الماتىدا جەرلەۋ قىزمەتى قانشا تۇرادى

ق م د ب Qamqor- Sharapat ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى مەيرامبەك قابىلبەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، قازاق حالقىنىڭ مارقۇمدى جەرلەۋ تۋراسىندا عاسىرلار بويى قالىپتاسىپ، تۇرمىستا بەكەم ورىن العان قاعيدا-ەرەجەلەرى بار.

ق م د ب عۇلامالار كەڭەسى 2020 -جىلى «زيرات جانە زيارات مادەنيەتى» جانە «اس بەرۋ مادەنيەتى» اتتى قۇجاتتارىن شىعارعان.

اتالعان قۇجاتتار نەگىزىندە ق م د ب جانىنان Qamqor- Sharapat سالتتىق قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى قۇرىلىپ، پيلوتتىق جوبا رەتىندە استانا قالاسىندا ەكى جىل جۇمىس ىستەدى.

ورتالىقتىڭ قىزمەتى حالىق پەن جەرگىلىكتى زيرات اكىمشىلىگىنەن قولداۋ تاپقاندىقتان 2022 -جىلى ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىس ورتالىعىنان فيليال اشىلدى.

- قازىر مەشىتتەردىڭ جانىنان بولىمشەلەر اشىلىپ، مارقۇم بولعان تۋىسىنىڭ جانازاسى مەن جەرلەۋ ءراسىمىن شاريعات تالابىنا ساي اتقارىپ بەرۋدى سۇراعان مۇسىلمانداردىڭ وتىنىشىنە بايلانىستى، مارقۇمدى جۋىندىرۋ، كەبىندەۋ، جانازاسىن شىعارۋ، جەرلەۋ، قابىر باسىنا قۇلپىتاس ورناتۋ، مارقۇمنىڭ قۇرمەتىنە ارنالعان قۇدايى استاردا قۇران باعىشتاپ دۇعا جاساۋ سىندى سالتتىق قىزمەتتەردى كورسەتىپ كەلەمىز. قازىرگى تاڭدا وڭىرلەردەگى زيراتتاردىڭ ىشىنەن جەرگىلىكتى زيرات اكىمشىلىكتەرى ورتالىعىمىزعا ارنايى جەر ءبولىپ بەرىپ جاتىر، -دەيدى ورتالىق ديرەكتورى.

سونداي-اق ول قايتىس بولعان كىسىنى جەرلەۋ ءۇشىن زيرات قورىمىنان جەر تەگىن بەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.

- ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ «جەرلەۋدىڭ جانە زيراتتاردى كۇتىپ ۇستاۋ ءىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» بۇيرىعىنا ساي، ادامنىڭ قايتىس بولعانى تۋرالى ءتيىستى قۇجاتى نەگىزىندە ءار مارقۇمدى جەرلەۋ ءۇشىن زيرات قورىمىنان 6 شارشى مەتر جەر تەگىن بەرىلەدى. قابىرلەردىڭ اراقاشىقتىعى ۇزىندىعى جاعىنان 1 مەتر، بيىكتىگى جاعىنان 50 س م بولۋى كەرەك. سونداي-اق جەرلەۋگە بولىنگەن ۋچاسكەنىڭ شەكاراسىندا جەرلەنگەن مارقۇمنىڭ قۇرمەتىنە تابيعي تاستان نەمەسە بەتوننان جاسالعان قابىر ۇستىنە ەسكەرتكىشتەر مەن قۇرىلىستار، گۇلزارلار مەن ورىندىقتار ورناتۋعا بولادى. تەگىن بەرىلگەن جەرگە مارقۇمدى تۋعان-تۋىستارىنا قابىرىن قازىپ، جەرلەۋىنە رۇقسات ەتىلەدى. سونداي-اق ءار وڭىردە قابىر قازۋ مەن جەرلەۋ قىزمەتتەرىن اقىلى تۇردە اتقاراتىن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار جۇمىس ىستەيدى جانە ءار وڭىردە باعا جەردىڭ قىرتىسىنا بايلانىستى وزگەرىپ وتىرادى، - دەدى ول.

دەسە دە، قايتىس بولعان ادامدى جەرلەگەندە قابىرىنە بيىك قۇلپىتاس پەن ءزاۋلىم كەسەنە ورناتۋدى ءجون كورەتىندەر بارشىلىق. الماتىداعى كەڭساي زيراتىنان ءتۇرلى مازاردى كورۋگە بولادى. كەي مازار ءمارماردان تۇرعىزىلعان. مۇنداي كەسەنەلەردىڭ قۇنى 10 ميلليون تەڭگەدەن اسىپ كەتەدى.

الماتى قالاسىندا سالتتىق قىزمەت كورسەتەتىن كومپانيا قىزمەتكەرى ەدىگە ەراسىلدىڭ سوزىنشە، قۇلپىتاستىڭ باعاسى كولەمى مەن تاڭداپ العان تاسىنا بايلانىستى.

- ەسكەرتكىش كولەمى تەك اتى-ءجونى، دۇنيەگە كەلگەن، كەتكەن كۇندەرىن كورسەتكەن كىشكەنتاي عانا بەلگىتاسپەن عانا شەكتەلگەنى دۇرىس، ارينە. الايدا، مارقۇمنىڭ تۋىستارىنىڭ قالاۋى وزگەشە بولۋى مۇمكىن. مىسالى، بىزدە ەڭ تومەنگى باعا 50 مىڭ تەڭگەدەن باستالىپ، 2 ميلليونعا دەيىن بارادى. بەيىت باسىن كوتەرىپ، وعان قۇلپىتاس ورناتۋدىڭ قۇنى بولەك. ماسەلەن، قارا ءتۇستى گرانيتتەن قويىلعان قۇلپىتاس قورشاۋىمەن 7 ميلليون بولادى. ونىڭ ءوزى تاپسىرىسپەن ءبىر ايدا دايىندالادى. ال سۇر نەمەسە ءجاي ءمارماردان قويىلاتىن قۇلپىتاس 500-600 مىڭ تەڭگەگە شىعادى. قاراجات جەر ءۇشىن ەمەس، كورسەتىلەتىن قىزمەت ءۇشىن تولەنەدى، - دەيدى ول.

«Qamqor- Sharapat» ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى مەيرامبەك قابىلبەك ۇلى زيرات كوتەرۋ ءار وڭىردە ءارتۇرلى ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.

- بىردەي بولعانى جاقسى. دەگەنمەن زيرات كوتەرۋدە ءار وڭىردە ءارتۇرلى بولۋىنىڭ باستى سەبەبى - تابيعات جاعدايىنا بايلانىستى. بارلىق قابىردىڭ توپىراعى تۇيەنىڭ وركەشىندەي ەتىپ ۇيىلەدى. مىسالى، وڭتۇستىك وڭىرلەردە قابىر باسىنا تەك قۇلپىتاس ورناتادى، ال باسقا وڭىرلەردە ءار قابىردىڭ باسىنا ءتۇرلى تاستاردان قورشاۋ جاساپ، كەيبىرى كۇمبەز ورناتىپ جاتادى. سولتۇستىك وڭىرلەردە جاۋىن- شاشىن مەن قار كوپ جاۋاتىندىقتان سولاي جاسايدى. ويتكەنى قىس بويى جاۋعان قار كوكتەمدە كۇن رايى جىلىنعان ۋاقىتتا سۋ بولىپ ەرىپ قابىر باسىنداعى توپىراقتى شايىپ نەمەسە ءبىر- بىرىنە قوسىپ كەتەتىن كورىنەدى. كەيبىر ەسكى زيراتتاردىڭ جالپى سىرتى قورشالماعاندىقتان قابىرلەردى جان- جانۋار باسىپ كەتپەسىن دەگەن ماقساتتا ءار قابىردى جەكە- جەكە قورشاعان. ەلىمىزدەگى ەسكى زيراتتاردى قاراساق، كيەلى، اۋليە بولعان مارقۇمداردىڭ عانا قابىرىنىڭ باسىنا كۇمبەزدەر سالىنعان، باسقا قاراپايىم مارقۇمداردىڭ قابىرىنە تەك قانا قۇلپىتاس ورناتىلعانىن كورەمىز، - دەيدى ول.

«ەلىمىزدەگى قورىمداردا نەگە اركىم ءوز قالاۋىنشا زيرات كوتەرەدى، ونى قاداعالايتىن ورگاندار بار ما؟» دەگەن ساۋالىمىزعا سپيكەر بىلاي جاۋاپ بەردى:

- ءبىزدىڭ ەل -زايىرلى، كوپۇلتتى مەملەكەت. ەل اۋماعىنداعى زيراتتاردى قاداعالاۋ، زيراتتارعا جەر ءبولۋ تاعى باسقا ماسەلەلەر مەملەكەتىمىزدىڭ زاڭدارىمەن رەتتەلەدى. ق م د ب - ەلىمىزدەگى مۇسىلمانداردىڭ ءدىني بىرلەستىگى. قاداعالاۋشى، زاڭ شىعارۋشى نەمەسە جازالاۋشى ورگان ەمەس. سوندىقتان ق م د ب-نىڭ شىعارعان «جانازا جانە جەرلەۋ راسىمدەرى»، «زيرات جانە زيارات مادەنيەتى» كىتاپتارى مەن قۇجاتتارى ەلىمىزدەگى مۇسىلمان جاماعاتىنا ۇلگى رەتىندە ۇسىنىلادى.

ءدىني قىزمەتتەردى، ياعني مارقۇمدى جانازاعا دەيىن وڭعا جاتقىزۋ (مەيرامسۋ بەرۋ)، جانازا شىعارۋ، مارقۇمدى قابىرگە ورنالاستىرعان كەزدە ءجۇزىن قۇبىلاعا قاراتىپ جاتقىزۋ، جەرلەۋگە كەلگەن جاماعاتقا ءدىني ناسيحات ايتۋ، جەرلەپ بولعاننان كەيىن مارقۇمنىڭ قۇرمەتىنە قۇران اياتتارىن وقىپ، دۇعا جاساۋ جانە جانازا داستارقانىندا قۇران وقىپ، باتا جاساۋ سىندى ءدىني راسىمدەردى ءدىن قىزمەتكەرلەرى، ياعني يمامدار اتقارادى.

- يمامدارىمىز ءوزىنىڭ اتقارعان ءدىني قىزمەتىنە ارنايى قارجى تالاپ ەتپەيدى، مارقۇمنىڭ تۋىستارى ءوزىنىڭ جاعدايىنا قاراي ءدىني ءراسىمدى اتقارعان يمامعا ءوز راحمەتىن ايتىپ جاتادى. ال، مارقۇمدى شاريعات تالابىمەن جۋىندىرۋ، اقىرەت كيىمىن دايىنداپ (ءپىشىپ) كەبىندەۋ، زيرات باسىنا اۆتوكولىكپەن (كاتافالك) جەتكىزۋ، باسقا قالاعا (اۆتوكولىكپەن، اۆيا قىزمەتى ارقىلى) جەتكىزۋ، قابىرىن قازىپ-جەرلەۋ، مارقۇمنىڭ اتى-ءجونى جازىلعان باس اعاشىن ورناتۋ، قۇلپىتاس ورناتۋ قىزمەتتەرى اقىلى نەگىزدە جۇرگىزىلەدى، - دەپ قوستى ول.

وتباسى جاعدايىنا بايلانىستى سالتتىق قىزمەتتەردىڭ اقىلى ءتۇرىن تولەۋگە جاعدايى كەلمەيتىن وتباسىلارعا قايىرىمدىلىق رەتىندە تەگىن قىزمەتتەر كورسەتىلەدى.

الماتىدا بارلىق ءجون-جورالعىنى ساقتاي وتىرىپ، جەرلەۋ ءراسىمىن ۇيىمداستىرۋعا كەم دەگەندە 100 مىڭ تەڭگە قاراجات كەتەدى. ونىڭ ىشىنە تابىت، ماتا، كىلەم، قابىر قازۋ، ءمايىتتى تاسىمالدايتىن كولىك پەن جەرلەۋ كىرەدى.

كەيدە مارقۇمدى باسقا قالاعا تاسىمالداۋ قاجەتتىگى تۋىندايدى. ەندى ءبىرى زيرات باسىنا قوياتىن تاسىن ەرەكشەلەۋدى قالايدى. ال ەندى ءبىرى ساپالى تابىت سۇرايدى. وسىلايشا، باعا وسە بەرەدى.

الماتى قالاسىندا 70 زيرات بار، ونىڭ 61 ى قالا اكىمىنىڭ قاۋلىسىنا سايكەس جابىق. جابىق قورىمداردىڭ ءبىرى - رايىمبەك داڭعىلىنىڭ بويىندا ورنالاسقان ورتالىق زيرات.

ەل اراسىندا ۇلىلار قورىمى دەگەن اتاۋعا يە بولعان جەردە مۇحتار اۋەزوۆ، مۇقان تولەبايەۆ، قانىش ساتپايەۆ، شاكەن ايمانوۆ سىندى قازاقتىڭ مەملەكەتتىلىگىن قالىپتاستىرۋ جولىندا تەر توككەن ازاماتتارىمىز جەرلەنگەن.

قالالىق اكىمدىكتەن ءمالىم ەتكەندەي، مەگاپوليستە مارقۇمداردى جەرلەۋگە ارنالعان توعىز زيرات بار.

- ءوز كەزەگىندە «الماتى سالتتىق قىزمەتتەر كورسەتۋدىڭ ارناۋلى كومبيناتى» ج ش س بەلگىلەنگەن تارتىپپەن بەكىتىلگەن باعا تىزىمىنە، سونداي-اق قازاقستاننىڭ قولدانىستاعى سانيتاريالىق نورمالارىنا سايكەس ريتۋالدىق قىزمەتتەر كورسەتەدى. دەمەك، تەك قايتىس بولعان ادامدى جەرلەۋگە ارنالعان قىزمەتتەر (قازبا جۇمىستارى، تەگىستەۋ، ۇستىنە توپىراق توگۋ جانە تاعى باسقاسى)، سونداي-اق مارقۇمنىڭ تۋىستارىنىڭ قالاۋىمەن كورسەتىلەتىن قوسىمشا قىزمەتتەر اقىلى، - دەپ اتاپ ءوتتى اكىمدىكتەن.

سونداي-اق اكىمدىك تۋىسى جوقتار مەن بيولوگيالىق قالدىقتاردى جەرلەۋ مەن كومۋ «باتىس» زيراتىندا ارنايى بولىنگەن ۋچاسكەدە جۇرگىزىلەتىنىن جەتكىزدى.

اۆتور

الما مۇقانوۆا

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى