مةملةكةتتئك رامئزدةر مارتةبةسئ

استانا. 3- ماؤسئم. قازاقپارات - ةل تاؤةلسئزدئگئنئث ةث باستئ بةلگئلةرئنئث ءبئرئ - ونئث وزئنة عانا ءتان مةملةكةتتئك رامئزدةرئنئث بولؤئ. بذل - ةلدئث باسقارؤ بيلئگئن ءوز قولئنا الؤئ، مةملةكةتتئك شةكاراسئن ايقئنداؤئ، ءتول تةثگةسئن شئعارؤئ سياقتئ اسا ماثئزدئ ةگةمةندئك سيپاتتارئمةن بئتة قايناسئپ جاتئر.

مةملةكةتتئك رامئزدةر مارتةبةسئ

تاؤةلسئز قازاقستاننئث رامئزدةرئن جاساؤ، ونئ حالئق تالقئسئنا سالؤ، ارنايئ قذرئلعان مةملةكةتتئك كوميسسيانئث ساراپتاماسئنان وتكئزؤ - جوعارئ ماثئزدئ مئندةت ةدئ. «تؤئمئزدئث ءتذسئ قانداي بولادئ؟»، «ةلتاثبامئزدئث ةرةكشةلئگئ نةدةن بايقالادئ؟»، «ءانذرانئمئز ذلتتئق رؤح بةرئپ تذرا ما؟» دةپ تالاي قازاق بالاسئ ةگةمةندئگئمئزدئث ةلةث-الاثئندا ذيقئ قاشئرعان بولاتئن. كونة تذركئ داؤئرلةرئن ايتپاعاننئث وزئندة، بةرگئ ХV عاسئرداعئ قازاق حاندئعئنئث دا ءوز بايراعئ، بايتاعئ، شةكاراسئ بولعان. كةشةگئ كةثةستئك داؤئردة دة وداقتاس رةسپؤبليكالاردئث ءبئرئ رةتئندة كةثةستئك قازاقستاننئث تؤئ، ةلتاثباسئ، ءانذرانئ بولدئ. ءبئراق بذل تولئق دةربةستئگئمئزگة، ةگةمةندئگئمئزگة كةپئلدئك بةرة المايتئن ةدئ. ءبئز وداقتئث قذرامئنداعئ، بوداندئق قذرساؤئنداعئ ةل ةدئك. ةلئمئز تولئق تاؤةلسئزدئككة 1991- جئلئ عانا قول جةتكئزدئ. قازاق مةملةكةتئ قذرئلدئ. الةمدئك قاؤئمداستئق دةربةس مةملةكةت رةتئندة تاني باستادئ. 1992- جئلدئث 4- ماؤسئمئندا قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازاربايةأ قول قويعان زاثدارمةن تذثعئش رةت تاؤةلسئز ةلئمئزدئث تؤئ، ةلتاثباسئ بةكئتئلدئ، ال 1992- جئلدئث 11- جةلتوقسانئندا مةملةكةتتئك گيمنئمئز تؤرالئ زاثعا قول قويئلدئ. بذل مةملةكةتتئك رامئزدةرئمئز ةلدئگئمئزدئث ايعاعئنا اينالدئ. 1996- جئلعئ 24- قاثتاردا «قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث مةملةكةتتئك نئشاندارئ تؤرالئ» قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث كونستيتؤسيالئق زاثئنا قول قويئلدئ. ياعني، مةملةكةتتئك رامئزدةر ءبئر زاث اياسئنا توپتاستئرئلدئ.

پرةزيدةنتتئث 2004- جئلعئ №837 جارلئعئنا سايكةس، رةسپؤبليكامئزدا 4- ماؤسئم «مةملةكةتتئك رامئزدةر كذنئ» رةتئندة اتالئپ ءوتئلئپ كةلةدئ. بذل مةرةكةنئث ءجونئ ةرةكشة. سةبةبئ، ءاربئر ازاماتتئث جذرةگئندة وتانئنا دةگةن سذيئسپةنشئلئكتئ، ءوز ةلئنة دةگةن ماقتانئش سةزئمئن وياتؤدا مةملةكةتتئك رامئزدةردئث ماثئزئ اسا زور. 2007- جئلعئ 4- ماؤسئمدا قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازاربايةأتئث قول قويئپ بةكئتكةن «قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث مةملةكةتتئك رامئزدةرئ تؤرالئ» كونستيتؤسيالئق زاثئ مةملةكةتتئك رامئزدةرئمئزدئ پايدالانؤ ءتارتئبئن ناقتئ بةلگئلةپ، وسئعان بايلانئستئ مةملةكةتتئك ورگانداردئث قذزئرةتئن ايقئندادئ، جاؤاپكةرشئلئكتئ ارتتئردئ. كوك اسپان ءتذستئ تؤئمئز، ايبئندئ ةلتاثبامئز، اسقاق ءانذرانئمئز - باعا جةتپةس قذندئلئقتارئمئز. ال وسئ قذندئلئقتارعا دةگةن قاراپايئم حالئقتئث قذرمةتئن قالئپتاستئرؤ، جاس ذرپاقتئث ساناسئنا وتانشئلدئق سةزئمدئ ءسئثئرؤ، پاتريوتتئق اثساردئ تاربيةلةؤ - باستئ ماقساتئمئز، پةرزةنتتئك پارئزئمئز بولؤئ كةرةك.

ارينة، بذل ورايداعئ ذدايئ جذرگئزئلةتئن تالئمدئك، تاربيةلئك، ذگئت-ناسيحات جذمئستارئ بالاباقشا مةن مةكتةپتةن باستاؤ الئپ جاتقانئ قذبا-قذپ. اتا-بابالارئمئز: «تاربية تال بةسئكتةن باستالادئ»، دةپ بةكةر ايتپاسا كةرةك. كةيبئر ورتادا مةملةكةتتئك رامئزدةردئ قذرمةتتةؤ، ولاردئ ناسيحاتتاؤ تةك مةملةكةتتئك ورگانداردئث، بيلئك مةكةمةلةرئنئث مئندةتئ دةگةن سئثارجاق پئكئر بار. ال قازاقستان رةسپؤبليكاسئ كونستيتؤسياسئنئث 34-بابئندا: «اركئم رةسپؤبليكانئث مةملةكةتتئك رامئزدةرئن قذرمةتتةؤگة مئندةتتئ»، دةپ تايعا تاثبا باسقانداي جازئلعان. ال سول مئندةتتئلئكتئ سةزئنؤ ءذشئن، ورئنداؤ ءذشئن ءاربئر وتانداسئمئزعا ذيدة، بالاباقشادا، مةكتةپتة، جوعارئ وقؤ ورئندارئندا، وندئرئستة، مةكةمةلةردة ذدايئ تالئمدئك-تاربيةلئك جذمئستار جذرگئزئلؤئ كةرةك. «ءبئزدئث مةملةكةتتئك تؤئمئز نةگة كوك ءتذستئ؟» دةگةن ساؤالعا: «تؤئمئزدئث تذتاس كوك ءتذستئ بولؤئ - بةيبئتشئلئكتئ سذيةتئنئمئزدئث، بئرلئگئمئزدئث، بولشةكتةنبةيتئندئگئمئزدئث، ءبئرتذتاستئعئمئزدئث بةلگئسئ»، دةپ سايراپ تذرعان جاسوسپئرئمدةردئ كورگةندة قالاي ريزا بولمايسئز.

2006- جئلئ مةملةكةتتئك گيمنئمئزدئ قايتا جاثارتئپ قابئلدادئق. بذل - ءبئز ءذشئن اسا ءبئر كوثئل تولقئتارلئق جاعداي بولدئ. 1986- جئلعئ جةلتوقسان كوتةرئلئسئ كةزئندة، ئزعارلئ دا ئزبارلئ دذلةي كذشكة قارسئ شئعئپ، تةثئزةي تولقئعان قالئث قازاقتئث ؤئزداي جاستارئ كومپوزيتور ءشامشئ قالداياقوأتئث «مةنئث قازاقستانئم» ءانئن كةؤدةمئز نامئسقا تولا، بوداندئقتئث بذعاؤئنان شئعؤدئث جولئن اثساي ءجذرئپ شئرقاعان ةدئك. شئن مانئندة وسئ ءان سول ءبئر قيئن-قئستاؤ ساتتةگئ ةگةمةندئكتئ اثساعان ةلئمئزدئث ءانذرانئ ةدئ. ةندئ، سول قذدئرةتتئ ءاننئث رةسمي تذردة تاؤةلسئز قازاقستاننئث ءانذرانئنا اينالؤئ تاريحي تذرعئدان العاندا، زاثدئ دا ةدئ. ءانئ ءشامشئ قالداياقوأتئث، ءسوز ءماتئنئ جذمةكةن ناجئمةدةنوأ پةن نذرسذلتان نازاربايةأتئث اأتورلئعئمةن شئققان جاثا مةملةكةتتئك گيمن - ةرلئكتئث، ةلدئكتئث، نامئستئث داستانئ بولدئ. قازاقتئث رؤحئن اسقاقتاتتئ. ءانذرانئمئزدئث تةك قانا مةملةكةتتئك تئلدة ورئندالاتئنئ - قازاق ءتئلئنئث مارتةبةسئن بيئكتةتتئ. ءسوز جوق، «مةنئث قازاقستانئمنئث» ةلئمئزدئث مةملةكةتتئك رامئزدةرئنئث بئرئنة اينالؤئنا كذللئ قازاق قاؤئمئ قؤاندئ، قولدادئ، سونئث ئشئندة جةلتوقساندئقتاردئث قؤانئشئ ةرةكشة بولعانئ داؤسئز.

وسئ جاثا ءانذرانئمئزدئ پارلامةنت ماجئلئسئندةگئ تالقئلاؤعا قاتئسقانئمدئ، ونئ قولداپ داؤئس بةرگةنئمئزدئ ويلاعاندا كةؤدةنئ پاتريوتتئق سةزئم كةرنةيدئ. گيمندئ شئرقاعاندا وث قولئمئزدئ جذرةك تذسئنا قويئپ ايتؤ جونئندةگئ ذسئنئسقا دا ءبئز تولئق قذپتاپ داؤئس بةرگةنبئز. بذل جاثا مةملةكةتتئك ءانذرانئمئزدئث قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث پرةزيدةنتئ نذرسذلتان ءابئش ذلئ نازاربايةأتئث كةزةكتئ پرةزيدةنتتئك سايلاؤداعئ جةثئسئنةن كةيئنگئ دذنيةءجذزئنئث ةل باسشئلارئ، مةملةكةت جانة قوعام قايراتكةرلةرئ قاتئسؤئمةن بولعان ذلئقتاؤ راسئمئندة العاش رةت رةسمي ورئندالؤئ - تاريحي ماثئزدئ وقيعا بولدئ. مذنداي ساتتةر ةل تاريحئندا، مةملةكةت شةجئرةسئندة ماثگئلئككة قالارئ ءسوزسئز.

قازاقستان تاؤةلسئزدئگئنئث 20 جئلدئق تاريحئنداعئ تاؤةلسئزدئكپةن تذيدةي قذرداس جاستارئمئزدئث سانا-سةزئمئ، وتانسذيگئشتئگئ، قازاق ةلئنة دةگةن قذرمةتئ قاي دةثگةيدة؟! وسئ جيئرما جئلدا ةگةمةندئ ةلدئث جاستارئ ءوز وتانئ ءذشئن، ءوز ةلئ ءذشئن نامئسقا تولئ، ةرلئككة پارا-پار ارةكةتكة قابئلةتتئ ازاماتتار رةتئندة قالئپتاستئ ما؟! تاؤةلسئزدئگئن الةم تانئعان قازاقستاننئث قاتارداعئ ازاماتتارئ ةلئمئزدئث مةملةكةتتئك رامئزدةرئنة قانشالئقتئ قذرمةتپةن قارايدئ؟! بذل ساؤالدار كوپ ويلارعا جةتةلةيدئ. «مةن جاستارعا سةنةمئن!» دةپ ماعجان اقئن ايتپاقشئ، ءبئز دة بولاشاعئمئزدئ جاس ذرپاقتئث جذرةكتةرئندةگئ ةلئنة، جةرئنة دةگةن ولشةؤسئز ماحابباتتان سةزئنسةك دةيمئز، سولارعا سةنةمئز. ءوز باسئم قازاقستان سپورتشئلارئنئث الةمدئك سپورت سايئستارئندا، وليمپيادالئق جوعارئ سپورت ويئندارئندا ةلئمئزدئث كوك تؤئن جةلبئرةتئپ، تاؤةلسئز قازاقستاننئث ءانذرانئن اسقاقتاتئپ تذرعان ساتتةرئن كورگةندة ةرةكشة تةبئرةنةمئن، تولقيمئن. ولاردئث جذزئنةن «وسئ جةثئسئمدئ، وتانئم، ساعان ارنادئم!» دةگةن جازؤدئ ذنةمئ وقئسام دةيمئن.

مةملةكةتتئك رامئزدةرگة قذرمةت حالئقارالئق، مةملةكةت ارالئق قارئم-قاتئناستئث تاجئريبةسئندة قالئپتاسقانئن جانة رةسمي ورنئقتئرئلئپ وتئراتئنئن بئلةمئز. مةملةكةت باسشئلارئن قارسئ الؤ جانة شئعارئپ سالؤ كةزئندة سول ةلدةردئث ءانذراندارئ ورئندالادئ. بذل - ءبئر مةملةكةتتئث ةكئنشئ مةملةكةتكة رةسمي تذردة كورسةتكةن جوعارئ دارةجةدةگئ قذرمةتئ.

شةتةلدةردةگئ ءارتذرلئ رةسمي ءئس-شارالارعا، پارلامةنتارالئق ماجئلئستةرگة قاتئسقانئمئزدا دا مةملةكةتتئك تؤئمئز جانئمئزدا تذرادئ. تؤئمئزعا قذرمةت - ةلئمئزگة قذرمةت ةكةنئن تالاي-تالاي مارتةبةلئ جيئنداردا سةزئنئپ ءجذرمئز. ماسةلةن، ت م د ةلدةرئنئث پارلامةنتارالئق اسسامبلةياسئنئث وتئرئستارئ سانكت-پةتةربؤرگ جانة باسقا قالالاردا جئلئنا ةكئ رةت وتكئزئلئپ ءجذر. ءار ةلدئث پارلامةنت دةپؤتاتتارئ وسئ جيئنعا كةلئپ قاتئسقاندا، ءوز ةلدةرئنئث تؤلارئ قاتار-قاتار ءتئزئلئپ تذرسا عانا ءماجئلئستئث شئرايئ ةنئپ، جوعارئ دةثگةيدةگئ رةسمي سيپات الادئ. الةمنئث كوپتةگةن ةلدةرئندة بولئپ جذرگةندة ءبئر بايقاعانئم، جةر شارئنئث قاي تذكپئرئندة دة قازاقستانئمنئث كوك تؤئ ماعان ةرةكشة ئستئق. وسئنداي سةزئمدئ مةنئث كوپتةگةن ارئپتةستةرئم دة باستان كةشةتئندةرئن ايتادئ. ءتئپتئ، ءبئزدئث مةملةكةتتئك تؤئمئزعا ذقسايتئن باسقا ةلدةردئث تؤئنئث جوقتئعئ - قازاقستاننئث تاعئ دا ءبئر ةرةكشةلئگئ. 2008- جئلئ نيؤ-يوركتة، بئرئككةن ذلتتار ذيئمئندا بولعانئمدا، وعان مذشة ةلدةردئث تؤلارئ اراسئندا ةلئمنئث كوك بايراعئ ةرةكشة جةلبئرةپ تذرعانئن كورگةندة، قازاق مةملةكةتئنئث الةمدئك قاؤئمداستئقتا ةرةكشة ورنئ بار ةكةندئگئنة كوزئم جةتتئ. بذل - قازاقستاننئث تذثعئش پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازاربايةأتئث مةملةكةت قذرؤداعئ، ونئ دامئتؤداعئ، ةلئمئزدئ الةمدئك دةثگةيگة كوتةرؤدةگئ زور ةثبةگئنئث ناتيجةسئ.

رامئزدةرگة بايلانئستئ قاداعالاؤ جذمئستارئ دا جذيةلئ تذردة جذرگئزئلؤئ كةرةك. مةملةكةتتئك مةكةمةنئث ماثدايشاسئنا كوك تؤئمئزدئ قادادئث با - ةندئ ونئث ءتذسئ وثئپ كةتپةؤئن، بذلئنبةؤئن، بيئكتة جةلبئرةپ تذرؤئن باقئلاؤعا مئندةتتئسئث. كةيبئر مةكةمة باسشئلارئ كوك تؤئ بوز تؤعا اينالئپ كةتكةنشة ءمان بةرمةيدئ. كةيبئر مةملةكةتتئك مةكةمةنئث باسشئلارئ تؤدئث، ةلتاثبانئث جذمئس بولمةسئندةگئ ةرةجةگة ساي بةلگئلةنگةن ورئندارئن دا اؤئستئرئپ الئپ جاتادئ. بذل ذساق-تذيةك ةمةس قوي. مةملةكةتتئك رامئزدةرگة قذرمةت مةملةكةتتئك قئزمةتشئ ءذشئن ونئ قالاي ذستاپ، قالاي پايدالانؤدئ بئلؤدةن باستاؤ السا كةرةك.

ءارئ سپورت جارئستارئندا كةي كةزدة جةثئسكة جةتكةن سپورتشئ قؤانئش ذستئندة قولئنداعئ مةملةكةتتئك تؤئمئزدئ تاستاي سالئپ، جانكذيةرلةرئمةن قذشاقتاسئپ جاتقانئن كورگةندة ةرئكسئز قئنجئلاسئز. تاربية تابالدئرئقتان باستالادئ. سئرت كوز سئناي قاراپ وتئرعاندا قولئثداعئ تؤعا جاي ءبئر زات رةتئندة قاراؤعا بولمايدئ.

راس، ةلئمئزدئث بار ايماعئنداعئ مةملةكةتتئك مةكةمةلةردة ةلدئگئمئزدئث رامئزدةرئ كوزگة ايرئقشا شالئنئپ تذرادئ. استانانئث قاق ورتاسئندا بيئكتئگئ 115 مةترلئك (ماتاسئنئث ذزئندئعئ 30 مةتر، ةنئ 15 مةتر) عاجاپ كوك تؤئمئز دا جةلبئرةپ تذر. بذل مةملةكةتتئك تؤئمئزعا ايئرئقشا قذرمةتتئث بةلگئسئ دةپ بئلگةن ءجون. ءدال وسئنداي تؤعا قويئلعان ءتئرئ ةسكةرتكئش الةمنئث كوپتةگةن ةلدةرئندة جوق. مةملةكةتتئك رامئزدةردئ بارئنةن دة جوعارئ قويؤدئث شئنايئ ذلگئلةرئ كوپ عاسئرلار بويئ قالئپتاسقان جاپونيا، ذلئ بريتانيا نةمةسة امةريكا قذراما شتاتتارئنداعئ داستذرلةردئ زةرتتةؤدئث، زةردةلةؤدئث دة تاعئلئمدئ بولارئ ءسوزسئز. ال ءوزئمئز قولئمئزداعئنئث قادئرئن بئلةيئك.

قازاقستان رةسپؤبليكاسئ تاؤةلسئزدئگئنئث بيئلعئ اتالئپ وتئلةتئن 20 جئلدئعئ قارساثئندا ءبئز مةملةكةتتئك رامئزدةرئمئزدئ قاستةرلةؤدئث تاماشا ذلگئلةرئن كورسةتئپ، ونئ سالت-داستذرلةرئمئزبةن ساباقتاستئرساق، بذل دا ءبئزدئث مةملةكةتئمئزگة، ذلتئمئزعا، ةلدئگئمئزگة قوسقان ذلكةن ذلةسئمئز بولماق.

نذرتاي ءسابيليانوأ، پارلامةنت ءماجئلئسئنئث دةپؤتاتئ، «نذر وتان» ح د پ ساياسي كةثةسئنئث بيؤرو مذشةسئ.

دةرةككوز: «ةگةمةن قازاقستان» گازةتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى