بولاشاق باعدارلاماسئ بويئنشا ءبئلئم العان جاستاردئ جذمئسقا ورنالاستئرؤدئ جذيةلئ تذردة شةشؤ كةرةك

ينذر كةنةبايةأا/ تاعدئرئنا الاثشئل اقئلمان ذلتتئث جاهاندئق دامؤدئث ءدذبئرلئ دوداسئندا باسةكةگة قابئلةتتئلئگئن ايگئلةپ، الةمدئك وركةنيةت كةثئستئگئنة وزئندئك ورنةگئن كةستةلةؤدئ كوزدةيتئندئگئ - ايقئن اقيقات، زايئر زاثدئلئق.

بولاشاق باعدارلاماسئ بويئنشا ءبئلئم العان جاستاردئ جذمئسقا ورنالاستئرؤدئ جذيةلئ تذردة شةشؤ كةرةك

ةل كةلةشةگئنئث كةستةلئ، ذلت بولاشاعئنئث بةدةرلئ بولؤئن جاستارمةن بايلانئستئراتئن قازئرگئ قازاقستاننئث ساليقالئ ساياساتئنئث وسئ سئندئ پاراساتتئ پايئممةن سارئنداس جاتقاندئعئ سوندئقتان. تاؤةلسئز مةملةكةتتئث تئزگئنئن ذستاپ، تؤئن تئكتةيتئن جاس ذرپاق تاربيةلةؤ ماقساتئندا، ياكي ءبئر كةزدةرئ سالقئن ساياسات كةرمةسئندة كذنگةيئ كةتئپ، كولةثكةسئ عانا قالئپ، كومةسكئلةنئپ كةتكةن ذلتجاندئ، ذشقئر ويلئ زيالئ قاؤئم قايماعئن قايتا قالئپتاستئرؤ جولئندا ةثسةلئ ةلئمئز ءبئلئم قؤعان تالابئ تةگةؤرئندئ جاستارعا جان-جاقتئ جاعداي جاساپ، كةث قذلاشتئ قولداؤ كورسةتؤدة.

ادؤئندئ مةملةكةت بولؤدئث العئ شارتئ - ادام رةسؤرسئنئث سانئ مةن ساپاسئندا. ال دةموگرافيالئق ماسةلةسئ وزةكتئ كذيدة قالئپ وتئرعان ذلان-عايئر ةلئمئزدئث ذلئلئعئن ذلئقتايتئن كورسةتكئش ءبئرئنشئ كةزةكتة ادام رةسؤرسئنئث ساپاسئ بولماق. سوندئقتان دا قازاق ةلئ «بولاشاق» باعدارلاماسئن ساپالئ ءبئلئمنئث بويتذمارئنا بالاپ، باسةكةگة قابئلةتتئ جاسامپاز جاستاردئث جاثا كةلبةتئن جاساؤدئث جولئ رةتئندة شةت ةلدة وقئتؤ تاجئريبةسئن جذرگئزئپ كةلةدئ. زاماناؤي تالاپتارعا ساي بولئپ، الةمدئك دامؤ كوشئنةن كةيئندةپ قالماؤدئث بئردةن-ءبئر جولئ - ءبئلئم بةرؤدئث وزئق ذلگئسئ نةگئزئندة ينتةللةكتؤالدئ ذلت قالئپتاستئرؤ. حالقئنئث باسئم كوپشئلئگئ ءبئلئمدئ بولاتئن مةملةكةت دامؤ جولئندا جاسامپاز، الةؤمةتتئك-ةكونوميكالئق توقئراؤعا ءتوزئمپاز كةلةدئ.

وسئ ورايدا ةلباسئمئزدئث كورةگةن ساياساتئ نةگئزئندة كةث كولةمدئ اؤقئم الئپ ذلگةرگةن «بولاشاق» حالئقارالئق باعدارلاماسئنئث مةملةكةتتئك ءمانئ زور. باعدارلاما ساپالئ بئلئمگة، ذلتارالئق قارئم-قاتئناستئث نئعايؤئنا، مادةني كةثئستئكتئث كةثةيؤئنة جول اشاتئن بولعاندئقتان، «بولاشاق» - ةكونوميكالئق، ساياسي، الةؤمةتتئك-مادةني دامؤدئث جاثا ساتئسئنا كوتةرئلگةن قازاقستان ءذشئن كةمةلدةنگةن كةزةثگة باستايتئن كةلةشةكتئث كةلئستئ كوپئرئ. جاس ذرپاق شةت ةل الةمئن ذلتتئق الةممةن سالئستئرئپ، جاسئعئنان اسئلئن بولئپ الاتئن جاثاشا كوزقاراسپةن ايشئقتالعان دذنيةتانئم قالئپتاستئرئپ، كورگةن-بئلگةنئن، وقئپ-تذيگةنئن ةل مذددةسئنة ساي تاجئريبةمةن ذشتاستئرئپ، بةلگئلئ ءبئر سالانئ دامئتؤدئث ءتيئمدئ جولئن تاباتئن ئسكةرلئك قاسيةت پةن بئلئكتئلئككة قول جةتكئزئپ كةلةدئ دةگةن ابئرويلئ سةنئممةن جئل سايئن سان الؤان مةملةكةتتةرگة جونةلتئلؤدة. «بولاشاقتئث» الةمدئك كةثئستئكتة قازاق ةلئنئث مارتةبةسئن مارقايتقان، بةدةلئن بيئكتةتكةن باعدارلاما ةكةندئگئ اقيقات. بئرةگةي باعدارلامانئث ارقاسئندا وزگة مةملةكةتتةر قازاقستاندئ گؤممانيستئك باستامانئث بيئگئندة تذرعان تاؤةلسئز ةل تذرعئسئنان تانئپ، جذرةگئ جالئندئ، اقئلئ الئمدئ، تالاپتئ دا دارئندئ جاستارئنا جاعداي جاساپ جاتقان جاسامپاز جاس مةملةكةت رةتئندة جوعارئ باعالايدئ.

دةسةك تة «بولاشاق» باعدارلاماسئ ةل مذددةسئنة ساي جةمئستئ ناتيجة بةرئپ جاتئر ما؟ ارينة حالئقارالئق ءبئلئم بةرؤ باعدارلاماسئنئث جالپئ يدةياسئ قذبا-قذپ ةكةندئگئنة شذبا كةلتئرؤگة مذلدةم بولماس، ءبئراق سول جارقئن يدةيانئ جذيةلئ تذردة جذزةگة اسئرؤ يدةولوگياسئ قالاي جذرگئزئلئپ جاتئر؟

وزةكتئ ورتةر ماسةلةنئث ءبئرئ - وزگة ةلگة باؤئر باسئپ، ءوز ةلئن وگةيسئنئپ، ةلگة ورالماي قالعان قانداستاردئث سةنئم جذكتةگةن قازاق جذرتئنئث الدئنداعئ جاؤاپسئزدئعئ. ادةتتة ورالماي قالاتئنداردئث باسئم كوپشئلئگئ باكالاأرلار ساناتئنان. ولاي بولؤئ دا عاجاپ ةمةس، سةبةبئ تولئققاندئ قالئپتاسپاعان سانانئث سيقئر بيلةگةندةي سةرگةلدةثگة ءتذسئپ كةتؤ قاؤپئ بار. مةكتةپ بئتئرة سالا جاثا ورتا جاعدايئنا تذسكةن جاس سانا تئم اسةرشئل، اؤةس ءارئ ةلئكتةگئش كةلةدئ. تذلعا رةتئندة تولئسئپ، ازامات رةتئندة ايقئندالئپ ذلگةرمةگةن جاس بؤئننئث باتئس مادةنيةتئنئث اسةرئنة تةز بوي الدئراتئندئعئ دا سوندئقتان بولار. شةت ةلگة شئققان بالانئث بويئندا جاثا مادةني ورتاعا بةيئمدةلؤ مةن بوي الدئرؤ كذرةسئ قاتار جذرةتئندئكتةن، قايسئسئنئث باسئم تذسةتئندئگئ بةيمالئم. وسئ تذرعئدا تاربية مةن ذلتتئق سانا سةزئمنئث كذشتئلئگئ سئنالادئ. قازئرگئ تاثدا «بولاشاق» باعدارلاماسئنئث تيئمدئلئگئن ارتتئرؤ اياسئندا باكالاأرلار سانئن قئسقارتئپ، باسئم ماماندئقتار بويئنشا ماگيسترلةردئ دايارلاؤ ماسةلةسئنة ايرئقشا نازار اؤدارئلئپ جاتقاندئعئنئث ءبئر سةبةبئ دة باكالاأر دارةجةسئ بويئنشا وقيتئن جاستاردئث پسيحولوگيالئق تذراقسئزدئعئمةن تامئرلاس جاتئر. ةلگة ورالماعان ءاربئر جاس مامان ينأةستيسيا سالئنعان، ءبئراق يگةرئلمةگةن ذلتتئق رةسؤرس بولعاندئقتان مةملةكةت قئرؤار شئعئنعا قالئپ وتئر.

ةكئنشئ ماسةلة، «بولاشاق» باعدارلاماسئنئث تذلةكتةرئ اراسئندا بةلةث الئپ بارا جاتقان جذمئسسئزدئققا كةلئپ تئرةلةدئ. بذنئث باستئ سةبةبئ - باسئم ماماندئقتار بويئنشا بئلئكتئ كادرلاردئ بةلگئلئ ءبئر سالانئث قوزعاؤشئ كذشئ رةتئندة دايارلاؤ جان-جاقتئ جذرگئزئلئپ جاتقانئمةن، سالماقتئ ينأةستيسيا سالئنعان سول رةسؤرستاردئ ذتئمدئ تذردة يگةرةتئن، ناقتئ ئسكة جذمئلدئراتئن سالالئق ينفراقذرئلئمداردئث جوقتئعئ. تذلةكتةر ةلگة ورالعانئمةن جيعان-تةرگةن تاجيريبةسئ مةن ءبئلئمئن وندئرئستة ورئستةتة المايدئ. بذل ماسةلةلة، اسئرةسة، تؤريزم جانة قوناقجايلئلئق ءئسئ ماماندارئنا تئكةلةي قاتئستئ. مةملةكةتئمئز جاستاردئ شةت ةلگة دامئماعان سالانئ دامئتؤ ءذشئن جئبةرةتئندئگئ تذسئنئكتئ، ءبئراق ينفراقذرئلئمئ جوق سالانئ تئك تذرعئزؤ دا مذمكئن ةمةس قوي. قازئرگئ تاثدا «بولاشاق» تذلةكتةرئ تاراپئنان جذمئستئث جوقتئعئ جونئندة تذسئرئلگةن شاعئمدار رةتسئز دةپ قابئلدانئپ، شةت ةلدة ءبئلئم الئپ كةلگةن مامانداردئث جذمئسسئزدئعئ «ولاردئث تةك جوعارئ جالاقئ تالاپ ةتةتئندئگئمةن بايلانئستئ» دةگةن پئكئر تارالعان. جذمئسپةن قامتؤ ماسةلةسئن جاستاردئ اؤئلعا جئبةرؤمةن شةشؤگة بولاتئندئعئ دا «ديپلوممةن اؤئلعا» ذرانئ اياسئندا ايتئلئپ ءجذر. جاس ماماندارعا تاعئ دا اؤئلدا قئزمةت ئستةؤگة مذددةلئ ةمةس دةگةن كئنا تاعئلادئ. سوندا «بولاشاق» باعدارلاماسئنئث تذلةكتةرئ ةل بولاشاعئ مةنئث قولئمدا دةپ ات اربامةن اؤئلدا تؤريست تاسؤئ قاجةت پة؟ اؤئلعا تؤريستئك يندؤستريا ءتذتئنئنئث ءيسئ ءالئ جةتكةن ةمةس. مامانداردئث بارلئعئ دةرلئك استانا مةن الماتئ كةثئستئگئندة شوعئرلانئپ قالعان. وتاندئق ؤنيأةرسيتةتتةردة ءبئلئم العان تؤريزم ماماندارئن بئلاي قويعاندا، شةت ةلدة وقئپ كةلگةن كادرلاردئث وزدةرئ ءوز سالاسئندا قئزمةت ئستةمةي، رةتئ كةلگةن ءتذرلئ جذمئستاردئ اتقارئپ ءجذر. مةملةكةت ءتيئستئ جاعدايلار جاسادئ، حالئقارالئق باعدارلامالار ورتالئعئ دا مامانداردئ جذمئسقا ورنالاستئرؤ جاعئنان قولداؤ كورسةتؤدئ جاثا قارقئنمةن جولعا قويئپ جاتئر، دةگةنمةن جذيةلئ رةتتةؤ بولماعاندئقتان بذگئنگئ كذنئ «بولاشاقتئقتاردئث» مةثگةرگةن ماماندئعئ بويئنشا جذمئس تابؤئ قيئن بولئپ تذر.

كةثةس ءداؤئرئنئث دة كةلئستئ جاقتارئ بار-اؤ، وسئنداي مامانداردئ جذمئسقا ورنالاستئرؤ ءئسئ جذيةلئ تذردة رةتتةلئپ، كةثةس كةزئندةگئدةي ئرئكتةلگةن ماماندار توبئ ءاربئر ايماققا مئندةتتئ تذردة بةكئتئلسة، تذرعئن ذيمةن قامتاماسئز ةتئلئپ، ناقتئ جذمئس ورئندارئ مةن بئلئكتئلئگئنة ساي لاؤازئمدار ذسئنئلسا، وزئق ويلئ ماماندار قازئردئث وزئندة-اق قولعا الئنئپ، جذزةگة اسئرئلئپ جاتقان مةملةكةتتئك جوبالارعا تارتئلسا تؤريستئك الةؤةتئ جوعارئ رةسپؤبليكا وثئرلةرئنئث دامؤئندا جاثا سةرپئن پايدا بولئپ، ماماندار دا ءوز قابئلةتتةرئ مةن يدةيالارئن جذزةگة اسئرؤدئث شئنايئ مذمكئندئگئن يةلةنةر ةدئ. مامانداردئث ءبئرقاتارئ كةندئرلئنئ، ءبئر بولئگئ ذلئتاؤدئ، ةندئ ءبئر لةگئ بؤرابايدئ كوتةرؤگة مئندةتتئ بولئپ، توپ-توبئمةن ءتيئستئ ايماقتارعا مةملةكةتتئك تاپسئرمامةن جئبةرئلسة، جان-جاقتا جذرگةن مامانداردئ جيناقتاپ، وسئ ئسكة جذيةلئ تذردة جذمئلدئرؤ جولدارئ قاداعالانئپ، رةتتةلسة، جاستاردئث اؤقئمدئ بولئگئ استانا مةن الماتئدا شوعئرلانباي، ةلئمئزدئث وزگة وثئرلةرئن وركةندةتؤگة ذلةستةرئن قوسار ةدئ. مةملةكةتتئث تاپسئرئسئنا ساي بةلگئلئ ءبئر ماماندئقتار بويئنشا شةت ةلدة ءبئلئم الئپ، باسقا سالالاردئ باعئندئرؤعا ءماجبذر بولعان بئلئكتئ مامانداردئث ةكونوميكالئق تيئمدئلئگئ قذمعا سئثگةن سؤمةن تةث. تاعئ دا مةملةكةت قارجئسئنئث اعئن سؤمةن اققاندئعئنئث ايعاعئ.

باستاپقئ كةزدة مةملةكةتتئث قولداؤئمةن چةح تئلئندة ءبئلئم العان تذلعالار دا وتانعا ورالعاننان سوث تئلدئك تذرعئدان كوپ قيئندئق كورةتئندةرئن العا تارتادئ. جذمئس بةرؤشئلةر اعئلشئن ءتئلدئ مامانداردئ الؤعا مذددةلئ بولئپ، چةح تئلئندة وقئعان كادرلار باسةكةگة قابئلةتسئز دةپ تانئلادئ. بذل ماسةلة دة مةملةكةت مذددةسئنة قايشئ كةلئپ، بئلئكتئ مامانداردئث مذمكئندئكتةرئن شةكتةپ، بئلئمگة دةگةن مةملةكةتتئك ينأةستيسيانئث ءتيئمدئ يگةرئلمةگةنئن بئلدئرةدئ.

ةندئ ءبئر ماسةلة - ةل مذددةسئن قورعاؤدئ كوزدةگةن «بولاشاق» ستؤدةنتتةرئ تاراپئنان سذراق تؤدئرعان بارئپ-كةلؤ بيلةتتةرئنة قاتئستئ جايتقا بايلانئستئ بولماق. بذگئنگئ كذنئ ستؤدةنتتةردئث ذشئپ بارؤ بيلةتتةرئ وقؤ جئلئنئنئث باسئندا ءبئر بولةك، ال قايتؤ بيلةتتةرئ جئل سوثئندا ءبئر بولةك ساتئپ الئنادئ. ورتا ةسةپپةن ءبئر جاقتئ بيلةتتئث قذنئ 000 184تةثگةنئ قذرايدئ، قايتؤ بيلةتئ دة سول سانمةن شامالاس، ياعني ءار ستؤدةنتتئث بارؤ جانة قايتؤ بيلةتئنئث قذنئ شامامةن000 368 تةثگةنئ قذرايدئ دةگةن ءسوز. ال ةگةر دة حالئقارالئق باعدارلامالار ورتالئعئ ةكئ جاقتئ ذشؤ بيلةتئن «اشئق مةرزئم» نةگئزئندة ساتئپ السا، مذنداي بيلةتتةردئث قذنئ الدةقايدا ارزان بولعاندئقتان بولئنگةن قارجئنئ ءتيئمدئ تذردة يگةرةر ةدئ.

مةملةكةت قولداعان يگئ باستامانئ بايئپتئ دا بايسالدئ تذردة ءبئر ناتيجةگة جةتكئزئپ، بةرةكةلئ تذردة بئتئرة ءبئلؤ بارلئعئمئزعا ازاماتتئق سئن، سوندئقتان دا «بولاشاق» ذلتجاندئ ذرپاقتئث زاماناؤي ويلارئ مةن باستامالارئنئث ذيتقئسئ بولاتئن باعدارلاما بةينةسئن جوعالتپاعاندئعئ ابزال.

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى