بذقارالئق سپورتتئث كذيئ قالاي كذيتتةلئپ جاتئر؟
پارات /جاسذلان امانباي ذلئ/ - ةلباسئ بيئلعئ حالئققا جولداؤئندا بذقارالئق سپورتپةن اينالئسؤشئلاردئث سانئن 30 پايئزعا دةيئن ارتتئرؤ تؤرالئ مئندةت قويدئ.
قازئر بذل كورسةتكئش 16 پايئز دةثگةيئندة ةكةندئگئن ةسكةرسةك، قازاقستان حالقئنئث شامامةن 2،5 ميلليونئ سپورتپةن شذعئلدانادئ ةكةن. ءبئر قاراعاندا، ةكئ جارئم ميلليون ادامنئث سپورتپةن شذعئلدانؤئ جامان كورسةتكئش ةمةس.
كةلةشةكتة - 2020 جئلئ بذل ناتيجةنئ % 30 -عا جةتكئزسةك، وندا 5 ميلليون ادامنان اسادئ دةگةن ءسوز. دةگةنمةن بذل مذراتقا جةتؤ جولئندا قانشالئقتئ قاجئر-قايرات جذمساپ جاتئرمئز؟ بذقارالئق سپورت بذكئردئث كذيئن كورئپ جاتقان جوق پا؟
بذل جايئندا تؤريزم جانة سپورت مينيسترلئگئ سپورت كوميتةتئنئث ءتوراعاسئ ةلسيار قاناعاتوأ كةشة بئرنةشة بذقارالئق اقپارات قذرالدارئنا سذحبات بةرؤ كةزئندة كةثئنةن اثگئمةلةپ بةردئ. ءبئز بولساق رةسپؤبليكالئق دةثگةيدة ويلاستئرئلعان نةگئزگئ شارالارمةن تانئسؤعا مذمكئندئك الدئق. ةندئ بذقارالئق سپورتتا جةتئستئگئمئز قايسئ، ولقئ تذسكةن تذستارئمئز قايسئ، سوعان توقتالايئق.
حالئقتئث دةنساؤلئعئ - ةلدئث دامؤئ ءذشئن ستراتةگيالئق ماثئزئ بار ماسةلة. تاؤةلسئزدئك العان ساتتةن باستاپ، جاس مةملةكةت الدئندا تذرعان قيئندئقتارعا قاراماستان، قازاقستان بذقارالئق سپورت پةن جوعارئ جةتئستئكتةر سپورتئن دامئتؤعا قاتئستئ وراسان زور جذمئستار اتقاردئ. ءبئراق شئنئن ايتؤ كةرةك، بذقارالئق سپورتتئ دامئتؤ جذيةسئن ءالئ دة جةتئلدئرؤئمئز كةرةك.
ة.قاناعاتوأتئث ايتؤئنشا، ةلئمئزدة سپورتتئث بةتالئسئ جاقئن بةسجئلدئقتا «سالاؤاتتئ قازاقستان» مةملةكةتتئك باعدارلاماسئنئث ورئندالؤئنا بايلانئستئ بولماق. «ونداعئ باستئ مةملةكةتتئك ساياسات سالاؤاتتئ ءومئر سالتئن ناسيحاتتاؤعا، حالئقتئث بارلئق جئگئن تارتؤ ارقئلئ بذقارالئق سپورت تذرلةرئن دامئتؤعا، سپورتتئث حالئقارالئق تالاپتارعا جاؤاپ بةرةتئن ماتةريالدئق-تةحنيكالئق بازاسئن نئعايتؤعا باعئتتالعان. قازئرگئ ؤاقئتتا سپورت سالاسئنئث زاثنامالئق بازاسئن جةتئلدئرؤ جونئندة دة ءبئرشاما جذمئستار اتقارئلئپ جاتئر»، دةيدئ ة. قاناعاتوأ.
سونئمةن قاتار بذل ستراتةگيالئق قذجاتتا ازاماتتاردئث دةنساؤلئعئن قورعاؤ ماسةلةلةرئ بويئنشا أةدوموستأولار جانة سةكتورلار اراسئنداعئ ءوزارا ءئس-قيمئلدئث تيئمدئلئگئن ارتتئرؤعا كوثئل بولئنگةن. سةبةبئ تؤريزم جانة سپورت مينيسترلئگئنئث رةفورمالارئ مةن ذسئنئستارئ جةرگئلئكتئ بيلئكتئث، باسقا أةدومستأولاردئث دةثگةيئندة ورئندالماي جاتادئ. كوبئنة اؤماقتئث الةؤمةتتئك-ةكونوميكالئق ماسةلةلةرئنة باسا نازار اؤداراتئن جةرگئلئكتئ اكئمدةر، بذقارانئث بويئنا سالاؤاتتئ ءومئر سالتئن سئثئرؤگة كةلگةندة سذلئق. بذقارالئق سپورت حالئق اراسئندا ناسيحاتتاؤدئ ءجون كورمةيتئن بولار، ماسةلة كوتةرؤگة قذلئق تانئتپايدئ. ال مينيسترلئكتئث بولسا، جةرگئلئكتئ ورگاندارعا ذسئنئس ايتؤدان باسقا شاراسئ جوق. سةبةبئ اؤداندئق، اؤئلدئق بيؤدجةت قارجئسئ تةك سول ءوثئردئث ماسليحاتئنئث، اكئمئنئث شةشئمئمةن شةشئلةتئن ءذردئس. سوندئقتان وسئ ماسةلةگة قئنجئلعان سپورت كوميتةتئنئث ءتوراعاسئ كةلةشةكتة مةملةكةتتئك باعدارلاماعا ذلكةن ءذمئت ارتؤدا.
سپورتتئق سالادا ماتةريالدئق-تةحنيكالئق بازانئث السئزدئگئ - اؤئلدئق، اؤداندئق جةرلةردة بذقارالئق سپورتتئث دامؤئنا نةگئزگئ تةجةؤ بولئپ وتئر. وثئرلةردةگئ سپورت وبيةكتئلةرئنئث سانئ ءالئ دة بولسا كوبةيتؤدئ قاجةت ةتةدئ. ةلئمئزدة 25 مئثنان استام سپورتتئق كةشةن بار بولسا، سولاردئث باسئم بولئگئ ءئرئ مةگاپوليستةردة ورنالاسقان. ال قالعان ايماقتار، انئق ايتقاندا شالعايداعئ اؤدان-اؤئلدارداعئ جذرتشئلئق تةننيس كورتتارئ، باسكةتبول الاثدارئ مةن سپورتتئق اؤلا كلؤبتارئنان مذلدةم ماقذرئم. كةيبئر قالالاردئث وزئندة ستريتبول، ميني فؤتبول، پينپونگ سياقتئ بذقارالئق سپورت ويئندارئ، ارئ كةتكةندة مةرةكة كذندةرئ عانا وتكئزئلةدئ.
بذگئندة، اؤلاسئندا سپورت الاثقايئنئث سالئنؤئن كذتة-كذتة شارشاعان تذرعئندار وزدةرئ مذز ايدئندارئن، فؤتبول جانة باسكةتبول الاثدارئن جاساؤعا كوشئپتئ. بيلئك باسئنداعئلار سپورتقا سوزبةن ةمةس، ئسپةن سةرپئن بةرةدئ دةپ ذمئتتةنةدئ قالئث بذقارا. قذر ءسوز ءبئزدئ ذشپاققا شئعارمايدئ، سوندئقتان بيلئكتةگئلةر حالئقتئث ءذمئتئن اقتاپ جاتسا كانئ.
الايدا اؤئزدئ قؤ شوپپةن ءسذرتئپ، قول قؤسئرئپ وتئرعان مينيسترلئك جوق. وسئ جةردة ةل بويئنشا سپورت عيماراتتارئنئث سانئ جئل ساناپ ءوسئپ كةلة جاتقانئن ايتؤعا ءتيئسپئز. 2007 جئلئ رةسپؤبليكادا 29 مئث 307 سپورت عيماراتئ بولسا، 2008 جئلئ تاعئ 540 عيماراتقا كوبةيدئ.
سپورتتئث بةرةكةسئن كةلتئرةمئز دةسةك، بالالار سپورتئنا ولشةؤسئز كذش-جئگةر مةن قاراجات جذمساؤ قاجةت ةكةنئ بةسةنةدةن بةلگئلئ. وسئ تذرعئدان العاندا مةكتةپتةردةگئ ذيئرمةلةردئث سانئن ارتتئرئپ، دارئندئ بالالاردئ كاسئبي بةيئمدةيتئن كةشةندةردئ كوپتةپ سالؤ قاجةتتئگئ تؤئنداؤدا. مينيسترلئكتئث اقپاراتئ بويئنشا، بالالار مةن جاسوسپئرئمدةرگة ارنالعان مةكتةپ-ينتةرناتتار سانئنئث بذگئندة 415-كة دةيئن ارتقان. بذل بذگئنگئ تاثدا 226 مئث بالا مةن جةتكئنشةكتئ قامتؤعا مذمكئندئك بةرئپ وتئر. بذعان قوسا، بذگئندة رةسپؤبليكادا سپورتتا دارئندئ بالالارعا ارنالعان 15 مةكتةپ-ينتةرنات جذمئس ئستةيدئ، ونداعئ سپورتشئلاردئث سانئ 4 مئثعا جؤئق. رةسپؤبليكا ورتا مةكتةپتةرئنئث 88 پايئزدان استامئندا اپتاسئنا ءذش رةت دةنةشئنئقتئرؤ ساباقتارئ وتةدئ. ءبئلئم سالاسئندا 23 مئث سپورت ذيئرمةسئ بار، ولاردا شذعئلداناتئن جاسوسپئرئمدةردئث سانئ 450 مئث سپورتشئعا جةتتئ. ةلدةگئ 425 بالالار مةن جاسوسپئرئمدةر سپورت مةكتةبئندة 225 مئثنان اسا سپورتشئ بار. قازاقستانداعئ ورتا مةكتةپتةردئث 71،4 پايئزئ سپورت زالدارئمةن، 58،8 پايئزئ سپورت قذرال-جابدئقتارئمةن جابدئقتالعان.
ارينة، العا قويعان ماقساتقا جةتؤ ءذشئن بذل ءالئ دة بولسا از ةكةندئگئ ءسوزسئز. الايدا مةملةكةت دةنة شئنئقتئرؤ مةن سپورتتئث ماتةريالدئق-تةحنيكالئق بازاسئن نئعايتؤ جذمئستارئن توقتاتپاق ةمةس. بذعان، ة.قاناعاتوأتئث اتاپ وتكةنئندةي، 2009 جئلعئ «جول كارتاسئ» باعدارلاماسئنئث ئسكة اسئرئلؤئ ءبئرشاما كومةگئن تيگئزدئ. قازئرگئ تاثدا سپورت سالاسئنداعئ 56 نئساندا، سونئث ئشئندة 36 بالالار مةن جاسوسپئرئمدةرگة ارنالعان سپورت مةكتةبئندة، 1 جوعارئ سپورتتئق شةبةرلئك مةكتةبئندة، 6 وبلئستئق سپورتتا دارئندئ بالالارعا ارنالعان مةكتةپ-ينتةرناتتا، 3 وليمپيادالئق رةزةرأ دايارلئعئ ورتالئعئندا، 5 سپورت كةشةنئندة، 4 ستاديوندا، 1 دةنة شئنئقتئرؤ-سپورتتئق ديسپانسةرئندة جوندةؤ جذمئستارئ جذرگئزئلگةن.
ورتاق ئستة ةل بولئپ جذمئلا كئرئسكةن حالئق قانا وزگةلةردةن ةرةن بولاتئنئن بئلةمئز. كةيئنگئ جئلدارئ قازاقستاندا ذلكةن تةننيسكة قاتتئ بةتبذرئس جاسالدئ. بارلئق ءئرئ قالالاردا تةننيس كورتتارئ مةن الاثدارئ سالئنئپ جاتئر. استانادا 9 جابئق، 8 اشئق كورتئ بار الةمدئك دةثگةيدةگئ ذلتتئق تةننيس ورتالئعئ بوي كوتةردئ. تؤريزم جانة سپورت مينيسترلئگئنئث 2009-2011 جئلدارعا ارنالعان ستراتةگيالئق دامؤ جوسپارئ بويئنشا وبلئس جانة اؤدان ورتالئقتارئندا، قالالاردا وقؤشئلارعا ارنالعان دةنةشئنئقتئرؤ-ساؤئقتئرؤ كةشةندةرئن (د س ك) سالؤ كوزدةلئپ وتئر. رةسپؤبليكامئزدا 200-دةن استام اؤدان بار. قازئر ءتورت د س ك پايدالانؤعا بةرئلدئ. سةگئز كةشةننئث قذرئلئسئ ءجذرئپ جاتئر. 38 كةشةن جوسپاردا تذر. بذل عيماراتتار 2011 جئلئ سالئنئپ بئتؤگة ءتيئس. بذرئثعئ كةثةس زامانئندا ءبئر كةزدة «قايرات»، «دينامو»، «سپارتاك»، «بؤرةأةستنيك»، «ةثبةك رةزةرأتةرئ» ءتارئزدئ سپورت قوعامدارئ بولدئ. ةلدة دةنةشئنئقتئرؤ مةن سپورتتئث دامؤئنا زور سةرپئن بةرگةنئ جونئندة سپورت ارداگةرلةرئ اؤئزدارئنان سؤلارئ قذرئعانشا ايتئپ ءجذر. تاؤةلسئزدئك الئسئمةن وشكةن تاجئريبة قايتا جاثعئرتئلعان بولسا، يگئ بولماس پا ةدئ دةپ ويلايسئث.
پرةزيدةنت ن. نازاربايةأ دةنةشئنئقتئرؤ مةن سپورت سالاسئنا جةتة ءمان بةرئپ، قامقورلئق جاساپ وتئر. ةندئگئ جةردة قالئث بذقارانئث، بيلئك تارماعئنئث ءاربئر بؤئنئنداعئ شةكپةندئلةردئث، تذتاس قوعامنئث بةلسةندئ ءئس-قيمئلئ قاجةت.