الماتىلىق شەبەر قامشىنىڭ ەكى مىڭ ەرەكشە ءتۇرىن جاساپ شىعاردى
الماتى. KAZINFORM - ءاربىر قازاق شاڭىراعى قامشىنى قاستەرلى مۇرا سانايدى. ول بىرەگەي ونەر تۋىندىسى عانا ەمەس، سىي-سىياپاتتىڭ تورەسى، ەر جىگىتتىڭ سەرىگى، شاڭىراقتىڭ كيەسى. بۇگىندە قامشى جاساۋ ونەرىنىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ، ۇلتتىق ونەردى دارىپتەپ جۇرگەن جاندار كوپ. سولاردىڭ ءبىرى - الماتىلىق ەسەنكەلدى قۇلجابايەۆ.
ەسەنكەلدى قۇلجابايەۆتىڭ ايتۋىنشا، ورىمشىلىك ونەرگە جاستايىنان قىزىعۋشىلىق تانىتقان. «بالاپان ۇيادا نە كورسە، ۇشقاندا سونى ىلەدى» دەمەكشى، قايىستان ءورىم ءورىپ، ءتۇرلى بۇيىم جاساۋدى اكەسىنەن ۇيرەنگەن.
- بۇل ونەر مەنىڭ بويىما اكەمنەن دارىعان دەپ ويلايمىن. اكەم شەبەر كىسى ەدى. بالا كۇنىمنەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ، قامشى جاساۋدى ۇيرەندىم، - دەيدى ەسەنكەلدى قۇلجابايەۆ.
شەبەر قامشى جاسالۋىنا، قولدانىلۋىنا بايلانىستى بىرنەشە تۇرگە بولىنەتىنىن اتاپ ءوتتى.
- ونىڭ ءارقايسىسىنىڭ اتقاراتىن قىزمەتى، ماقساتى، ماعىناسى دا بار. قامشى جاسالۋ ەرەكشەلىگىنە، قولدانىلعان ماتەريالىنا، ەرەكشە سالىنعان ورنەگىنە بايلانىستى توبىلعى قامشى، سارى الا قامشى، ىرعاي ساپتى قامشى، شاشاقتى قامشى دەپ ءتۇر-تۇرگە بولىنەدى. قامشى مىنانداي بولىكتەردەن تۇرادى: سابى، ءورىمى، الاقانى، بۇلدىرگىسى، ساقيناسى، شاشاعى، وزەگى، ءتۇيىنى، شىرماۋىعى. وسىلاردىڭ ىشىندە قامشىنىڭ سابىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. قامشى ورىلەتىن تاسپا سانىنا قاراي، ءۇش ورىمنەن باستاپ، قىرىق ورىمگە دەيىن بارادى، - دەيدى ول.
ءورىمنىڭ بارلىق ءتۇرىن مەڭگەرگەن ول، وسى كۇنگە دەيىن 2 مىڭعا جۋىق قامشى ورگەن. بۇدان بولەك، تەرىدەن زاماناۋي بەلدىكتەر مەن ءتۇرلى قولدوربا دا جاسايدى.
«شەبەردىڭ قولى ورتاق» دەمەكشى اتا كاسىپتى سەرىك ەتكەن ەسەنكەلدى قۇلجابايەۆ كوپشىلىككە بۇيىم جاساۋمەن عانا شەكتەلمەيدى. ءورىم تۇرلەرىن ۇيرەتەتىن ارنايى مەتوديكالىق كىتاپ شىعاردى.
- مەن بۇل ونەرمەن 50 جىل اينالىسىپ كەلەمىن. وسى كۇنگە دەيىن 2 مىڭعا جۋىق قامشى ءوردىم. 35 جىلداي اباي اتىنداعى قازاقتىڭ ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قولونەردەن ساباق بەرەمىن. ۇلتتىق قۇندىلىعىمىزدى دارىپتەۋدى بالاباقشادان باستادىم، - دەيدى ول.
ايتۋىنشا، كىشكەنتايلار قامشى ءورۋدى از ۋاقىت ىشىندە مەڭگەرىپ العان. مىسالى، بەس جاستاعى داريعا باۋىرىنا ءوز قولىمەن قامشى ءورىپ بەرىپتى.
- مەن اتانىڭ ساباعىنا قاتىسىپ ءجۇرمىن. قامشى ءورۋدى تەز ۇيرەنىدىم. ويتكەنى مەن شاش ءورۋ بىلەم عوي. ماعان ۇنايدى، - دەيدى بەس جاستاعى داريعا حاليلا.
№153 بوبەكجاي بالاباقشاسىنىڭ تاربيەشىسى ايگەرىم سەيسەنبەكوۆانىڭ سوزىنشە، شەبەردى ۇزاق ۋاقىت ىزدەگەن.
- ەسەنكەلدى اعانى ىزدەپ ءجۇرىپ تاپتىق. ول كىسى سياقتى شەبەر جاندار ساۋساقپەن سانارلىق. ماقساتىمىز- بالانىڭ بويىنا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جاستايىنان ءسىڭىرۋ، - دەدى ول.
ەسەنكەلدى قۇلجابايەۆ قامشىنىڭ قازاقتىڭ تۇرمىسى مەن مادەنيتىندە ورنى ەرەكشە ەكەنىن ايتتى.
- قامشىنىڭ تاريحى اتا-داستۇردە جاتىر. قازاق حالقى كوشپەندى ەل بولا تۇرا سالت-ءداستۇردى بەرىك ۇستانعان. قولونەر بۇيىمدارىنا قاشاندا سۇرانىس بولادى. اتا-بابادان قالعان اسىل مۇرانى وزگەگە ۇيرەتۋ مەن ءۇشىن مارتەبە، - دەيدى شەبەر.
الما مۇقانوۆا
