الەمنىڭ 122 مەملەكەتىندە جەمقورلىق بەلەڭ العان

استانا. قازاقپارات-الەمنىڭ 180 ەلى بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن ولشەيتىن ارنايى يندەكس بار. بۇل - حالىقارالىق Transparency International ۇيىمى. ۇيىمنىڭ باعالاۋىنشا، الەمنىڭ 122 مەملەكەتىندە جەمقورلىق بەلەڭ العان ەكەن.

доллар
Фото: Pixabay

تەك 58 مەملەكەت قانا كوررۋپتسيامەن كۇرەسىپ كەلەدى. جەمقورلىقتى جەڭگەن ەل جوق. دەگەنمەن پارانى ازايتىپ، ءىستى زاڭ اياسىندا شەشۋگە داعدىلانعاندار بار.

داراقىلىقتى دوعارعان قاي ەلدەر؟

جەمقورلىقسىز قوعام سينگاپۋردە 1965-جىلدارى سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ بەلەڭ العانى سونشا، ول ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتىنا سىڭگەن ەدى. ال قازىر بۇل ەل پاراسىز قوعام قالىپتاستىرعان ەل رەتىندە الەمدە ۇزدىكتەر قاتارىندا. كەدەي ەلدەن قۋاتتى ەلگە اينالۋدىڭ قۇپياسى - جەمقورلىقپەن كۇرەس. الايدا سينگاپۋرگە ءتان وسى بەدەلگە نۇقسان كەلەتىن ءتۇرى بار. 40 جىلدان كەيىن الىس-بەرىس تاعى قايتالاندى. ەلدىڭ بۇرىنعى كولىك ءمينيسترى اقشا جىمقىردى دەگەن كۇدىكپەن ۇستالدى. تەرگەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە ەكس- مينيستر وتستاۆكاعا كەتەتىن بولدى. الايدا شەنەۋنىك وزىنە تاعىلعان ايىپتى مويىنداماي وتىر.

سۋبرامانيام يسۆاران، سينگاپۋردىڭ كولىك ەكس-ءمينيسترى:

- سىبايلاس جەمقورلىق بويىنشا تەرگەۋ بيۋروسى ماعان ءتۇرلى قۇقىقبۇزۋشىلىقتار جونىندە ايىپتاۋلار تاقتى. ءبىراق مەن ونى قابىلدامايمىن. ءوز اتىمدى قالاي دا اقتاپ الۋعا كۇش سالامىن.

جەمقورلىقپەن كۇرەسۋدىڭ تىڭ ءتاسىلى

جەمقورلىقپەن كۇرەس تەك زاڭ اياسىندا جۇرەدى دەۋگە بولمايدى. ماسەلەن، قىتايدا مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە پاراقورلىقپەن كۇرەسۋ ءۇشىن مەديتاتسيا، قىتايلىق تىنىس گيمناستيكاسى، شىعىس جەكپە-جەكتەرىنە نەگىزدەلگەن ارنايى جاتتىعۋلار وتكىزىلەدى. حالىق اراسىندا بۇل جاتتىعۋلار «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تاي-جي» اتالىپ كەتكەن. شەنەۋنىكتەر ترەنينگ بارىسىندا وزدەرىنەن «ماعان 15 مىڭ دوللار پارا بەرسە، الار ما ەدىم؟ ال ەگەر 1,5 ميلليون دوللار ۇسىنسا شە؟ بۇل ارەكەتىم ءۇشىن جازاعا تارتىلۋعا ءازىرمىن بە؟ ماعان ءولىم جازاسى تاعايىندالسا شە؟» دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ بەرەدى. ءبىر قىزىعى، 2007 -جىلى بۇل ەلدە قالىڭ بۇقاراعا ارنالعان «ساتىلمايتىن باتىر» ونلاين ويىنى پايدا بولدى. ويىن بارىسىندا قاتىسۋشىلار پاراقور شەنەۋنىكتەرمەن عانا ەمەس، ولاردىڭ تۋىستارىمەن دە كۇرەسەدى.

شاكيل احماد راماي، ازيا زەرتتەۋ جانە ەكو- دامىتۋ ورتالىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى:

- گۇلدەنگەن قوعام قۇرۋ قاي مەملەكەت بولماسىن ماڭىزدى. سوندىقتان كۇردەلى ماسەلەلەردى بارىنشا جەڭىل جولمەن شەشۋ ماڭىزدى. ءتيىمدى جولدارىن تابۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. شىعىستاعى كورشىمىز قىتايدا كاسىپكەردىڭ جەكە مەنشىگىنە كەز كەلگەن قول سۇعۋشىلىق - اۋىر قىلمىس. 2000-جىلدان بەرى قىتايدا جەمقورلىق ءۇشىن ايىپتالعان 10 مىڭعا جۋىق شەنەۋنىك ءولىم جازاسىنا كەسىلگەن.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، جىل سايىن بۇل ەلدە 45 مىڭ شەنەۋنىك پەن 20 مىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگانىنىڭ قىزمەتكەرلەرى باس بوستاندىعىنان ايىرىلادى. جاھان جانە جەمقورلىق جەمقورلىقتان جيرەنگەن 58 مەملەكەتتىڭ العاشقى وندىعىن دانيا باستاپ تۇر. سونداي- اق تىزىمدە فينليانديا، جاڭا زەلانديا، نورۆەگيا، سينگاپۋر، شۆەتسيا، شۆەيساريا، نيدەرلاند، گەرمانيا، يرلانديا بار. بۇل شەك 58-ورىنداعى ماۆريكيمەن اياقتالادى. ءارى قاراي ۆەنەسۋەلادان باستاپ جەمقورلىق كوپ تاراعان ەلدەر باستالادى. كورسەتكىش كوڭىل كونىشتپەيدى. تۇرمىسى تومەن، ۇنەمى قاقتىعىس الاڭىنداعى ەلدەردى جەمقورلىق جايلاۋى ۇيرەنشىكتى جايت بولعانىمەن، وركەنيەتتى ەلدەردە پارا بەرسە، الا بەرەتىندەر سانىنىڭ ازايماي تۇرعانى - الاڭداتارلىق جايت.

www.24.kz

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى