الەمدە عالامتور قولدانبايتىن ەلدەر بار

 الەمدە سيفرلىق تەحنولوگيالارعا قول جەتكىزە الماي وتىرعان مەملەكەتتەر كوپ. كۇندەلىكتى تىرشىلىگىمىزگە دەندەپ ەنگەن عالامتورسىز ءومىردى ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قيىن. تەلەفونمەن تاڭدى اتتىرىپ، كەش باتىرۋ - ۇيرەنشىكتى جاعداي. گادجەتتەر جۇمىستا، وقۋدا ماڭىزدى قۇرالعا اينالدى.

دەگەنمەن، وسىدان 4 جىل بۇرىن اۋعانستان بيلىگىنە كەلگەن تالىپتەر بۇلاي ويلامايتىن ءتارىزدى. كەيىنگى اپتادا ولار جۇرتتى ازعىندايتىن ماتەريالدار كەڭ تارادى دەگەن جەلەۋمەن ەلدى عالامتوردان اجىراتتى. بيلىك وكىلدەرى بۇل ارەكەتىن ازعىندىقتىڭ الدىن الۋ شارالارى دەپ ءتۇسىندىردى. مۇنداي شەكتەۋمەن العاش رەت بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان جەرگىلىكتى تۇرعىندار نە ىستەرىن بىلمەي دال.  ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىكتى باقىلاۋ جونىندەگى NetBlocks حالىقارالىق ۇيىمى وسى اپتادا اۋعانستان تولىعىمەن عالامتورسىز قالعانىن جەتكىزدى.

سايەد موحامماد، بالح تۇرعىنى:

 - ينتەرنەتتىڭ ءوشىرىلۋى بارلىق سالاعا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر. مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ باسىم بولىگى ينتەرنەت ارقىلى جۇزەگە اسادى. عالامتورسىز ءبىلىم الىپ، بيزنەس جۇرگىزۋىمىز دە قيىن. ونلاين-كىتاپحانا، ونلاين- مەديتسينالىق قىزمەتتەر - ءبارى- ءبارى ينتەرنەتكە تاۋەلدى.

قازىر ەلدەگى كۇللى تۇرعىن ءۇي، جەكە كاسىپورىن مەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە Wi-Fi ىستەن شىققان. تەك ۇيالى بايلانىس جۇمىس ىستەپ تۇر.

 Datareportal ۇسىنعان ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك، الەم بويىنشا بىلتىر ينتەرنەتكە قول جەتكىزە الماي جۇرگەن تۇرعىنداردىڭ ۇلەسى 2,7 ميلليارد ادامعا جەتتى. سولتۇستىك كورەيا ازاماتتارىنىڭ %91- ءى عالامتوردى پايدالانبايدى. ويتكەنى رۇقسات جوق. ونىڭ ورنىنا «كۆانمەن» دەپ اتالاتىن ۇلتتىق جەلى بار. عالامتور قولدانبايتىن ەلدەر تىزىمىندە سونداي-اق بۋرۋندي، چاد، وار، وڭتۇستىك سۋدان، نيگەر، يەمەن، مالاۆي، ماداگاسكار، ەفيوپيا تۇر.

 دەگەنمەن، دامىعان ەلدەردىڭ وزىندە ينتەرنەتكە قاتىستى ماسەلە تۋىنداپ تۇرادى. ماسەلەن، شامامەن 40 ميلليون امەريكالىق كەڭجولاقتى جىلدام ينتەرنەتكە قول جەتكىزە الماي وتىر.

كريستوفەر الي، پەنسيلۆانيا ۋنيۆەرسيتەتى تەلەبايلانىس كافەدراسىنىڭ پروففەسورى:

 - كەڭجولاقتى ينتەرنەت امەريكا قۇراما شتاتتارىندا ءالى دە وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر. اسىرەسە، اۋىلدىق جەرلەردە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىن توسەۋ قىمباتقا تۇسەدى. ءبىر ميل ءۇشىن 27000 دوللاردان اسادى. ءىرى قالالاردا بۇل پروبلەما ەمەس. ويتكەنى ينۆەستيتسيانى قايتارىپ الۋعا بولادى. ال اۋىلدا جاعداي الدەقايدا قيىن. سوندىقتان اۋىلدىق جەرلەر سيفرلىق داۋىردەن تىس قالماۋى ءۇشىن ەڭ جاقسى شەشىم تابۋ قاجەت.

 ينتەرنەتسىز الەمدىك ەكونوميكا داعدارىسقا ۇشىرايتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ءبىر ساتتە قارجىلىق وپەراتسيالار، بانك سەكتورى، ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدار توقتاپ قالادى. مۇنىڭ ءبارى جاپپاي جۇمىسسىزدىق، تاۋار تاپشىلىعى، ينفلياتسيا، سونداي-اق جالپى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنىڭ كۇرت تومەندەۋىنە دە الىپ كەلۋى ىقتيمال. ءبىراق وركەنيەتتىڭ يگىلىگىنەن باس تارتقان ەلدەر ازىرگە بۇعان باس اۋىرتىپ جاتقان جوق.

 24.kz 

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى