة، بالكئم، قورقئپ جذرگةن بولار ةدئم. ءبئراق ماثدايئما بذيئرعان باقئت سول شئعار، مةن كةيبئر زامانداستارئم سةكئلدئ الةمدئ ماسكةؤ عانا دةپ تانئعان جوقپئن. سوندئقتان ماسكةؤ بولماسا، رةسةي بولماسا، قالاي كذن كورةمئن دةپ قورئققان دا ةمةسپئن.

 ك س ر و سئرتقئ ئستةر مينيسترلئگئنئث ديپلوماتئ بولئپ قئزمةت ةتؤئمنئث ارقاسئندا تالاي جةردئ، مةملةكةتتةردئ كوردئم. كئشكةنتاي عانا، ةكئ-ءذش ءجذز مئث حالقئ بار مةملةكةتتةردئ دة كوردئم. سولارمةن جذمئس ئستةدئم. ولار دا مةملةكةت بولئپ وتئر. دةمةك، مةملةكةت بولؤ ءذشئن مئندةتتئ تذردة ونداعان ميلليون حالئق بولؤئ كةرةك ةمةس. ايقئن باعئت، ذستانار جول، يدةولوگيا جانة مئقتئ سةنئم قاجةت.

 تاؤةلسئزدئك الار تذستا دا، جاثا ايتتئم، تارتئنشاقتاپ، قورئققاندار بولدئ. ماشينا جاساؤ وشاقتارئمئز بولماعاندئقتان، قاراث قالامئز، رةسةيسئز تذرالاپ قالامئز دةپ قورئقتئ. الايدا الةمدئك نارئق دةگةن نارسة بار ةمةس پة؟.. ةشقانداي مةملةكةت، قانداي كذشتئ ةل بولماسئن، وزئنة كةرةك ءونئمنئث ءبارئن ءوزئ ءوندئرئپ شئعارا المايدئ. سئرتقئ ساؤدا ارقئلئ قاجةتئن وتةيدئ.

- ك س ر و-دا ذلكةن قئزمةتتةرگة جةتؤ ءذشئن الدئمةن كومپارتياعا بةرئلة جذمئس ئستةؤ قاجةت بولعانئن بئلةمئز. ال ك س ر و سئرتقئ ئستةر مينيسترلئگئنة ءسئز قالاي كوتةرئلدئثئز؟

- مةن 1963- جئلئ كةثةس وداعئنئث العاشقئ ستؤدةنتئ بولئپ، سيرياداعئ داماسك ؤنيأةرسيتةتئندة وقئدئم. سول ؤاقئتتان باستاپ شةتةلدةرگة شئعا باستادئم. ال 1965- جئلدان باستاپ سئرتقئ ئستةر مينيسترلئگئنة كةلگةنمئن. سودان بةرئ وسئ سالادان تايعان ةمةسپئن. بذگئنگة دةيئن قازاقستاندا ون بةس سئرتقئ ئستةر ءمينيسترئ قئزمةت ةتكةن بولسا، سونئث ون ةكئسئمةن بئرگة جذمئس ئستةپپئن، ولارمةن ارالاستئم. ءوزئم ءا.ءشارئپوأتئث كةزئندة كةلگةنمئن. نةگئزئ، ماماندئعئم بويئنشا شئعئستانؤشئمئن. سوندئقتان ةث باسئندا اراب ةلدةرئمةن قارئم-قاتئناس ورناتؤ ءذشئن مةنئ قئزمةتكة العان. وندا ذلكةن-ذلكةن شةتةل دةلةگاسيالاردئ قابئلداپ، قايناعان جذمئستاردئث بةل ورتاسئندا جذردئك. ارادا ةكئ جئل وتكةندة ك س ر و سئرتقئ ئستةر مينيسترلئگئنئث ديپلوماتيالئق جوعارعئ مةكتةبئنة وقؤعا جئبةردئ. ول جةردة ةكئنشئ ءتئل رةتئندة فرانسؤز ءتئلئن وقئدئم. ءسويتئپ، ةكئ شةت ءتئلئن مةثگةرئپ، قئزمةتئمنئث اياسئن كةثةيتة ءتذستئم. ماسكةؤدئث جئبةرؤئمةن فرانسيا، الجير، كونگو ةلشئلئكتةرئندة جذمئس ئستةدئم. وسئلايشا، تاجئريبةمنئث اؤقئمئ كةثةية بةردئ...

- «بذگئندة پالةنشة ذلئ، تذگةنشة ذلئلار كوپ. ءبئراق باتئرشا ذلئ باسقا «ذلئلار» سةكئلدئ ةمةس، ناعئز ذلئ» دةگةن ةكةن ءوزئثئز تؤرالئ اقئن ذلئقبةك ةسداؤلةت. سذرايئن دةگةنئم، ءسئزدئث فاميلياثئز بذرئننان «باتئرشا-ذلئ» ما؟

- مةن جامبئل وبلئسئنئث تؤماسئمئن. تؤعانئمدا اكةم «باؤئرجان مومئش ذلئنداي باتئر بولسئن» دةپ، ادةيئ اتا-تةگئمدئ «باتئرشا ذلئ» دةپ جازعان. ول ؤاقئتتا قذجات جوق. كةيئن مةكتةپكة بارعان كةزئمنةن باستاپ سولاي بارلئق قذجاتقا «باتئرشا-ذلئ» بولئپ جازئلئپ كةتتئم عوي. وسئ فاميليام ءذشئن «ذلتشئل» اتانئپ، تالاي تاياق جةدئم دة. اسئرةسة ءوزئمئزدئث شاش ال دةسة، باس الاتئن كومپارتيا وكئلدةرئ اتئ-جونئمة قاراپ، ماعان ذركة قارادئ. قئزمةتتة شةتقاقپايلاپ وتئردئ.

- سوثعئ سذراقتئ سئزگة ديپلومات رةتئندة قويعئم كةلئپ وتئر. قازئر تاؤةلسئزدئكتئ ورنئقتئرا ءتذسؤ ءذشئن، حالئقارالئق ارةناداعئ ورنئن ايقئنداي ءتذسؤ ءذشئن قازاق ةلئ قاي ةلدةرمةن دوستئققا ةرةكشة كوثئل ءبولؤئ كةرةك دةپ ةسةپتةيسئز؟

- ةث ءبئرئنشئ، قازاق «كورشئثمةن تاتؤ بول» دةيدئ عوي، كورشئ مةملةكةتتةرمةن - قئتايمةن، تاجئكستانمةن، قئرعئزستانمةن، وزبةكستانمةن، ازئربايجانمةن، تذركيامةن، رةسةيمةن، ياعني جاقئن شةتةلدةرمةن قارئم-قاتئناستئ دذرئس جولعا قويؤئمئز كةرةك. ةكئنشئ جاعئنان، تذرئك، مذسئلمان، اراب مةملةكةتتةرئمةن جاقئنداسؤئمئز كةرةك، ولاردان ءبئز ديپلوماتيالئق، ةكونوميكالئق جاردةم كذتة الامئز. سونداي-اق ةكونوميكا، ساؤدا سالاسئندا بارلئق قاجةتتئلئگئمئزدئ ءبئر مةملةكةتكة بايلاپ قويماي، (ماسةلةن، قئتاي نةمةسة رةسةيگة عانا ةمةس) سئرتقئ ساؤدانئ ديفةرسيفيكاسيالاؤئمئز كةرةك.

 اأتور: مذرات الماسبةك ذلئ، استانا

  دةرةككوز: «الاش ايناسئ» گازةتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى