قازاقئ قالجئث قايراثداپ تذر

استانا. 5- اقپان. قازاقپارات- «قئزئل شوقتاي قارئعان، قازاققا ءسوز دارئعان» دةسة دةگةندةي-اق، اتامئز قازاق قاي زاماندا دا ورالئمدئ ويئن كوركةم تئلمةن كةستةلةي بئلگةن. ةردئث قذنئن ةكئ اؤئز سوزبةن كةسكةن. قولمةن تارقاتئلماس ءتذيئندئ تئلمةن شةشكةن. قالجئثئنئث ءوزئ كئسئنئ ماقتامةن باؤئزدارلئقتاي سونشاما وتكئر جانة مةيلئنشة جاراسئمدئ بولعانئ بةلگئلئ. بذگئندة سونئث ءبارئنئث ورنئن سيپاپ قالعانداي سئثايدامئز. وسئ ورايدا، اسئرةسة قازاقئ قالجئث ماسةلةسئ ويلاندئرادئ. ويتكةنئ ءسوز سذيئلئپ، كذلكئ داراقئلانئپ كةتتئ.

قازاقئ قالجئث قايراثداپ تذر

قازاقئ قالجئثنئث جارقئن كورئنئسئن بذگئندة تةك قانا ةسكئلئكتئ اثگئمةلةر مةن اعا بؤئن وكئلدةرئنئث ءوزارا قارئم-قاتئناسئنان عانا بايقايمئز. بذل رةتتة، شورا سارئبايةأ اقساقالمةن ءبئر سذحباتتاسقاننئث ءوزئ ءبئر جئلعا ازئق ئسپةتتئ.

- كذلكئ ءومئر ذزارتادئ ةكةن دةپ، نة بولسا سوعان جئرتاقتاي بةرؤگة بولمايدئ. ورئندئ، جاراسئمدئ كذلكئ عانا ادامعا جاقسئ كوثئل كذي سئيلايدئ. ال قذرئ بوس جئرتاق جذرت الدئندا ابئرويسئزدئققا دؤشار ةتپةسة، ابئروي اپةرمةيدئ، - دةيدئ قازئنا قارت. كةزئندة كذلكئنئ جةتپئس جئككة جئكتةپ بةرگةن شورا اتا اثقئلداق، ادال كذلكئدةن باستاپ، جالعان، سايقال، ارسئز كذلكئنئث ارالئعئنداعئ تالاي ءتذرئن وزئنشة انئقتاعانئ بار. ازئلگة جذيرئك قاريا ذلئ قايرات شةتةلدة قئزمةت ئستةپ جذرگةن كةزدة وعان وسيةتحات تا جازئپتئ. ون ةكئ بولئمنةن تذراتئن سول قالجئث حاتتا، ماسةلةن، «سذيةك-ساياق كورسة، تالعاماي جذتا بةرةتئن، «ءوزئ تويئپ، كوزئ تويمايتئن» مةشكةي بولما. ءبئر تيئنئث شئقسا، جانئث قوسا شئعاتئنداي ساراث بولما. «الاقولسئز» مئرزا بولما. دوس تاثداي ءبئل. ادام دةگةن ءارءتذرلئ. بئرةؤ ساز دا، بئرةؤ تاز، بئرةؤ ءتاؤئر، بئرةؤ پاس. بورسيئپ سةمئرؤدةن ساق بول. بةت قايسئ، بئلةك قايسئ، مويئن قايسئ، قويئن قايسئ، اجئراتئپ بولمايتئن داعارا بولما. بوي سةمئرگةنشة، وي سةمئرسئن. قارئن وسئرمة، وي ءوسئر. بالا تاربيةسئن بةسئكتةن باستا. قئز وسئرسةث، شايقئ-بذرقئ بولماسئن، ذل وسئرسةث، قيقئ-شويقئ بولماسئن...» دةگةن تارئزدةس، جالپئ، ذلت ذلانئنا قاجةتتئ ويلئ ورالئمدار كوپ.

- اناؤ ءبئر جئلدارئ مةنئث ءبئر جولداسئم ءئس ساپارمةن پاريجگة باردئ، - دةيدئ قاييا ءسوزئن ءارئ قاراي ساباقتاپ. - سول كةزدة فرانسؤز ايةلدئث ءبئر بولمةسئن جالعا الئپ تذرئپتئ. جارتئ جئلدان كةيئن الماتئعا قايتئپ كةلگةندة:

- سةن فرانسؤزشا بئلمةيسئث عوي، ول ايةلمةن قاي تئلدة سويلةسئپ ءجذردئث؟ - دةپ سذرادئم. سوندا الگئنئث:

- ءبئر-بئرئمئزبةن سؤرةت ارقئلئ قارئم-قاتئناس جاساپ جذردئك. شاي ئشكئم كةلسة، شاينةكتئث، سورپا ئشكئم كةلسة، كاسترولدئث، شاراپ ئشكئم كةلسة، ريؤمكةنئث سؤرةتئن سالئپ بةرةمئن. ءبئر كذنئ ول ماعان كةرةؤةتتئث سؤرةتئن سالئپ بةردئ. مةن سوندا: «اپئرئم-اؤ، بذل ايةل الماتئدا مةنئث جيهاز دذكةنئمنئث بار ةكةنئن قايدان بئلةدئ؟» دةپ تاثعالدئم، - دةگةنئ...

كةزئندة شورا اقساقال وسئنداي ؤئتتئ ازئلدةردئث ةكئ مئثدايئنئث باسئن قوسئپ، ارنايئ كئتاپشا دا شئعارئپتئ. ءازئل-سئقاق وتاؤئن اشقان بولئپ، كورةرمةندئ جةثئل-جةلپئ كذلكئمةن، ارزان اجؤامةن الدارقاتئپ جذرگةن ارتئستةرئمئزدئث ناعئز قازاقئ قالجئثعا نةگئزدةلگةن وسئنداي دذنيةلةردةن نةگة وي تذيؤگة تئرئسپايتئنئ تذسئنئكسئز. شورا اقساقالدئث:

- وسئ اؤلادا ءبئر كةمپئر بار. ءوزئ ارا-تذرا مةنئ اينالشئقتاپ جذرةتئن. وتكةندة سول:

- پةرپةنئث بار ما؟ - دةپ سذرايدئ.

- ول نة؟ - دةسةم،

- پةرسونالنايا پةنسيا، - دةيدئ.

- جوق، - دةدئم.

- پةرماشئث شة؟

- ول نة نارسة؟

- پةرسونالنايا ماشينا.

- جوق.

- پةرداچئث شة؟

- ول نة بالة؟

- پةرسونالنايا داچا.

- جوق.

- ةندئ نةث بار؟

- پةرسونالنئي حولوديلنيگئم بار... - دةدئم. سودان بةرئ ماعان جولامايتئن بولدئ، - دةگةن اؤئزةكئ اثگئمةسئنئث ءوزئ ةرئكسئز ةزؤ تارتقئزادئ. نةگئزئ، فورماسئن، شةشئمئن تابا بئلةتئن ادام بولسا، شورا اتانئث انةكدوتتارئ، قالجئثدارئ - ءازئل-سئقاق باعدارلامالارئنا سذرانئپ-اق تذرعان دذنيةلةر.

سول سياقتئ، بذرئندارئ «اؤئلدئث ايتقئشتارئ»، «قذرداستار قالجئثئ»، «ءسوز تاپقانعا قولقا جوق» دةگةن سياقتئ ارنايئ جيناقتار شئعئپ تذرؤشئ ةدئ. بذگئندة ولاردئث دا قاراسئ ازايدئ. ةسةسئنة، انةكدوت بةرمةيتئن گازةت-جؤرنال كةمدة-كةم. الايدا ولاردئث دةنئ وزگة تئلدةردةن اؤدارما بولعاندئقتان، كذلكئ شاقئرمايتئنئ بئلاي تذرسئن، كةيدة ءتئپتئ قذلاققا تذرپئدةي ءتيئپ جاتادئ. ياعني بذگئنگئ انةكدوتشئلار ذلتتئث تابيعاتئنا ذيلةسئمدئ كذلكئنئث عانا شئنايئ بولا الاتئندئعئن ةسكةرة بةرمةيدئ. وسئنئث ءبارئ، جالپئ العاندا، قازاقئ قالجئثنئث قادئرئن ارتتئرؤعا قولبايلاؤ بولؤدا...

تولئمبةك الئمبةكوأ، ساتيريك:

- قازئر جذرتتئ كذلدئرئپ جذرگةندةردئث ةشقايسئسئن دا مةن ساتيريك دةپ ةسةپتةمةيمئن. ولار - بار بولعانئ ورئنداؤشئلار عانا. ءبئراقءوكئنئشكة قاراي، سولاردئث بارلئعئ وزدةرئن ساتيريك ساناپ ءجذر. ساتيرادا سوزبةن، ءسوزدئث ؤئتئمةن كذلدئرؤ جوقتئث قاسئ. نةگئزئ، بئزگة ئزدةنئس جةتئسپةيدئ، ايتپةسة قوعامئمئز ساتيراعا تاقئرئپ بولارلئق جايلارعا ءتذنئپ تذر.

ءار حالئقتئث ءازئلدئ قابئلداؤ رةاكسياسئ ءارءتذرلئ. سول سياقتئ، ءبئزدئث كذلكئ جونئندةگئ تانئمئمئز مذلدةم بولةك. قازاقئ قالجئث دةگةن - ناعئز مادةنيةتتئ قالجئث. ونئث ئشئندة اشئق ايتسا، وتپةيتئن نارسةلةردئ تذسپالداپ ايتؤ دا بار، ةروتيكا دا بار. اسئرةسة جةزدة مةن بالدئزدئث، ناعاشئ مةن جيةننئث، قذرداستاردئث، ءتئپتئ قذدالاردئث قالجئثئ قانداي كةرةمةت!

قازاق - «ازئلئث جاراسسا، اتاثمةن وينا» دةيتئن حالئق. ياعني ءجونئن، رةتئن تاپساث، «اتاثمةن وينا» دةيدئ دة، ةكئنشئ جاعئنان، «ويناي المايتئن بالا شةشةسئنئث ةتةگئن كوتةرئپ وينايدئ» دةيدئ. ءبئرئنشئسئ - «اتاثمةن وينا» دةپ شارئقتاؤ شةگئنة جةتكئزسة، ةكئنشئسئ - ءسئزدئ ةتةككة دةيئن تذسئرةدئ. مئنة، قالجئثنئث شةكاراسئ وسئ ةكةؤئنئث اراسئنان اسپاؤئ ءتيئس. قازاقئ قالجئثنئث كيئمئ بار، كيئمنئث استئنا سئعالاپ، سونئ سوزبةن كةلتئرة وتئرئپ، كذلدئرةدئ. قازئرگئ قالجئثدار تئر جالاثاش. شةشئندئرئپ تاستاعان. تئر جالاثاش وتئرعان ادامعا كذلكئث كةلة مة؟ تئر جالاثاش سذلؤلئققا ادام سذيسئنة مة؟ سذلؤلئق دةگةن قذپيا بولؤئ كةرةك قوي. تاسادا قذپيا جاتقان سذلؤلئقتئ كورؤگة ادام ئنتئعؤئ كةرةك...

اأتور: روزا راقئم قئزئ

(«الاش ايناسئ» گازةتئ، 4- اقپان. 2011 - جئل)

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى