قئتاي مةن قازاقستاننئث قارئم-قاتئناسئ ستراتةگيالئق ئنتئماقتاستئقتئث جارقئن كورئنئسئ بولئپ تابئلادئ - ق ح ر-دئث قازاقستانداعئ ةلشئسئ چئجوؤ لي
ات /رؤسلان سذلةيمةنوأ/ - قئتاي حالئق رةسپؤبليكاسئنئث ءتوراعاسئ حؤجينتاؤدئث شاقئرؤئمةن قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازاربايةأ 21-23 -اقپاندا قئتايعا مةملةكةتتئك ساپار جاسايدئ. ءبئزدئث اگةنتتئكتئث ءوتئنئشئ بويئنشا ق ح ر-دئث قازاقستانداعئ ةلشئسئ چئجوؤ لي الداعئ ساپارعا قاتئستئ سذحبات بةردئ.
- قذرمةتتئ ةلشئ مئرزا، قازاقستان پرةزيدةنتئنئث قئتاي حالئق رةسپؤبليكاسئنا ساپارئنئث باعدارلاماسئمةن تانئستئرا كةتسةثئز.
- اتالمئش ساپار بارئسئندا پرةزيدةنت نذرسذلتان نازاربايةأ پةن ءتوراعا حؤجينتاؤ كةلئسسوزدةر جذرگئزةدئ دةپ كذتئلؤدة، سونداي-اق قازاقستان باسشئسئنئث حالئق وكئلدةرئ بذكئل قئتايلئق جينالئسئ تذراقتئ كوميتةتئنئث ءتوراعاسئ ؤ بانگومةن، مةملةكةتتئك كةثةستئث پرةمةرئ ؤئن جياباؤ مةن، قئتايدئث وزگة دة باسشئلارئمةن كةزدةسؤلةرئ جوسپارلانعان. كةلئسسوزدةر مةن كةزدةسؤلةردة ةكئ ةل باسشئلارئ قئتايلئق-قازاقستاندئق ئنتئماقتاستئقتئث كةلةشةكتةگئ باعئتتارئن بئرگة ايقئنداپ، ءئس جذزئندةگئ ئنتئماقتاستئقتئ دامئتؤ ماسةلةلةرئن تالقئلايدئ، سونئمةن قاتار حالئقارالئق جانة وثئرلئك كذن تارتئبئنئث ةكئ تاراپتئ دا قئزئقتئراتئن ماسةلةلةرئ بويئنشا پئكئر الماسادئ. بةيجئثنةن بولةك، پرةزيدةنت نازاربايةأ تيانجيئن قالاسئندا دا بولادئ. ساپار اياسئندا تاراپتار بئرلةسكةن اقپاراتتئق كومميؤنيكةنئ جاريالاپ، 10 ذكئمةتارالئق كةلئسئم مةن ئنتئماقتاستئق قذجاتتارئنا قول قويادئ دةپ كذتئلؤدة.
- قئتاي تاراپئنئث باعالاؤئنشا، پرةزيدةنت ن.نازاربايةأتئث ق ح ر-عا وسئ جولعئ ساپارئنئث ماثئزدئلئعئ قانداي؟
- بذل پرةزيدةنت ن.نازاربايةأتئث قئتايعا جاساعالئ وتئرعان 17- ساپارئ جانة ونئث اعئمداعئ جئلعئ العاشقئ شةتةلدئك ساپارئ بولماقشئ. اتالمئش ساپار 2011- جئلدئث ايتؤلئ وقيعاسئ جانة قئتاي مةن قازاقستان اراسئنداعئ ستراتةگيالئق ارئپتةستئكتئ دامئتؤدئث ماثئزدئ قادامئ بولماق. قازئرگئ تاثدا قئتايلئق-قازاقستاندئق قاتئناستار ءوزئنئث دامؤ تاريحئنئث ةث ءبئر كةمةلدئ كةزةثئن باسئنان وتكةرئپ جاتئر. تاراپتار ساياسي ءوزارا سةنئمدئلئكتئ ذزدئكسئز نئعايتئپ، ءتذرلئ سالالارداعئ ءئس جذزئندةگئ ئنتئماقتاستئقتئ تةرةثدةتؤدة جانة حالئقارالئق ارةناداعئ ستراتةگيالئق ءوزارا ءئس-قيمئلدئ كذشةيتؤدة. قئتاي مةن قازاقستان اراسئنداعئ قارئم-قاتئناستار كورشئ مةملةكةتتةر اراسئنداعئ تاتؤ بايلانئستار دامؤئنئث جارقئن كورئنئسئ بولئپ وتئرعانئن ايرئقشا اتاپ وتكئم كةلةدئ. بذگئنگئ جاثا جاعدايلاردا قئتايلئق-قازاقستاندئق قارئم-قاتئناستاردئ دامئتؤ ءذشئن جاثا مذمكئندئكتةر مةن ذلانعايئر كةثئستئكتةر اشئلؤدا. قئتاي مةن قازاقستاننئث ءوزارا ءتيئمدئ ئنتئماقتاستئقتئ كةثةيتؤئ جانة تةرةثدةتؤئ ةكئ تاراپتئث دا مذددةسئنة سايكةس كةلئپ وتئر. قازاقستان پرةزيدةنتئنئث وسئ ساپارئ بارئسئندا قول جةتكئزئلةتئن ناتيجةلةر ةكئ جاقتئ ئنتئماقتاستئقتئث ودان ءارئ دامؤئنا قؤاتتئ سةرپئن بةرةتئندئگئنة ءارئ قئتاي مةن قازاقستان اراسئنداعئ قارئم-قاتئناستئث جاثا پاراعئن اشاتئندئعئنا كامئل سةنةمئن.
- قئتاي مةن قازاقستان اراسئنداعئ ةكئ جاقتئ قارئم-قاتئناستئث قازئرگئ جاعدايئ جايلئ ايتئپ بةرسةثئز.
- سوثعئ جئلدارداعئ جوعارئ دةثگةيدةگئ تذراقتئ تئعئز بايلانئستار ساياسي ءوزارا سةنئمدئلئكتئ نئعايتؤعا ئقپال ةتؤدة. ةكئ ةلدئث كوشباسشئلارئ تةك قانا قئزمةتتئك بايلانئستارئن دامئتئپ قويعان جوق، سونئمةن قاتار جاقسئ دوستار. ءبئر مئسال: 2009- جئلدئث جةلتوقسانئنان 2010- جئلدئث ماؤسئمئنا دةيئن، نةبارئ جارتئ جئلدا ق ح ر ءتوراعاسئ حؤ جينتاؤ قازاقستانعا ةكئ رةت ساپارمةن باردئ. ال پرةزيدةنت ن.نازاربايةأ تؤرالئ ايتار بولساق، ول قئتايدا ساپارلارمةن، حالئقارالئق كونفةرةنسيالاردئث قاتئسؤشئ رةتئندة 16 مارتة بولئپ قايتتئ. سونئمةن قاتار، مةملةكةتتئك كةثةستئث پرةمةرئ ؤئن جياباؤ، قئتاي حالئقتئق ساياسي القالئق كةثةسئ بذكئل قئتايلئق كوميتةتئنئث ؤتوراعاسئ (ق ح س ا ك ب ك) جيا شئيثلي جانة قئتايدئث وزگة دة باسشئلارئ دا قازاقستاندا بولئپ قايتتئ. تيئسئنشة، قازاقستاننئث جوعارئ لاؤازئمدئ تذلعالارئ - ق ر پرةمةر-ءمينيسترئ، ق ر پارلامةنتئ پالاتالارئنئث ءتوراعالارئ، ق ر مةملةكةتتئك حاتشئسئ بئرنةشة مارتة قئتايعا ساپارلاپ كةلدئ. تاراپتار تذراقتئ تذردة ةكئ جاقتئ بايلانئستار، حالئقارالئق جانة وثئرلئك ماسةلةلةر بويئنشا پئكئر الماسئپ تذرادئ، حالئقارالئق كذن ءتارتئبئنئث وزةكتئ ماسةلةلةرئ بويئنشا ءبئرتذتاس نةمةسة ذقساس ذستانئمداردئ ذستانادئ. جوعارئ باسشئلئقتئث ساپارلارئ قئتاي مةن قازاقستان اراسئنداعئ بايلانئستاردئ ايتارلئقتاي ئلگةرئلةتتئ.
قئتاي مةن قازاقستان قارئم-قاتئناسئنئث ومئرشةثدئگئنئث سةبةبئ، بايلانئستاردئث دامؤئ ةكئ ةل حالئقتارئنئث مذددةلةرئنة جاؤاپ بةرةدئ، ةكئ ةلدةگئ تذراقتئلئقتئ ساقتاؤ جانة دامؤ تالاپتارئنا تولئقتاي سايكةس جذرگئزئلؤدة. ةكئ مةملةكةت باسشئلارئنئث تئكةلةي قامقورلئقتارئنئث جانة ايرئقشا كوثئل بولؤلةرئنئث، سونداي-اق ةكئ تاراپتئث دا بئرلةسكةن كذش-جئگةرلةرئنئث ارقاسئندا سوثعئ جئلدارئ قئتاي مةن قازاقستاننئث ئنتئماقتاستئعئ ءارءتذرلئ سالالاردا جةمئستئ ناتيجةلةرگة قول جةتكئزدئ جانة ةكئ ةلگة دة ناقتئ پايداسئن تيگئزئپ وتئر.
- قازئرگئ تاثدا قئتاي مةن قازاقستاننئث ةكونوميكالئق سالاداعئ ئنتئماقتاستئعئ قانداي دةثگةيدة؟ بذل سالا الةمدئك قارجئ داعدارئسئنان شئعا الدئ ما؟
- ةكئ جاقتئ ةكونوميكالئق ئنتئماقتاستئق قئتايلئق-قازاقستاندئق ستراتةگيالئق ارئپتةستئكتئث ماثئزدئ ماتةريالدئق ئرگةتاسئ بولئپ تابئلادئ، بذل ئنتئماقتاستئق ءوزارا ءبئرئن-ءبئرئ تولئقتئرؤئمةن جانة قارقئندئ دامؤئمةن سيپاتتالادئ. قازئرگئ كذنئ قازاقستان ت م د ةلدةرئ اراسئنداعئ قئتايدئث ةكئنشئ ساؤدا ارئپتةسئ بولئپ تابئلادئ. ةكئ جاقتئ ساؤدا-ساتتئقتئث كولةمئ قئتايدئث ورتالئق ازيا ةلدةرئمةن جالپئ ساؤدا-ساتتئعئنئث جالپئ كولةمئنئث 70 پايئزئنان اسئپ كةتتئ. ال قئتاي وتكةن جئلدان باستاپ قازاقستاننئث ساؤداداعئ ءبئرئنشئ ارئپتةسئ اتاندئ. الةمدئك داعدارئس جاعدايئندا ةكئ ةلدئث ذكئمةتتةرئ مةن وكئلةتتئ أةدومستأولارئ داعدارئستئث ةكئ جاقتئ ةكونوميكالئق ئنتئماقتاستئققا تيگئزةر جاعئمسئز اسةرئن بارئنشا ازايتؤ ءذشئن ءبئرقاتار شارالاردئ قولعا الدئ. بذل ماقساتتا قئتاي قازاقستانعا 13 ميلليارد دوللار كولةمئندة نةسية بةردئ. قئتاي تاراپئنئث ستاتيستيكاسئ بويئنشا ةكئ ةلدئث تاؤار اينالئمئ 2010 - جئلئ 20،31 ميلليارد دوللارعا جةتتئ، ءسويتئپ 45،3 پايئزعا ذلعايئپ، داعدارئسقا دةيئنگئ دةثگةيدةن اسئپ ءتذستئ. سونئمةن ءبئر مةزگئلدة قئتاي مةن قازاقستان ةكونوميكالئق ئنتئماقتاستئقتئث جاثا سالالارئن بةلسةندئ تذردة ئزدةستئرئپ جاتئر. بذگئندة ءبئرقاتار بئرلةسكةن جوبالاردئ ئسكة اسئرؤدا. ماسةلةن، ونداي جوبالاردان پاألودارداعئ الليؤميني زاؤئتئن، مويناق سؤ ةلةكتر ستانسئسئن، اقتاؤداعئ بيتؤم زاؤئتئن اتاپ وتؤگة بولادئ. سونئمةن قاتار تاياؤ بولاشاقتا "قورعاس" شةكارا ماثئ ئنتئماقتاستئعئ حالئقارالئق ورتالئعئنئث قذرئلئسئ اياقتالئپ، پايدالانؤعا بةرئلةتئن بولادئ. سونداي-اق شئنجان-ذيعئر اأتونوميالئق ولكةسئ مةن قازاقستاننئث شةكارا ماثئنداعئ وبلئستارئ اراسئنداعئ ةكونوميكالئق بايلانئستار مةن كووپةراسيالار ذزدئكسئز كةثةيئپ كةلةدئ.
- قازئرگئ تاثدا قازاقستاندا كولئك ينفراقذرئلئمئ سالاسئندا ءبئرقاتار ءئرئ جوبالار جذزةگة اسئرئلؤدا. ولاردئث قاتارئندا «باتئس قئتاي-باتئس ةؤروپا» حالئقارالئق كولئك ءدالئزئنئث، جئلدامدئعئ جوعارئ تةمئر جولدئث قذرئلئستارئ بار. قالاي ويلايسئز، پرةزيدةنت ن. نازاربايةأتئث قئتايعا ساپارئ بارئسئندا تاراپتار وسئ سالادا قانداي دا ءبئر كةلئسئمگة قول جةتكئزة الادئ ما؟
- قئتاي قازاقستاننئث ءوزئنئث بئرةگةي گةوگرافيالئق ارتئقشئلئقتارئن پايدالانؤ ارقئلئ ترانزيتتئك الةؤةتتئ دامئتؤعا باعئتتالعان بةلسةندئ ءئس-ارةكةتئن قولدايدئ. «باتئس قئتاي-باتئس ةؤروپا» حالئقارالئق كولئك ءدالئزئ جوباسئن جانة جئلدامدئعئ جوعارئ تةمرجول قذرئلئسئ جوباسئن جذزةگة اسئرؤ قازاقستاندئق ةكونوميكانئث جالپئ دةثگةيئن ايتارلئقتاي كوتةرةتئندئگئنة جانة حالئقارالئق باسةكةلةستئكتةگئ پوزيسياسئن نئعايتا تذسةتئندئگئنة سةنئمدئمئن. سوثعئ جئلدارئ قئتايدا ينفراقذرئلئمدئق قذرئلئستار قاتتئ قارقئنمةن دامئپ جاتئر. 2010 -جئلدئث اياعئنداعئ جاعداي بويئنشا اأتوجول جةلئسئنئث جالپئ ذزئندئعئ 3 ميلليون 984 مئث شاقئرئمدئ قذراپ وتئر، ونئث ئشئندةگئ 74 مئث شاقئرئمئ جوعارئ جئلدامدئقتا جذرؤگة بولاتئن جولدار.
اتاپ وتةرلئگئ، قازئرگئ كذنئ قئتايدا 7531 شاقئرئم جوعارئ جئلدامدئقتئ تةمئر جول پايدالانؤعا بةرئلدئ جانة وسئ كورسةتكئش بويئنشا ق ح ر الةمدة ءبئرئنشئ ورئنعا شئقتئ. قئتايدا جوعارئ جئلدامدئقتئ تةمئرجولداردئث قذرئلئسئن سالؤ، پويئزداردئ جاساؤ جانة ئسكة قوسؤ سالاسئندا باي تاجئريبة بار جانة بئزدةر وزئق تةحنولوگيالارعا يةمئز، قئتايلئق جابدئقتار مئقتئ ساپاسئمةن ةرةكشةلةنةدئ جانة حالئقارالئق نارئقتا اسا تانئمال. وسئعان وراي، ءبئز قازاقستاندئق ارئپتةستةرئمئزبةن ينفراقذرئلئمدئق قذرئلئس سالاسئنداعئ تاجئريبةمئزبةن بولئسؤگة جانة قازاقستاننئث اأتوجول جانة تةمئرجول جةلئلةرئن مودةرنيزاسيالاؤعا بةلسةنة قاتئسؤعا دايئنبئز. قئتايمةن ئقپالداستئق سئزدةردئث كوثئلدةرئثئزدئ قالدئرمايتئنئنا كامئل سةنةمئن.
- قئتاي مةن قازاقستاننئث ةنةرگةتيكالئق ئنتئماقتاستئعئنئث جاعدايئ جانة بولاشاعئ جايلئ نة ايتا الاسئز؟
- قئتاي مةن قازاقستان اراسئنداعئ ستراتةگيالئق ارئپتةستئكتئث جانة ءوزارا ءتيئمدئ ئنتئماقتاستئقتئث ماثئزدئ باعئتتارئنئث ءبئرئ رةتئندة ةنةرگةتيكا سالاسئنداعئ ئنتئماقتاستئعئن اتاؤعا بولادئ. ءبئزدئث ةلدةردئث باسشئلارئ مةن ذكئمةتتةرئ اراسئندا وسئ سالاداعئ ئنتئماقتاستئقتئ نئعايتؤ مةن ونئث ماثئزدئلئعئ تؤرالئ ورتاق تذسئنئك باياعئدا-اق قالئپتاسئپ قويعان. ونئث ذستئنة، ةكئ ةل باسشئلارئنئث قولداؤئنئث ارقاسئندا ءبئز زور تابئستارعا جةتئپ وتئرمئز. 1998- جئلئ، قئتايدئث مذناي كومپانياسئ اقتوبة مذناي كومپانياسئن باسقارا باستاعان كةزدة، مذنايدئث جئلدئق ءوندئرئسئ نةبارئ 2 ميلليون توننانئ قذرادئ. 10 جئل وتة كةلة، قئتايلئق تةحنولوگيانئث، ينأةستيسيالار مةن باسقارؤ جذيةسئنئث ارقاسئندا جئلدئق ءونئم 2،5 ةسةگة ارتتئ. 2009 - جئلئ قئتايلئق-قازاقستاندئق مذناي قذبئرئ جةلئسئنئث ةكئنشئ كةزةگئنئث جانة «ورتالئق ازيا» گاز قذبئرئنئث قذرئلئسئ اياقتالدئ. بذل - ق ح ر مةن ق ر-نئث ةنةرگةتيكالئق ئنتئماقتاستئعئ جاثا دةثگةيگة كوتةرئلدئ دةگةن ءسوز. قازاقستانداعئ قئتايلئق كاسئپورئندار تابئس تابا وتئرئپ، وزدةرئنئث الةؤمةتتئك جاؤاپكةرشئلئگئن دة ذمئتپايدئ. ولار جةرگئلئكتئ الةؤمةتتئك دامؤ باعدارلامالارئنا اتسالئسئپ، قازاقستاندئق جذمئسشئلاردئ دايارلايدئ، تةمئرجول، جئلئجاي قذرئلئسئنا ارالاسئپ، جذمئسپةن قامتؤ ماسةلةسئن شةشؤگة جانة جةرگئلئكتئ سالئق كئرئستةرئن ارتتئرؤعا وث ذلةستةرئن قوسئپ كةلةدئ.
- ال ةكئ ةلدئث شيكئزاتتئق ةمةس سالاداعئ ئنتئماقتاستئعئ قالاي دامؤدا؟
- قئتاي قازاقستانمةن شيكئزاتتئق ةمةس سالاداعئ ئنتئماقتاستئققا زور ماثئز بةرةدئ. 2007- جئلئ ةكئ ةلدئث ذكئمةتتةرئ شيكئزاتتئق ةمةس سةكتورداعئ ئنتئماقتاستئق تؤرالئ كةلئسئمگة قول قويعان ةدئ، ال مينيسترلئك باسشئلارئ ونئ ورئنداؤ جوسپارئ تؤرالئ ناقتئ حاتتاماعا قول قويدئ. شيكئزاتتئق ةمةس سالانئث اؤقئمئ وتة كةث: بايلانئس، اقپارات، توقئما، قذرئلئس ماتةريالدارئ، ةلةكتروتةحنيكا، كولئك، حيميا، مذناي-گاز ءوندئرئسئ، مةتاللؤرگيا، تةحنيكا، اؤئل شارؤاشئلئعئ، تؤريزم، قارجئ جانة ت. ب. ئنتئماقتاستئقتئث بارلئق جوسپارلارئ تابئستئ جذزةگة اسئرئلؤدا. ونئث ئشئندة پاألودارداعئ قازاقستاننئث ةلةكتروليز زاؤئتئ ئسكة قوسئلدئ، مويناق سؤ ةلةكتر ستانسئسئنئث قذرئلئسئ سالئنؤدا. ءبئر سوزبةن ايتقاندا، قئتاي مةن قازاقستان مئقتئ ارئپتةستةر.
- ةكئ ةلدئث ئنتئماقتاستئعئ تةك ةكونوميكامةن عانا شةكتةلمةيتئنئ بةلگئلئ. گؤمانيتارلئق سالادا دا تذراقتئ بايلانئستار دامئپ كةلةدئ. وسئ جايلئ ويئثئزدئ بئلسةك.
- ديپلوماتيالئق قارئم-قاتئناستار ورناعان كةزدةن باستاپ قئتاي مةن قازاقستان اراسئنداعئ گؤمانيتارلئق ئنتئماقتاستئق بةلسةندئ دامئپ كةلة جاتئر. ةكئ ةلدئث ذكئمةتتةرئ ءبئلئم، مادةنيةت جانة وزگة دة سالالارداعئ ئنتئماقتاستئق تؤرالئ ءبئرقاتار كةلئسئمدةرگة قول قويدئ. ءجيئ كةزدةسؤلةر مةحانيزمئ ءتيئمدئ جذمئس جاساپ جاتئر، وثئرلةر مةن ةكئ ةلدئث حالقئقتارئ اراسئنداعئ دوستاستئق بايلانئستار قارقئندئ دامئپ كةلةدئ. ءبئلئم سالاسئندا ةكئ ةلدئث أةدومستأولارئ كوپ قئرلئ اقپاراتتئق جانة دةربةس تاجئريبة الماسؤلاردئ جذزةگة اسئرؤدا، ونئث ئشئندة تئلدئك سالا دا بار. بذگئندة قئتايدا بئرنةشة مئثداعان قازاقستاندئق ستؤدةنتتةر ءبئلئم الؤدا، قئتايلئق تاراپ قازاقستاننان كةلةتئن ستيپةنديات-ستؤدةنتتةرگة ارنالعان كأوتا سانئن 200 ادامعا دةيئن ارتتئردئ، ال قازاقستاندا مئثنان استام قئتايلئق ستؤدةنت ءبئلئم الؤدا.
بذگئندة قازاقستاندا كانفؤسيدئث ةكئ ينستيتؤتئ اشئلدئ. ونئث ءبئرئ الماتئداعئ ءال-فارابي اتئنداعئ قازذؤ-دة، ةكئنشئسئ استاناداعئ ل. گؤميلةأ اتئنداعئ ةؤرازيا ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئندة. كانفؤسي ينستيتؤتتارئ قازاقستاندئق ستؤدةنتتةرگة ءبئزدئث ةلئمئزدئث ءتئلئ مةن مادةنيةت ذيرةنؤگة زور مذمكئندئك بةرةدئ. قازاقستاندا جئل سايئن «قئتاي ءتئلئنئث كوپئرئ» بايقاؤئ وتكئزئلئپ تذرادئ. ونئث جةثئمپازدارئ قئتايدا وتكئزئلةتئن فينالعا جولداما الئپ، ق ح ر-دا وقؤعا ستيپةنديا الادئ. مادةنيةت سالاسئندا دا جاقسئ بايلانئستار جولعا قويئلعان. تاراپتار كوركةمونةرپازدار انسامبلدةرئنئث ساپارلارئمةن الماسئپ تذرادئ. وتكةن جئلئ قازاقستاندئق تاراپ شاثحايداعئ «ةكسپو-2010» كورمةسئندة ءوز تاؤارلارئن قويدئ، ونداعئ قازاقستان پاأيلونئ تةك قئتايلئقتار اراسئندا عانا ةمةس، شةتةلدئك تؤريستةر اراسئندا دا زور قئزئعؤشئلئق تؤدئردئ. اقپان ايئنئث سوثئندا قازاقستاندا «كوثئلدئ كوكتةم مةرةكةسئ» ءئس-شارالارئ وتكئزئلئپ، وندا تانئمال قئتايلئق ارتئستةر ونةر كورسةتةتئن بولادئ. ولار قازاقستاندئق كورةرمةندةردئث كوثئلئنةن شئعادئ دةپ ذمئتتةنةمئز.
ال سپورت سالاسئ تؤرالئ ايتاتئن بولساق، تاراپتار اؤقئمدئ سپورتتئق شارالاردئ ذيئمداستئرؤدا ءبئر-بئرئنة ذلكةن قولداؤ كورسةتئپ وتئرادئ. قازاقستاندئق سپورتشئلار بةيجئث وليمپياداسئنا دا، گؤاثجوؤداعئ ازيا ويئندارئنا دا بةلسةنة قاتئستئ. قئتاي سونئمةن قاتار قازاقستاندا وتكئزئلگةن 7-قئسقئ ازيا ويئندارئنا قاتئسؤ ءذشئن ءوزئنئث مئقتئ كومانداسئن جئبةردئ. جاعدايدئ پايدالانا وتئرئپ، قازاقستان حالقئن ازيادا ويئندارئندا التئن مةدالداردئث سانئ بويئنشا ءبئرئنشئ ورئن العان قازاقستان قذراماسئنئث تابئسئمةن شئن جذرةگئمنةن قذتتئقتاعئم كةلةدئ. بذل قازاقستان تاؤةلسئزدئگئنئث 20 جئلدئعئنا ارنالعان ةث جاقسئ سئيلئقتاردئث ءبئرئ بولعاندئعئنا كامئل سةنةمئن.
- ش ئ ذ-نئث قذرئلعانئنا ون جئل بولدئ. ءسئز ذيئمنئث وسئ جئلدار ئشئندةگئ دامؤئنا قالاي باعالايسئز، كةلةشةگئ قانداي دةپ ويلايسئز؟
- شاثحاي ئنتئماقتاستئق ذيئمئن قذرؤداعئ باستاپقئ ماقسات قئتاي مةن بذرئنعئ ك س ر و-نئث كةيبئر مةملةكةتتةرئنئث اراسئنداعئ بئرلةسكةن شةكارانئث پروبلةماسئن شةشؤ، سونداي-اق شةكارالاس ايماقتارداعئ ءوزارا سةنئم ماسةلةلةرئن شةشؤ بولدئ.
2001- جئلئ قئتاي، رةسةي، قازاقستان، قئرعئزستان، تاجئكستان جانة وزبةكستان ئنتئماقتاستئقتئ ودان ءارئ دامئتئپ، قاؤئپ-قاتةرلةرگة بئرلةسئپ ارةكةت ةتؤ ءارئ وزدةرئنئث مذددةلةرئن ءتيئمدئ قورعاؤ ءذشئن، سونداي-اق بئرلةسئپ ءوسئپ-وركةندةؤ ءذشئن ش ئ ذ-نئ قذردئ.
وتكةن ون جئلدئث ئشئندة ذيئم ايتارلئقتاي دامئدئ. بئرئنشئدةن، قئسقا مةرزئم ئشئندة قذقئقتئق بازانئث ينستيتؤسيونالدئق قالئپتاسؤئ مةن قذرئلؤئ اياقتالدئ. ةكئنشئدةن، مذشة-مةملةكةتتةر اراسئندا ئنتئماقتاستئق دامئدئ. ذشئنشئدةن، ش ئ ذ حالئقارالئق ارةنادا بةيبئتشئلئكتئث، ئنتئماقتاستئقتئث جانة اشئقتئقتئث جاعئمدئ بةينةسئن قالئپتاستئرا الدئ. قازئرگئ تاثدا ش ئ ذ تةك قانا وعان مذشة مةملةكةتتةردئث تاراپئنان عانا ةمةس، سونئمةني قاتار حالئقارالئق قوعامداستئق تاراپئنان دا زور قئزئعؤشلئققا ية بولئپ وتئر.
ةؤرازيالئق وثئردة ءارءتذرلئ حالئقارالئق مةحانيزمدةر مةن ينستيتؤتتار بار، الايدا ولاردئث ئشئندة ش ئ ذ-نئث ورنئ بولةك.
بئرئنشئدةن، ول شاثحاي رؤحئن پاش ةتةدئ. ءوزارا سةنئم، ءوزارا پايدا، تةث قذقئلئق، ورتاق دامؤعا ذمتئلؤ وسئ رؤحتئث نةگئزگئ مازمذنئ بولئپ تابئلادئ. ءوزارا سةنئمدئ تةرةثدةتؤدة، وثئردةگئ تذراقتئلئق پةن بةيبئتشئلئكتئ ورناتؤدا، سونئمةن قاتار حالئقارالئق قاتئناستارداعئ بارئنشا ءتيئمدئ باعئتتارعا ذمتئلؤدا بذنئث ماثئزئ وتة زور.
ةكئنشئدةن، ش ئ ذ-عا مذشة-مةملةكةتتةردئث تةرريتوريالارئ ةؤرازيالئق قذرلئقتئث 60 پايئزئن الئپ جاتئر، حالقئنئث سانئ دذنيةءجذزئ حالقئنئث تورتتةن ءبئر بولئگئن قذرايدئ. سونئمةن قاتار رةسةي مةن قئتاي ب ذ ذ قاؤئپسئزدئك كةثةسئنئث تذراقتئ مذشةسئ بولئپ تابئلادئ جانة حالئقارالئق ئستةردة ماثئزدئ رول اتقارادئ. بذل ءبئزدئث ذيئمعا وثئردةگئ جاعدايعا ئقپال ةتؤگة قوسئمشا مذمكئندئكتةر بةرةدئ.
ذشئنشئدةن، ش ئ ذ ءوزئنئث بارلئق كذش-جئگةرئن ةكونوميكا مةن قاؤئپسئزدئك سالاسئنداعئ ئنتئماقتاستئقتئ دامئتؤعا باعئتتاپ وتئر. بذل مذشة مةملةكةتتةردئث جانة بذكئل ءوثئردئث سذرانئستارئن قاناعاتتاندئرادئ. وسئنئث بارلئعئ كةلةشةكتة بئرلةسئپ دامؤ ءذشئن ش ئ ذ قؤاتتئ كذشكة ية ةكةندئگئن كورسةتةدئ. ش ئ ذ رولئ حالئقارالئق ئستةردة دة، وثئرلئك ئستةردة دة ارتئپ وتئر.
قازئرگئ ؤاقئتتا قازاقستان ش ئ ذ-عا ءتوراعالئق ةتؤدة جانة بيئل استانادا ش ئ ذ-نئث مةرةيتويلئق سامميتئ وتةتئن بولادئ. اتالمئش سامميتتئ تابئستئ وتكئزؤ ءذشئن، ءسويتئپ ورتاق كذشپةن ذيئمنئث دامؤئنا جاردةمدةسؤ ءذشئن قئتاي تاراپئ قازاقستانعا ءتوراعالئق ةتؤشئ ةل رةتئندة جان-جاقتئ كومةك پةن قولداؤ كورسةتةتئن بولادئ.