الماتىدا اۆتوتۇراق كوبەيسە، كەپتەلىس ماسەلەسى شەشىلە مە - ساراپشىلار پىكىرى

مەگاپوليس كوشەلەرىندە كۇن سايىن 1,5 ميلليوننان استام كولىك جۇرەدى. ونىڭ 700 مىڭعا جۋىعى - وڭىرلەردەن كەلەتىن كولىكتەر. قازىر قالادا تروتۋار تۇرىندە 12 مىڭ، الاڭ تۇرىندە 6 مىڭ كولىككە ارنالعان ورىن بار. بيىل كوپقاباتتى تۇراقتار سالىنباق.

- 2025-جىلى الماتىنىڭ مەدەۋ اۋدانىندا كوممۋنالدىق مەحانيزاتسيالانعان تۇراقتاردىڭ، سونداي-اق «كوكتەم-3» شاعىن اۋدانىندا ءبىر كوممۋنالدىق كوپقاباتتى پاركينگتىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ جوسپارلانعان، - دەپ حابارلادى «الماتى پاركينگ» مەكەمەسىنەن.

سونداي-اق «الماتى پاركينگ» جاۋابىنا سايكەس، مەكەمەدە قالا بويىنشا كوپقاباتتى تۇراقتاردىڭ سانى تۋرالى دەرەكتەر جوق. سەبەبى، ونداي تۇراقتار جەكە اۋماقتاردا - تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىندە، ساۋدا جانە بيزنەس-ورتالىقتارىندا ورنالاسقان.

- ءبىزدىڭ ماقساتىمىز - كوشەدە، جول بويىندا اۆتوتۇراق ىزدەپ جۇرگەن كولىكتەردىڭ سانىن ازايتۋ. قالا ورتالىعىندا جۇرگىزۋشىلەردىڭ كوپشىلىگى كولىكتەرىن ۇزاق ۋاقىتقا قالدىرادى. وسىلايشا ولار ۋاقىتشا تۇراق ىزدەگەن كولىك يەلەرىنە اۆتوتۇراقتى قولدانۋ مۇمكىندىگىن شەكتەيدى، - دەلىنگەن مەكەمە جاۋابىندا.

قالا بويىنشا كوپقاباتتى اۆتوتۇراقتاردىڭ سالىنۋى بۇل وزەكتى ماسەلەنىڭ شەشىمى بولۋى مۇمكىن ەدى. الايدا قۇرىلىس كومپانيالارى مۇنداي جوبالاردى قولعا الا بەرمەيدى. ۋربانيست، ءماجىلىس جانىنداعى قوعامدىق پالاتانىڭ مۇشەسى گۇلميرا بايعابىلوۆانىڭ ايتۋىنشا، كوپقاباتتى اۆتوتۇراقتىڭ قۇرىلىسىنا جۇمسالعان قاراجات ۇزاق ۋاقىت وتەلەدى، سوندىقتان ينۆەستورلاردى قىزىقتىرمايدى. سونىمەن قاتار كولىكتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ جانىندا قالدىرۋ مۇمكىندىگى دە مۇنداي جوبالارعا سۇرانىستى ازايتادى.

- كوپقاباتتى اۆتوتۇراقتاردى سالۋعا تۇرعىن ءۇي نەمەسە كوممەرتسيالىق عيماراتتار قۇرىلىسىنا جۇمسالعان قاراجاتپەن تەڭ شىعىن كەتەدى. الايدا ولاردىڭ شىعىنى الدەقايدا تەزىرەك اقتالادى. ەگەر كوپقاباتتى اۆتوتۇراقتاردا وعان جۇمسالعان قاراجاتتى اقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تاريفتەردى ورناتاتىن بولسا، مۇنداي تۇراقتار سۇرانىسقا يە بولمايدى. ويتكەنى، ادامدار كولىگىن جاقىن اۋلاداعى تەگىن تۇراققا قويۋدى ءجون كورەدى. ارينە، كوپقاباتتى اۆتوتۇراقتاردى سالۋدىڭ پايداسى جوق دەپ ايتۋعا بولمايدى، ءبىراق بۇل ءادىس باسقا شەشىمدەردەن بىرگە ىسكە اسۋى قاجەت، - دەدى ول.

ساراپشى باستى مىندەت - تۇراق ورىندارىنىڭ سانىن كوبەيتۋ ەمەس، جالپى كولىكتەردىڭ سانىن ازايتۋ دەپ سانايدى. بۇل پىكىرمەن «وبشايا دوروگا» جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگى قاۋىمداستىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى ارسەن شاكۋوۆ تا كەلىسەدى.

ول ءبىرىنشى كەزەكتە پايدا تابۋدى ويلايتىن قۇرىلىس كومپانيالارى ءۇشىن اۆتوتۇراق سالۋ ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمسىز ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ايتۋىنشا، تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى كەزىندە بىردەن كوپقاباتتى اۆتوتۇراقتى قاراستىرىپ، كەيىن ونى كوپشىلىكتىڭ قولدانۋىنا مۇمكىندىك بەرسە، ماسەلەنى ءىشىنارا شەشۋگە بولادى. الايدا قازىرگى تاڭدا زاڭ جۇزىندە مۇنداي نورماتيۆتەر جوق.

سونداي-اق ساراپشىلار اۆتوتۇراق سانىن كوبەيتۋدىڭ تەرىس اسەرى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ەسكەرتەدى.

- اۆتوتۇراقتى كوبەيتۋ ءۇشىن ادامداردان بەلگىلى ءبىر اۋماقتى الۋ قاجەت. ال الەمدىك تاجىريبە بۇل تەرىس شەشىم ەكەنىن كورسەتەدى. ەگەر ءبىز قالادا 400 مىڭ اۆتوكولىك بار دەپ الساق، ال ءبىر اۆتوتۇراق كەم دەگەندە 15 شارشى مەتر بولسا، وندا ولاردى ورنالاستىرۋ ءۇشىن 6 شارشى شاقىرىم تۇراق قاجەت بولادى. بۇل - شامامەن تولە ءبي - روزىباكيەۆ - اباي داڭعىلى - ابىلاي حان كوشەلەرى ورتاسىنداعى الاڭداي اۋماق. وڭىردەن تاعى مىڭداعان كولىك كەلەتىنىن ەسكەرسەك، بۇل اۋماقتى ەكى ەسە كوبەيتۋ كەرەك، - دەدى گۇلميرا بايعابىلوۆا.

ساراپشى پىكىرىنشە، الماتىداعى جەراستى پاركينگتەرى مەن اقىلى اۆتوتۇراقتار بارلىق اۆتوكولىكتەردى سىيدىرا المايدى. قولدانىستاعى 12500 اقىلى اۆتوتۇراقتىڭ سانىن ەكى ەسە كوبەيتسە دە، بۇل جالپى كولىكتەردىڭ تەك %3 ىن قامتيدى.

- ادامدار ءۇشىن باستى كولىك قۇرالى - اۆتوموبيلدىڭ بولۋى ءتيىمدى ناتيجە اكەلىپ جاتقان جوق. قوسىمشا اۆتوتۇراقتاردىڭ سالىنۋى قايتا كولىكتەردىڭ كوبەيۋىنە اسەر ەتەدى. سەبەبى، تۇراق تابۋ قانشالىقتى جەڭىل بولسا، ادام نەگىزگى قوزعالىس قۇرالى رەتىندە كولىكتى سونشالىقتى تاڭدايدى. ناتيجەسىندە ءبىز شەشىمى جوق شەڭبەردە قالامىز: جول ينفراقۇرىلىمى ۇلعايادى، سونىمەن بىرگە اۆتوموبيل، كەپتەلىس پەن اۋانىڭ لاستانۋى دا كۇردەلەنەدى، - دەدى ول.

ساراپشى الماتى «ادامدارعا ارنالعان قالاعا» اينالۋى ءۇشىن كەشەندى شارالاردى ىسكە اسىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى. مىسالى، قالاداعى كەڭىستىك جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ىڭعايلى بولۋى ءۇشىن جاڭا اۆتوتۇراقتار سالۋعا موراتوري ەنگىزۋدى جانە قالا ورتالىعىنداعى قولدانىستاعى اۆتوتۇراقتاردى ازايتۋدى ۇسىنادى. ەكىنشىدەن، تۇرعىندار ۆەلوسيپەدپەن جاقىن ماڭداعى مەترو بەكەتكە نەمەسە اۆتوبۋس ايالداماسىنا ءقاۋىپسىز جانە ىڭعايلى جەتىپ، سودان كەيىن قوعامدىق كولىكپەن جۇرە الاتىنداي ىڭعايلى ۆەلوجولدار جۇيەسىن ازىرلەۋ قاجەت. ۇشىنشىدەن، قوعامدىق كولىكتىڭ ءوزىن دامىتۋ قاجەت: جىلدامدىعىن ارتتىرۋ، باسىمدىققا يە جول جولاقتارىن جاساۋ، كولىكتەن-كولىككە اۋىسىپ وتىرۋدى ىڭعايلى ەتۋ.

ارسەن شاكۋوۆ قالاعا اقىلى كىرۋ تالابىن ەنگىزۋ، كولىك سالىعىن كوتەرۋ نەمەسە اۆتوكولىكتەردى تىركەۋدى شەكتەۋ سياقتى كوپشىلىك قولدامايتىن شەشىمدەردى قابىلداۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

- كولىك يەلەرى، مۇنداي وزگەرىستەرگە قارسى بولۋى مۇمكىن. ءبىراق بۇل - ەكولوگيالىق تازا ءارى قولايلى قالالىق ورتانى قۇرۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار. سونىمەن قاتار موتورى جوق موپەد جانە ەلەكترلى ساموكات سەكىلدى كولىك قۇرالدارىن پايدالانۋ ماڭىزدى. بۇل قالاداعى كەپتەلىستى ازايتۋعا كومەكتەسەدى، - دەدى ول.

وسى ورايدا، كەپتەلىس پەن اۆتوتۇراق ماسەلەلەرىنە قاتىستى الەمدىك تاجىريبەنى نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

نيۋ-يورك

نيۋ-يوركتە 1982-جىلى مانحەتتەننىڭ ورتالىق اۋداندارىندا جاڭا تۇراق سالۋعا رەسمي تۇردە تىيىم سالىنعان. ول بويىنشا جاڭا عيماراتتارداعى تۇراق ورىندارىنىڭ سانىن شەكتەيتىن قاتاڭ شەكتەۋلەر بەكىتىلدى. ال كوپ جاعدايدا مۇلدەم تۇراق سالىنبادى. مۇنداي شەشىم كەپتەلىس ماسەلەسىن شەشۋ جانە ەكولوگيانى جاقسارتۋ ءۇشىن قابىلداندى. ويتكەنى 1970-جىلداردىڭ وزىندە مانحەتتەندە كولىكتىڭ كوپتىگىنەن جول قوزعالىسىندا قيىندىقتار تۋىندادى.

قالا قوعامدىق كولىكتى، جاياۋ جۇرگىنشىلەر ينفراقۇرىلىمىن جانە ۆەلوجولداردى دامىتۋعا باسا نازار اۋداردى. مىسالى، 2007-جىلى ۋربانيست يان گەيل برودۆەي كوشەسىن وزگەرتۋ جوباسىن قولعا الادى. ول بويىنشا اۆتوموبيل قوزعالىسى شەكتەلىپ، كوشە بويىندا، اسىرەسە تايمس- سكۆەر ايماعىندا جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان ايماق پەن جاسىل كەڭىستىكتەر قۇرىلادى. ناتيجەسىندە قالادا كولىك اپاتى ازايىپ، كوشەدەگى الەۋمەتتىك بەلسەندىلىك ايتارلىقتاي ارتقان.

پاريج

2016-جىلى پاريج اكىمى انن يدالگو اۆتوتۇراقتاردى جاسىل الاڭدار مەن جاياۋ جۇرگىنشىلەر كەڭىستىگىنە اۋىستىراتىن باعدارلامانى جۇزەگە اسىرا باستادى. ونىڭ باستاماسى بويىنشا پاريجدىڭ تاريحي اۋداندارىنا كولىكتەردىڭ كىرۋىنە تىيىم سالىندى.

ال 2020-جىلى يدالگو «15 مينۋتتىق قالا» باعدارلاماسىن ىسكە قوستى. جوبا بويىنشا بارلىق قاجەتتىلىك جاقىن قاشىقتىقتا ورنالاسادى جانە بۇل كولىك قاجەتتىلىگىن ازايتادى.

فرانسيا استاناسىندا جولداردى كەڭەيتۋدىڭ جانە جاڭا جول ايرىقتارىن سالۋدىڭ ورنىنا ۆەلوسيپەد ينفراقۇرىلىمى مەن جاياۋ جۇرگىنشىلەر ايماقتارىن دامىتۋعا نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. يدالگو جۇمىس ىستەگەن ۋاقىتتا پاريجدە 700 شاقىرىمنان استام ۆەلوجول سالىنعان.

بوگوتا

بوگوتا قالاسىندا مەترو بالاماسى رەتىندە TransMilenio جىلدام جۇرەتىن اۆتوبۋستار جۇيەسى قۇرىلعان. سونداي-اق ۆەلوسيپەد جولدارىنىڭ جەلىسى كەڭەيتىلىپ، ورتالىقتا تۇراق سالۋعا شەكتەۋلەر ەنگىزىلگەن. ال جەكسەنبى كۇنى ماگيسترالدى كوشەلەر جابىلىپ، جاياۋ جۇرگىنشىلەر مەن ۆەلوسيپەدشىلەردىڭ قولدانىسىنا بەرىلەدى. بۇل شەشىمگە العاشقى ۋاقىتتا تۇرعىندار قارسى بولعان. الايدا كەيىن دەمالىس كۇنى باستى كوشەلەردىڭ جابىلۋى قالالىق مادەنيەتتىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدى.

لوندون

ارسەن شاكۋوۆتىڭ ايتۋىنشا، الماتى سەكىلدى كەپتەلىستەن زارداپ شەگەتىن لوندوندا قالاعا كىرۋ ءۇشىن كۇنىنە 40 فۋنت (شامامەن 26000 تەڭگە) تولەۋ كەرەك. اۆتوتۇراق قۇنى ساعاتىنا 4-5 فۋنت (شامامەن 3000 تەڭگە). بۇل شارالار تۇرعىنداردى قوعامدىق كولىككە اۋىسۋعا يتەرمەلەيدى. سالىستىرمالى تۇردە الماتىدا اۆتوتۇراق قۇنى - ساعاتىنا 100 تەڭگە.

جاپونيا

جاپونيادا كولىك ساتىپ الماس بۇرىن وعان ارنالعان جەكە ورنىڭ بار ەكەنىن دالەلدەۋ كەرەك. سونىمەن قاتار، ساتىپ الۋشى قوماقتى سالىق تولەيدى، ونىڭ ىشىندە ءسان-سالتانات سالىعى جانە اۆتوموبيلدىڭ قۇنىن ەداۋىر ارتتىراتىن باسقا تولەمدەر بار.

سينگاپۋر

سينگاپۋردا كولىك يەلەرى الەمدەگى ەڭ جوعارى كولىك سالىعىن تولەۋگە ءماجبۇر - اكتسيز جانە تىركەۋ باجى اۆتوموبيل قۇنىنىڭ %150 ىنا جەتۋى مۇمكىن. بۇل قاتاڭ شارالار جولدارداعى كولىكتەردىڭ سانىن ازايتۋعا باعىتتالعان. كولىك يەسى كولىكتى ساتىپ الۋ، اۋانىڭ لاستانۋى ءۇشىن جانە ءسان-سالتانات سالىعىن تولەيدى.

ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن الماتىدا «سەرگەك» كامەرالارى ەندى اۆتوتۇراق ەرەجەلەرىن بۇزعان كولىكتەردى انىقتاي الاتىنىن جازعانبىز.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى