جةتئمئن جئلاتپاعان جذرت ةدئك

ت /اينذر كةنةبايةأا/ - قازئرگئ جاهاندانؤ زاماندا وركةنيةتتئث بيئك شئثئنا شئققان دةپ سانالاتئن پروگرةسسيأتئ قوعامنئث رؤحاني تذرعئدان رةگرةسسيأتئ توقئراؤئنئث بةلگئسئن تانئتاتئن «الةؤمةتتئك جةتئمدئك» ذعئمئ - دالا داستذرئنة ساي قالئپتاسقان قازاق قوعامئنئث رؤحاني دذنيةتانئمدئق كوزقاراسئنا ءبئر زامانداردا قايشئ ءارئ جات بولعان توسئن تذسئنئك ةدئ.

جةتئمئن جئلاتپاعان جذرت ةدئك

اتا - انا قامقورلئعئنسئز قالعان قانداسئن، كئندئكتةسئن جاتئرقاتپاي جاقئن تارتقان، بولمئسئنان باؤئرمال قازاق قوعامئندا «تذل جةتئم» تذسئنئگئ بولعان، دةسةك تة جةتئمئن جئلاتپايتئن جذرت تذل جةتئمدئ دة تاعدئر تئعئرئعئندا تةنتئرةتئپ جئبةرمةؤگة تئرئسئپ باققان. كوشپةلئ وركةنيةتتئث كونة سالتئ سانالاتئن «امةثگةرلئك» تة سول كورةگةن كوزقاراسپةن ساباقتاس جاتسا كةرةك. تؤئستئق دذنةتانئمئ تةرةث قازاق قوعامئندا بالا اتا-اناسئز قالسا دا، اعايئننان اجئراماعان، قوعام قاراؤئندا قالعان.

ال بذگئنگئ وركةنيةتتئ قوعامنئث وزةكتئ دةرتئنة اينالئپ وتئرعان "الةؤمةتتئك جةتئمدئك" دالا داستذرئنةن استة الشاق، قايشئ ماسةلة ةدئ. قازئرگئ قازاق قوعامئنداعئ 386 38جةتئم بالا بار ةكةن جانة اتا قامقورلئعئنسئز قالعان بالالاردئث 80 پايئزئ الةؤمةتتئك جةتئمدةر ساناتئنا جاتادئ. ارينة بذنداي كةرئ بةتبذرئستئ باسةكةلئ زاماننئث سالدارئنا تةلئپ، «زامانئنا قاراي ادامئ» دةگةن جةلةؤمةن جاؤاپكةرشئلئك ءجذزئن جاسئرا سالؤعا بولادئ، دةسةك تة زامان كةلبةتئن جاسايتئن ادامنئث ءوزئ. ادام - ءوز تاعدئرئنا قاتئستئ كةسئم ايتاتئن زامانا ءسوزئ، ادام - ءوز بولاشاعئن باعدارلايتئن زامانا كوزئ، ادام - زاماننئث ءوزئ، ياعني الةؤمةت بولماسا، «الةؤمةتتئك جةتئمدئك» سئندئ الةؤمةتتئك ماسةلةنئث تؤئندامايتئندئعئ دا تذسئنئكتئ. سوندئقتان دا كذن وتكةن سايئن كذردةلةنة، كذردةلةنگةن سايئن كذرمةلة تذسكةن بذل ماسةلةنئث الدئن الؤ مةن ءتذيئنئن تارقاتار شةشئمئن تابؤ جونئندةگئ جاپاكةرشئلئك ةث الدئمةن سول الةؤمةتتئث وزئنة جذكتةلمةك.

قازاق ةلئ قاشان دا بالا بولاشاعئن ةل بولاشاعئ دةپ بئلگةن. سوندئقتان دا بالانئث قوعامدئق ومئردةگئ ءبئرئنشئ قادامئن ذلت تاعدئرئنئث تئزگئنئن ذستاعان ذرپاقتئث كةلةشةكتةگئ قارئشتئ قانات قاعئسئنا باستايتئن جولعا بالاعان. ةلئمئز تاؤةلسئزدئك العاننان كةيئن بالا قذقئقتارئن قورعاؤ مةن قوعامدئق ومئرگة تولقئققاندئ ئقپالداسؤ جاعدايلارئن جاساؤ ماقساتئندا ءبئرقاتار ئرگةلئ ئستةر اتقارئلدئ. ماسةلةن، بالالار قذقئقتارئ جونئندةگئ ب ذ ذ كوميتةتئنئث 33-سةسياسئنئث ذسئنئمدارئنا سايكةس، بالالاردئث جاعدايئن جاقسارتؤ ماقساتئندا قولعا الئنعان ق ر ذكئمةتئنئث «2007-2011- جئلدارعا ارنالعان قازاقستان بالالارئ» باعدارلاماسئ شةثبةرئندةگئ الةؤمةتتئك جةتئمدئكتئث الدئن الؤ ستراتةگياسئ نةگئزئندة قوماقتئ شارالار كةشةنئن جذزةگة اسئردئ.

ق ر ءبئلئم جانة عئلئم مينيسترلئگئنة قاراستئ بالالار قذقئقتارئن قورعاؤ كوميتةتئ مةن ذكئمةتتئك ةمةس ذيئمدار بئرلةسئپ بذل باعئتتا ءبئرقاتار بئرلةسكةن شارالاردئ قولعا الدئ. ناتيجةسئندة جةتئمدئككة اكةپ سوعاتئن جاعدايلاردئث الدئن الؤ ارقئلئ بالالار ذيئندةگئ قاراؤسئز قالعان بالا سانئن ازايتؤعا باسا ءمان بةرئلؤدة. الةؤمةتتئك جةتئمدئكتئث الدئن الؤ، وتباسئن نئعايتؤ، وتباسئنئث الةؤمةتتئك جاعدايئن جاقسارتؤعا اتسالئسؤ، الةؤمةتتئك جةتئمدئك جونئندة قوعامدئ اقپاراتتاندئرؤ، «قؤان ءسابي»، «ريزاشئلئق» قايئرئمدئلئق اكسيالارئ سئندئ جاعئمدئ ناتيجةلةرئمةن ايشئقتالعان ماثئزدئ ئستةر جاسالئپ جاتئر.

ستاتيستيكالئق مالئمةتتةرگة سذيةنسةك، ةلئمئزدةگئ جةتئم بالالار مةن اتا-انا قامقورلئعئنسئز قالعان بالالاردئث سانئ 2006 - جئلئ 51294، 2009 - جئلئ 42494 بولعان. 2010- جئلدئث قورئتئندئلارئنا سايكةس بذل كورسةتكئش 38638-عا دةيئن ايتارلئقتاي تومةندةگةن. بذل، ارينة، قولعا الئنعان شارالاردئث جاعئمدئ ناتيجةلةرئن، ءارئ مةملةكةت تاراپئنان جاسالئپ جاتقان قولداؤدئث قوماقتئلئعئن ايعاقتايدئ. دةگةنمةن الةؤمةتتئك جةتئمدئك ماسةلةسئ وزةكتئلئگئن، وكئنئشكة قاراي، ءالئ دة جويعان جوق.

تومسك مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتئنئث عالئمدارئ الةؤمةتتئك جةتئمدةر ساناتئنا جاتاتئن بالالار اراسئندا پسيحولوگيالئق سئناق جذرگئزگةن. ونئث ناتيجةسئ بذل ساناتتاعئ بالالاردئث كوپشئلئگئنئث قوعامدئق ومئردةگئ «تذلعانئث ساتتئلئگئ» جايئنداعئ كوزقاراسئ قالئپتاسپاعان كذيدة قالئپ قوياتئندئعئن كورسةتكةن. «جةتئستئككة جةتكةن ادام، ءساتتئ ءومئر، جةتئستئككة جةتؤگة نة كومةكتةسةدئ» دةگةن ماعئناداعئ اشئق سذراقتارعا زةرتتةؤگة قاتئسقان بالانئث 70 پايئزعا جؤئعئ «بئلمةيمئن» دةگةن جاؤاپ قايتارعان. بالالار ذيئندة تاربيةلةنئپ جاتقان الةؤمةتتئك جةتئمدةر ساناتئنداعئ بالالارعا «ساتتئلئك» ذعئمئن سانالئ تذردة ءتذسئنؤدئث قيئنعا سوعاتئندئعئ، سونئث سالادارئنان قوعامدئق ءومئر جولئمةن ءجذرؤ بارئسئندا باتئل قادامداردان قاشقاقتايتئن پسيحولوگيالئق سةنئمسئزدئكتئث تؤئنداؤئ ةث الدئمةن بالانئث ءوزئن-ءوزئ ةشكئمگة كةرةكسئزدةر قاتارئنا قوسؤ سةزئمئمةن سيپاتتالاتئن «الةؤمةتتئك جالعئزدئق» فاكتورئنا بايلانئستئ بولادئ ةكةن. الةؤمةتتئك جةتئمدئك وسئلايشا بالانئث تذلعا رةتئندة تولئسؤئن، ازامات رةتئندة ايقئندالؤئن، ءوز كذشئ مةن قابئلةتئنة سةنئمدئ ازامات رةتئندة كةمةلدةنؤ كةزةثئن تةجةيدئ، قالئپتاسپاعان ساناعا پسيحولوگيالئق تذرعئدان جاعئمسئز اسةر ةتةدئ. بذل - جةكة تذلعا ءذشئن عانا ةمةس، تذتاس ءبئر قوعام ءذشئن دة قاؤئپتئ قذبئلئس. سونئمةن قاتار قازئرگئ تاثدا الةؤمةتتئك جةتئمدئك ماسةلةسئنئث ؤشئعؤئنا تذرتكئ بولاتئن اجئراسؤلار مةن رةسمي نةكةگة تذرماعان ادامدار سانئنئث، تولئمسئز وتباسئلار مةن نةكةسئز تؤعان بالالار سانئنئث ارتؤئ سئندئ وزگة دة الةؤمةتتئك ماسةلةلةر دة كةرئ اسةرئن تيگئزبةي قويمايدئ.

سوندئقتان دا الةؤمةتتئك جةتئمدئك ماسةلةسئنئث الدئن الئپ، وركةنيةتتئ ةلدئث بذگئنگئ جاستارئنان بولاشاقتا ونةگةلئ وسكةلةث ذرپاق قالئپتاستئرؤمئز كةرةك. ول ءذشئن ةث الدئمةن قوعامدئق سانا تذزةلئپ، رؤحاني تاربية تةرةثدةي ءتذسؤئ قاجةت. جةكةلةگةن ءاربئر تذلعا ادامدئق بورئشئن سةزئنؤگة ءارئ ونئ بذلجئتپاي ورئنداؤعا مئندةتتئ بولؤئ ءتيئس، ءاربئر سانالئ ازامات ذرپاق بولاشاعئ الدئنداعئ جاؤاپكةرشئلئگئن سةزئنؤئ شارت. سةبةبئ "ذرپاق بولاشاعئ ذلت بولاشاعئ" دةگةن ذلئ ذعئممةن ذشتاسئپ جاتئر. سوندئقتاندا تابيعي بولمئسئنان الةؤمةتتئك جةتئمدئكتئ جات كورئپ، باعزئ زامانداردا ونئ مذلدةم بولدئرماعان اتا-بابا ونةگةسئنةن عيبرات الؤئمئز قاجةت. دالا ءداستذرئنئث تازا تامشئسئ، بابالار كورةگةندئگئنئث كاؤسار ءتالئمئ - جانئ قازاق، قانئ قازاق ءارءبئر ارلئ ازاماتقا، تةكتئ تذلعاعا تاربيةلئ امانات بولؤئ ءتيئس.

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى