ناعئز قازاق وسئ مئنة، تانئپ قوي

قازاقپارات- وسئ جئلدئث اقپان ايئندا استانالئق جانة الماتئلئق ءبئر توپ ازامات رةسةيدئث باس قالاسئ - ماسكةؤگة باردئق. جاي بارعان جوقپئز، الاشتئث باتئر ازاماتئ، حالئق قاهارمانئ باؤئرجان مومئش ذلئنئث ةسئمئن ذلئقتاي باردئق

ناعئز قازاق وسئ مئنة، تانئپ قوي

وسئ ساپارعا بارار جولدا الماتئ اؤةجايئندا بذرئن-سوثدئ ءوزئم كةزدةسپةگةن ءبئر ازاماتتئ جولئقتئرئپ، «پاي شئركئن، قازاعئمنئث ازاماتتارئ وسئنداي بولسا يگئ!» دةپ، ئشتةي ويعا شومعانئم بار. ويتكةنئ بئردة 80-نئث سةثگئرئنة شئققان ءبئر قاريانئث: «وسئ ءبئزدئث قازاقتئث جئگئتتةرئ سوثعئ ؤاقئتتا «ذساقتالئپ» بارادئ. باياعئدا قازاقتئث جئگئتتةرئ اپايتوس، ةكئ يئعئنا ةكئ ادام مئنگةندةي ةثگةزةرلئ بولؤشئ ةدئ. بذدان بئلاي قالاي بولار ةكةن؟..» دةپ كةيئنگئ ذرپاقتئث بولمئس-بئتئمئنة الاثداؤشئلئعئن ايتقانئن ةستئگةن ةدئم. مئنة، سول قاريانئث پئكئرئ مةنئث وسئ ماسةلةنئ جازؤئما تذرتكئ بولدئ. شئندئعئندا، بذگئنگئ كذنئ «مئنة، قازاق - وسئ!» دةپ وزگة جذرتقا قئسئلماي كورسةتة الاتئن جئگئتتةرئمئز بار ما؟ بولسا، ولار كئمدةر، قايدا ءجذر؟

الماتئنئث اؤةجايئندا كةزدةستئرگةن ازاماتئم، سئر ءوثئرئنئث قازالئ وثئرئندة تؤئپ-وسكةن، اؤعانستانداعئ سوعئستئث وت-جالئنئن باسئنان كةشئپ، دذشمانداردئث قذرساؤئن سان مارتة بذزئپ شئققان باتئر تذلعالئ ازامات باقئتبةك سماعذل ذلئ ةدئ. بذرئن ةش تانئستئعئمئز جوق مةنئ ةث الدئمةن باقئتبةكتئث قازاقتئث كانئگئ باتئرلارئنداي ءور تذلعاسئ بئردةن وزئنة اؤداردئ. ماعان وي تاستاعان بةيتانئس اقساقال ايتقانداي، «ةكئ يئعئنا ةكئ ادام مئنگةسكةندةي» دةپ حالقئمئز ءدال وسئ باقئتبةكتةي ازاماتتاردئ ايتقان دا بولار. ءسويتئپ، ءئس-ساپار بارئسئندا بةس كذن بويئ ماسكةؤ جانة ماسكةؤ وبلئسئن باقئتبةكپةن بئرگة ارالاپ، جول بويئنداعئ اثگئمة بارئسئندا ونئث تذلعاسئنا عانا ةمةس، ماقسات-مذراتئنا، ازاماتتئق بولمئس-بئتئمئنة ايقئن كوز جةتكئزدئك. بذل جةردة ءبئز باقئتبةكتئ ماقتاؤدئ ماقسات تذتئپ وتئرعان جوقپئز. باقئتبةكتةي ازاماتتارئمئزدئث ءتذر-تذرپاتئ مةن ازاماتتئق بولمئس-ءبئتئمئنئث، «ةلئم، جةرئم، قازاعئم!» دةپ سوققان جذدئرئقتاي جذرةگئنئث سةزئمدةرئن ايتا وتئرئپ، كةيئنگئ ذرپاق «وسئنداي ازاماتتاردان ذلگئ-ونةگة الئپ، قاراقان باسئنئث قامئ ءذشئن عانا ةمةس، بارشا قازاق جذرتئنئث جوعئن جوقتاپ، ةلئمئزدئث ةرتةثگئ جارقئن بولاشاعئ، ذلتئمئزدئث جذدئرئقتاي جذمئلئپ ذيئسؤئن ويلاسا ةكةن، وسئ ماقسات-مذددة جولئندا ةثبةك ةتسة ةكةن» دةگةندئ مذرات تذتتئق.

ءوزئنئث زامانداستارئمةن سالئستئرا قاراپ باقئتبةكتئث بويئنان ءبئز بايقاعان ءبئر ةرةكشةلئك ول ةث الدئمةن، ءوزئنئث انا ءتئلئ - قازاق ءتئلئن، ذلتتئق ادةت-عذرئپ، سالت-سانانئ ايرئقشا قاستةرلةيدئ ةكةن. ءبئر عانا مئسال، كةثةس زامانئندا ذلتئمئزدئث بولاشاعئ، ذلتتئق مذددة ءذشئن ورئس اعايئندارمةن سان مارتة سوزگة كةلئپ، اقئر سوثئ ءتولقذجاتئنا «قوعامعا كوزقاراسئ سايكةس كةلمةيتئن ادام» دةگةن تاثبا باسئلئپ، قؤدالانعان باقئتبةك ماسكةؤلئك تةلةارنا تئلشئلةرئ سذحبات بةرؤدئ وتئنگةندة: «كةشئرئثئزدةر، مةن ورئس ءتئلئن بئلمةيمئن، تةك قازاق تئلئندة جاؤاپ بةرةمئن! ويتكةنئ مةن تاؤةلسئز ةلئمنئث ساياسي عانا ةمةس، ساناسئ تاؤةلسئز ءتول پةرزةنتئمئن!» دةپ ولاردئث بارلئق سذراقتارئنا تةك قازاق تئلئندة جاؤاپ بةرگةنئ بار. سوندا باقئتبةكتئث بذل ارةكةتئ قاهارمان باتئرئمئز باؤئرجان مومئش ذلئنئث ءئس-ارةكةتئندةي كورئندئ بئزگة.ةگةر بئلة بئلسةك، مذنئث ار جاعئندا ةلگة، جةرگة، تئلگة دةگةن شةكسئز قذرمةت جاتئر ةمةس پة؟! ةگةر قازاعئمنئث قايتپاس قايسار دةپ جذرگةن ءاربئر ازاماتئ ذلتتئق مذددةگة ساي وسئنداي تاباندئلئق تانئتئپ جذرسة قانة؟!.

حالقئمئزدئث وتكةن تاريحئنا كوز جئبةرسةك، تاؤةلسئزدئككة قول جةتكةلئ بةرئ قاراكةرةي قابانباي، قانجئعالئ بوگةنباي، شاپئراشتئ ناؤرئزباي، قاراساي، ءيساتاي، ماحامبةت سئندئ باتئر بابالارئمئزدئث كةث-بايتاق قازاق جةرئن بئلةكتئث كذشئمةن، نايزانئث ذشئمةن قورعاپ قالعاندئعئ، ولاردئث باتئرلئعئ مةن وشپةس ذلگئ-ونةگةسئ بذگئندة ءتول تاريحئمئزدئث ذمئتئلماس شةجئرةلئ بةتتةرئنة اينالدئ. قؤانئشتئسئ سول، كةيبئر اتا-انالارئمئز باؤئر ةتئ بالالارئ مةن نةمةرةلةرئنة، ذلدارئنا قاراساي، يساتاي، ماحامبةت، ناؤرئزباي ةسئمدةرئن بةرئپ، اتا-بابا رؤحئ الدئندا ادالدئقتارئن دالةلدةي تذسؤدة. مذنئث ءوزئ كةيئنگئ جاس ذرپاقتئث بويئنا باتئر بابالار رؤحئن ءسئثئرئپ، ولاردئ وتاندئ، ةلدئ، جةردئ سذيؤگة، ءتئلدئ قذرمةتتةؤگة ذيرةتؤدةن تؤئنداپ وتئرعان ذلتتئق ذلاعاتتئ تاربيةنئث ءبئر باستاؤ كوزئ ةكةندئگئ انئق. بذگئنگئ كذنئ ءبئزدئ قؤانتاتئنئ - وسئ.

سوناؤ جئلدارئ بئلعارئ قولعاپتئث سايئپقئران «پةرئسئنة» اينالعان، بذگئندة ءماجئلئس دةپؤتاتئ سةرئك قوناقبايةأتئ، الةمدئك جارئستاردا سان مارتة جارئس كورئگئن قئزدئرئپ، تاؤةلسئز ةلئمئزدئث مارتةبةسئن ارتتئرعان، جاؤئرئنئ جةرگة تيمةگةن پالؤاندارئمئز جاقسئلئق ذشكةمپئروأ پةن داؤلةت تذرلئحانوأتئ، 2000 جئلئ سيدنةيدة وتكةن الةمدئك دودادا ازؤئ التئ قارئس تالاي شةتةلدئك سايئپقئران بوكسشئلاردئ جةرگة قاراتئپ، سويقان سوققئسئمةن تاماشا جةثئسكة جةتكةن الةم چةمپيونئ، جاس بوكسشئمئز، مارقذم بةكزات ساتتارحانوأ سةكئلدئ ازاماتتارئمئزدئ بذگئنگئ كذنئ التئ الاشتئث بالاسئ قذرمةت تذتئپ، ةسئمدةرئن ءپئر تذتادئ. «ازاماتئ جاقسئ قانداي-دئ!؟.» اتامئز قازاق ةر تذلعالئ ازاماتتارئنئث جةتكةن جةتئستئكتةرئ مةن شئققان بيئكتةرئن ماقتان تذتقان ساتتة ةرةكشة ماقتانئشپةن وسئلاي دةگةن ةمةس پة؟!.

ءبئر قؤانئشتئسئ، ءدال قازئرگئ ؤاقئت تا اتاجذرتتان جئراقتا، شالعايدا جذرگةن شةتةلدئك قانداستارئمئز دا قازاقتئث اتئن اسپانداتئپ، رؤحئن بيئككة كوتةرئپ ءجذر. باسقانئ بئلاي قويعاندا، كذنئ كةشة پةكين وليمپياداسئندا قانات يسلام ةسئمدئ قانداسئمئز اسپان استئ ةلئنئث بوكسشئلار قذراماسئندا ونةر كورسةتئپ، قازاقتئث اتئن دذنيةجذزئنة تاعئ دا ءبئر رةت پاش ةتتئ. ال قئتايدئث 20 ميلليونعا جؤئق تذرعئنئ بار شئنجاث-ذيعئر اأتونوميالئ اؤدانئنداعئ فؤتبول كومانداسئ قذرامئندا ونةر كورسةتئپ جذرگةن ذلتئ قازاق ةرجةت ةرزات ذلئ وسئدان ءبئراز بذرئن استانادا وتكةن حالئقارالئق دوداعا قاتئسئپ، ءوزئنئث شةبةر فؤتبولشئ ةكةندئگئنة بارشا كورةرمةننئث كوزئن جةتكئزدئ.

سوندا ةرزاتتئث: «مةن قازاقستاندا تذرماعانئممةن قازاق ذلتئنئث مةملةكةتئ رةتئندة قازاقستاننئث ءاربئر باسقان تابئستئ قادامئنا اقجول تئلةيمئن. بذگئن مئنة، اتاجذرتقا تابان تئرةپ، الماتئ مةن ةسئلدئث جاعاسئنداعئ اسةم قالا - استانانئ كورئپ، قازاعئمنئث بيئك مادةنيةت پةن وركةنيةتتئ ةلگة اينالعانئنا جذرةگئم جارئلارداي قؤانئپ تذرمئن. مةن ءذشئن بذدان اسقان باقئت جوق! مةن ويلايمئن، نذرسذلتان اعامئزداي ةلباسئ، كوشباسشئسئ بار ةل ءار ؤاقئتتا بيئكتةن كورئنؤئ ءتيئس. اتاجذرتئم، حالقئم - قازاعئم امان بولسئن!» دةپ تئلةك ءبئلدئرؤئنئث ءوزئ الاش ازاماتئنئث قايدا جذرسة دة «ةلئم، جةرئم» دةپ جذرةتئنئن ةسكة سالعانداي.

قالاي دةسةك تة، قازاق ازاماتتارئ قاي جةردة، قاي سالادا بولماسئن ءوزئنئث ارقاسذيةر ازاماتتارئمةن ماقتانا الادئ. بذل، ارينة، وركةنيةتتئ دامؤعا باعئت العان تاؤةلسئز ةلئمئزدئث ةرتةثگئ كذنئنئث بذگئنگئدةن دة شئرايلئ، بذگئنگئدةن دة دؤماندئ بولاتئندئعئنئث كةپئلئ. ولاي بولسا، جاساي بةرسئن، قازاعئمنئث ازاماتتارئ!

جومارت مولداحمةت ذلئ

(«ايقئن» گازةتئ. ماؤسئمنئث 10 ئ. 2010 جئل)

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى