تاؤةلسئزدئكتئث قادئر-قاسيةتئن ذعئنؤ - بذگئنگئ جاستاردئث مئندةتئ - د.ساعئنعاليةأ، باتئس قازاقستان وبئلئسئ
/ةلجان ةرالئ/ - داؤرةن ساعئنعاليةأ - ورال قالاسئنداعئ دارئندئ بالالارعا ارنالعان وبلئستئق مامانداندئرئلعان مةكتةپ-ينتةرناتئنئث 11-سئنئپ وقؤشئسئ.
وقؤشئلار اراسئنداعئ رةسپؤبليكالئق عئلئمي جوبا سايئسئنئث التئن مةدال يةگةرئ، قازاقستان تاريحئ پانئنةن رةسپؤبليكالئق پاندئك وليمپيادانئث كذمئس جذلدةگةرئ. سونداي-اق ةلئمئزدة وزدئرئلعان «ءبئر ةل، ءبئر ةلباسئ» اتتئ شئعارمالار سايئسئنئث جةثئمپازئ. «وبلئستئث ذزدئك وقؤشئسئ» اتالئمئن يةلةنگةن.
داؤرةن جؤئردا قازاقتئث ذلئ اقئندارئنئث ءبئرئ مذقاعالي ماقاتايةأتئث 80 جئلدئعئنا وراي مةكتةپ وقؤشئلارئ اراسئندا ذيئمداستئرئلعان وبلئستئق مذقاعالي وقؤلارئنئث باس جذلدةسئن يةلةندئ. ءسويتئپ الداعئ ناؤرئز ايئندا اقئننئث تؤعان جةرئ قاراسازدا وتةتئن رةسپؤبليكالئق بايقاؤعا جولداما الدئ.ةلئمئز تاؤةلسئزدئك العاننان كةيئن دذنيةگة كةلگةن داؤرةن ساعئنعاليةأ اثگئمةسئن وسئ تاقئرئپتان باستادئ.
-تاؤةلسئزدئكتئث قادئر-قاسيةتئن ذعئنؤ - بذگئنگئ جاستاردئث مئندةتئ، -دةپ باستادئ اثگئمةسئن ول. - الاشتئث زيالئسئ احمةت بايتذرسئنوأ «حالقئمئز اثساعان بةيبئت كذنگة قاشان جةتةر ةكةنبئز» دةسة، ءاليحان بوكةيحانوأ «احمةت، سةنئث حالقئث، سةنئث ذرپاعئث ءتذبئ ءبئز اثساعان ازات كذنگة جةتةدئ. سول كةزدة سةنئث ةسئمئث ولاردئث ساناسئندا قايتا جاثعئرئپ، تاريح بولئپ قالانادئ» دةگةن ةكةن. تاؤةلسئزدئگئمئزدئث قذندئلئعئ دا ارئستارئمئزدئث دارئپتةگةن يدةيالارئنئث ذرپاق ساناسئندا جوعارئدا ايتئلعانداي ايقئن كورئنئس تابؤئ. بئرئنشئدةن، قاي كةزدة دة اسقان وتانشئلدئق، ذلتتئ ءسذيؤ سةزئمدةرئ ءار قازاق بالاسئنئث جادئندا ذستايتئن مئندةتئ بولؤ كةرةك. ةكئنشئدةن، وتكةن بابالارئمئزدئ ارداقتاي ءبئلؤئمئز كةرةك. ويتكةنئ جةتئ اتاسئن بئلمةگةن جةتةسئز. ذشئنشئدةن، جاقسئ دا، جامان دا ادامنئث پةيئلئنةن دةيدئ. ادامنئث جذرةگئنئث شامئ جارئق بولؤئ كةرةك. وسئ شارتتاردئ جاقسئ ذستانعان جاس شئن مانئندة مةملةكةتئمئزدئث بايلئعئ دةپ بئلةمئن. زامانئمئزدئث جاقسئلئعئ سول - كوزئ اشئق، كوكئرةگئندة ساثئلاؤئ بار جاسقا مذمكئندئك جوعارئ. سوعئستا ءوز بويئنداعئ ذرةيدئ جةثة بئلگةن جاؤئنگةردةن ناعئز باتئر شئعادئ دةيدئ. كوپشئلئك جاعدايدا تالانتتئ، تالاپتئ دةگةن جاستارئمئز ءوزئن-ءوزئ جةثة المايدئ. سول جاعئنان كئشكةنة قايرالسا ةكةن. سةبةبئ ادام ءوزئن جةثسة، باسقالار وعان باقتالاس بولؤدان قالادئ.
-داؤرةن، سةنئ بئلةتئندةر مذقاعاليدئث 380 ولةثئن جاتقا ايتادئ دةيدئ. ادةبيةتكة قذشتارلئق كئمنئث ئقپالئمةن، قالاي باستالئپ ةدئ؟
-تايپاقتئث ولةثتئسئنئث تؤماسئ بولعان اتام ادةبيةتتئ جانئنا جاقئن تذتقان جان ةكةن. اقيئق اقئن جذبان مولداعاليةأپةن ءبئر اؤئلدا وسكةن، سئرلاس دوس بولعان. اقجايئق اؤدانئنداعئ ذستازئم اياگوز قاناتبايةأا - اتامنئث وقؤشئسئ. سول ذستازئمنئث جةتةكشئلئگئمةن التئنشئ سئنئپتا اباي ولةثدةرئن جاتتاؤدئ باستادئم. ابايدئث 145 ولةث جانة قارا سوزدةرئن جاتتاتتئ. مذقاعالي ولةثدةرئن سةگئزئنشئ سئنئپتا قولئما الدئم. الدئما قويعان مئندةتئم - كذنئنة ون ولةثئن جاتتاؤ بولدئ. ون بةس كذندة شامامةن 145 ولةثدئ جاتقا ايتاتئن بولدئم.
انام ماعان ءاردايئم مئنانئ ايتئپ وتئرادئ: «بالام، مةشةؤ دةگةن ات جاقسئ ةمةس، ماقتان دةگةن جاقسئ ةمةس، مانساپ دةگةن جاقسئ ةمةس، كةك دةگةن جاقسئ ةمةس، كةسئر دةگةن جاقسئ ةمةس». التئ جاسئمدا ابايدئث «عئلئم تاپپاي ماقتانبا» دةگةن ولةثئن ساناما سئثئرة باستادئ. ادةبيةتكة قئزئعؤشئلئعئما انامنئث دا ئقپالئ ءتيدئ دةپ ويلايمئن.
-ولةث شئعاراتئن ونةرئث بار ما؟
-تئكةسئن ايتقاندا، شابئتئ شئثدالماعان بالا قئرانبئز. اقئندئق ذنةمئ جةتئلؤدئ قاجةت ةتةدئ. ءدال قازئر مةكتةبئمئزدئث مارتةبةسئ وعان مذمكئندئك بةرمةيدئ. سةبةبئ مذندا عئلئم سالاسئنا كوپ كوثئل بولئنةدئ عوي. ال اقئندئقتئث ءجونئ بولةك، قاعازئثدئ قذرعاتپاؤدئ، قالامئثدئ توقتاتپاؤدئ قاجةت ةتةدئ.
-سپورتتئ جانئثا سةرئك ةتةسئث بة؟
-التئنشئ سئنئپتان باستاپ قازاق كذرةسئنة، سامبو، دزيؤدوعا ماشئقتانا باستادئم. اؤداندئق چةمپيوناتتاردئث باس جذلدةسئن يةلةندئك. وبلئس كولةمئندة دة باق سئناپ، جذلدةگةرلةر قاتارئنان كورئندئك.
-پروزا جانرئندا قاي جازؤشئلاردئث شئعارمالارئن ءسذيئپ وقيسئث؟
-پوةزيادا قاي كةزدة دة اباي مةن مذقاعاليدئ قاتار الئپ جذرةتئن بولسام، پروزادا ءئلياس ةسةنبةرلين جانة مذحتار ماعاؤيندئ وقيمئن. ةكةؤئ دة وتة شةبةر جازؤشئ. ةكةؤئنئث دة قالامئ ذشقئر. ذشئ قيئرسئز قازاق تاريحئن دال ولارداي زةرتتةپ، زةردةلةگةن تذلعالاردئ بذگئنگئ تاثدا ءوزئم تابا قويعان جوقپئن. سةبةبئ ءئلياس ةسةنبةرلين قازاقتئث ارئدةگئ تاريحئ التئن وردا كةزةثئن كةثئنةن زةرتتةپ، كوركةم ادةبي تئلمةن جةتكئزة بئلگةن. ال مذحتار ماعاؤين قازاق تاريحئنئث الئپپةسئن جازعان ادام. وسئ جازؤشئلاردئث كئتاپتارئن وقئعاندا «ءبئز كئم بولدئق، اتا تةگئمئزدئ قايدان الامئز جانة ارمةن قاراي قالاي ورلةؤگة ءتيئستئمئز؟» دةگةن ورئندئ سذراق تؤئنداپ، تذجئرئمدئ وي تذيؤگة تالپئناسئث. ولار - كوكئرةگئندة سانا، كوثئلئندة ساثئلاؤئ بار جاستارعا باعئت-باعدار بةرةتئن ادةبيةتتئث پروزا باعئتئنداعئ ناقتئ تذلعالارئ. بذلاردا ءتئل بايلئعئ دا، تاريح تا بار.
-بوس ؤاقئتتئ قالاي وتكئزةسئث؟
-ادامنئث قاي كةزدة دة ءسوزئ قئسقا، ءئسئ سةمئز بولؤئ كةرةك. بذگئنگئ زامان تالابئندا بوس ؤاقئت دةگةن ذعئم بولماؤئ شارت. سةبةبئ ادام وزئنةن شةكسئز جةتئلدئرؤدئ تالاپ ةتؤ كةرةك. ورئستئث داناسئ م. گوركيدئث «اياما ءوزئثدئ» دةگةن ءسوزئ بار. پوةزيا - مةنئث جذرةگئمدةگئ سونبةس شامشئراق. كوپ ؤاقئتتئ وسئ پوةزيامةن وتكئزةم. بئرةؤلةر 380 ولةثدئ جاتتاؤعا ؤاقئتتئ قالاي تابادئ دةپ تاثعالادئ. مةن ءذشئن بوس ؤاقئت دةگةن - پوةزيادان ءلاززات الؤ.
-بولاشاقتا ناقتئ قاي سالانئث مامانئ بولؤدئ كوزدةپ ءجذرسئث؟
-الماتئداعئ قازاق ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئنئث تاريح باعئتئنا وقؤدئ ويلاپ ءجذرمئن. ورال وثئرئنة تانئمال جؤرناليست ءراشيد شاقؤ: «داؤرةن، ءبئزدئث تاريحتئث ءالسئز جةرئن بئلةسئث بة؟ تاريحشئلاردئث بئرئندة ءتئل بار دا، تاريحئ ناشار. ال ةكئنشئسئندة تاريح بار دا، ءتئل جوق. ءئنئم، سةن وسئ باعئتئثنان اينئماي، تاريح پةن ءتئلدئ بايلانئستئر. سوندا سةنةن شئن مانئندة ذلكةن ادام شئعادئ»، دةپ ةدئ. اعامنئث وسئ ءسوزئن وزئمة ذلگئ-ونةگة ةتئپ الدئم. سوندئقتان ادةبيةت پةن تاريحتئ قاتار مةثگةرئپ، ءومئرئمنئث ايناسئ ةتؤگة تئرئسامئن.