يمان باتئر دؤلات ذلئ

يمان دؤلات ذلئ (1780-1847) - حالئق باتئرئ، رةسةي يمپةرياسئنئث وتارشئل ساياساتئنا قارسئ ذلت-ازاتتئق كوتةرئلئسئنئث باسشئلارئنئث ءبئرئ، كةنةسارئ قاسئم ذلئنئث سةنئمدئ سةرئگئ، امانگةلدئ يمانوأتئث اتاسئ.

يمان باتئر دؤلات ذلئ

قازئرگئ قوستاناي وبلئسئ امانگةلدئ اؤدانئندا (بذرئنعئ تورعاي ؤةزئندة) دذنيةگة كةلگةن. ورتا ءءجذز قئپشاق تايپاسئنئث ذزئن تارماعئنان تارايتئن كةدةل رؤئنئث بةگئمبةت اتاسئنان تارايدئ. ارعئ اتاسئ قاقاي، ءوز اكةسئ دؤلات جوثعار شاپقئنشئلئعئنا قارسئ كذرةستة ةرلئك كورسةتكةن باتئرلار بولعان.

تورعاي، جئلانشئق وزةندةرئنئث اثعارئن جايلاعان. قازاق حالقئنئث سوثعئ حانئ كةنةسارئ قاسئموأتئث رةسةيدئث وتارلاؤ ساياساتئنا قارسئ ون جئلعا سوزئلعان قارؤلئ كوتةرئلئسئنة احمةت سذلتان جانتورين 1838 جئلئ ءوز اؤئلئن شاپقاننان كةيئن كةلئپ قوسئلعان. ول كةنةسارئ جاساعئنئث بةلدئ ذيتقئسئ، اسكةرباسئلارئنئث ءبئرئ بولعان. يمان باتئردئث اقئل-پاراساتئن، ادالدئعئ مةن ادئلدئگئن، وتكئرلئگئ مةن تاباندئلئعئن جوعارئ باعالاعان كةنةسارئ قاسئم ذلئ ونئ اعئباي باتئر، شوقپار شةشةن، سايداق قوجا، ءئنئسئ ناؤرئزبايمةن بئرگة حان كةثةسئنئث مذشةسئ ةتكةن. يمانئنئن جاساق الدئنداعئ بةدةلئن قذرمةتتةپ ةسئمئن اتاماي، «ايةكة، كوسةم كوك، بوزجورعا» دةپ اتاعان. وسئ اتاقتارئنا ساي يمان باتئر دا حانعا بةرگةن سةرتئنة ادال، دذشپانئنا قاتال بولا بئلگةن، قاشان دا حان جاساعئنئث ئنتئماعئ مةن بئرلئگئن ساقتاؤعا كذش سالعان.

يمان باتئر كوتةرئلئسشئلةردئث اقمولا پريكازئنا، كوكالاجار قامالئنا، ايدارلئ، بايتوق قونئستارئنا شابؤئلدارئ، ذلئتاؤ، تورعاي، ئرعئز دالالارئنداعئ ذرئستارئ كةزئندة ةرةكشة ةرلئك كورسةتكةن. 1847 جئلئ ءبئرقاتار قازاق باتئرلارئ اتتارئنئث باسئن كةرئ بذرعاندا بةرگةن انتئنان تايماي، حانمةن بئرگة قئرعئز مانابئ ورمانعا قارسئ كةكئلئك تاؤئنئث شئعئس بةتكةيئندةگئ شايقاستا، قازئرگئ توقماق قالاسئنئث ماثئنداعئ مايتوبة دةگةن جةردة قولعا ءتذسئپ، قازا تاپقان. وسئ سوعئستا يمان باتئرمةن بئرگة ونئث تؤعان باؤئرلارئ تاؤئق، كةيكئ، قاراؤئل جانة ذلكةن ذلئ بةردالئ دة مةرت بولعان.

2000 جئلئ قئركذيةكتة قوستاناي وبلئسئننئث امانگةلدئ اؤدانئنئث ورتالئعئندا يمان باتئرعا ةسكةرتكئش ورناتئلعان.

دةرةك كوزئ:

قازاقستان ذلتتئق ةنسيكلوپةدياسئ 4 توم

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى