ابۋ-دابيدە قازاقستاننىڭ ورتا دەرجاۆا رەتىندەگى ءرولى تالقىلاندى
استانا. KAZINFORM - قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ تەڭگەرىمدىلىگى مەن پراگماتيزمىن ءتۇسىندىرۋ رەتىندە كيىز ءۇيدىڭ ۇلگىسىن كەلتىردى.
13-15-جەلتوقساندا ابۋ-دابيدەگى فرانسۋز حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتى (IFRI) ۇيىمداستىرعان 17-جىل سايىنعى World Policy Conference كونفەرەنتسياسىندا قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە قوسقان ۇلەسى جانە ەلدىڭ ءوسىپ كەلە جاتقان ورتا دەرجاۆا رەتىندەگى جاڭا ءرولى تالقىلاندى.
تەرري دە مونبريال، ەۋروپانىڭ جەتەكشى عىلىمي ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى IFRI نەگىزىن قالاۋشىسى جانە تۇراقتى پرەزيدەنتى، كونفەرەنتسيا سەسسياسىن «كوپ ۆەكتورلى سىرتقى ساياساتتار؟»، حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ جاۋاپتى سەرىكتەسى رەتىندە ەلگە تانىلۋعا لايىق قازاقستاننىڭ ديپلوماتيالىق باعىتى وسىلاي سيپاتتالاتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
بۇل رەتتە، كورنەكتى فرانسۋز عالىمىنىڭ پىكىرىنشە، قازاقستان «سىرتقى ساياساتتاعى وسىنداي تاسىلدەردى پاتەنتتەپ قانا قويماي»، سوڭعى جىلدارى ورتا دەرجاۆا رەتىندە ءتۇرلى حالىقارالىق سىن-قاتەرلەردى شەشۋدە بەلسەندى قاتىسۋشى بولا باستادى.
دەمەك، تەرري دە مونبريال اتاپ وتكەندەي «قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتى نەگە نەگىزدەلەدى، ول ولاردىڭ اراسىنداعى شيەلەنىستىڭ كۇرت ارتقان داۋىرىندە ءارتۇرلى گەوساياسي كۇش ورتالىقتارىمەن وڭ قارىم-قاتىناستى قالاي ساقتاي الادى جانە ءبىزدىڭ ەلىمىز جاڭا مارتەبەدە، اسىرەسە قاقتىعىستاردى رەتتەۋ ماسەلەلەرىندە نە ىستەي الادى؟» - دەگەن سۇراقتار ورىندى.
ودان كەيىنگى پىكىرتالاس بارىسىندا قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ تەڭگەرىمدىلىگى مەن پراگماتيزمىن ءتۇسىندىرۋ رەتىندە كيىز ءۇيدىڭ ۇلگىسىن كەلتىردى.
- قازاقتاردىڭ ءداستۇرلى ۇيىندە بۇرىشتار جوق. تيىسىنشە، ءبىر نەمەسە باسقا جاعىن قابىلداۋ، بوكس رينگىندەگىدەي ءبىر نەمەسە باسقا بۇرىشتى تاڭداۋ قاجەتتىلىگى ءبىزدىڭ مەنتاليتەتىمىزگە قايشى كەلەدى. قازاقستاندا ەلدەردىڭ بلوكتارعا ءبولىنۋى قابىلدانبايدى. ەگەر مەملەكەتتەر قانداي ءدا بىر تاراپتى يەلەنۋى كەرەك بولسا، وندا باسەكەلەستىكتەن گورى ىنتىماقتاستىقتى تاڭداۋ كەرەك؛ وقشاۋلانۋدان گورى ءوزارا ارەكەتتەسۋ؛ زاڭسىزدىقتان گورى قۇقىقتىڭ ۇستەمدىگى؛ ءوزارا ەرەكشەلىك پەن نولدىك ناتيجە بەرەتىن ويىنداردان گورى ءوزارا پايدا مەن جالپىعا بىردەي ۇتىس تۇجىرىمداماسى (win-win)، - دەدى ول.
ديپلومات اتاپ وتكەندەي، وسى ءتاسىلدىڭ ارقاسىندا قازاقستان بارلىق سەرىكتەستەرمەن ءوزارا سىيلاستىق پەن ءوزارا ءتيىمدى بايلانىس ورناتتى جانە الەمنىڭ ەشبىر ەلىمەن شيەلەنىستى قارىم-قاتىناستارى جوق.
حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ داعدارىسى جاعدايىندا ورتا دەرجاۆالاردىڭ ءىس جۇزىندە نە ىستەي الاتىندىعى تۋرالى ايتا كەلە، ءمينيستردىڭ ورىنباسارى استانانىڭ ب ۇ ۇ- نى الەمدىك دامۋ مەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە ارنالعان جالعىز جاھاندىق ۇيىم رەتىندە نىعايتۋدى جاقتاعانىن جانە ءالى دە جاقتايتىنىن اتاپ ءوتتى.
- بۇل ءۇشىن، قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ اتاپ وتكەندەي، ب ۇ ۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ رەفورماسى باياعىدا ءپىسىپ-جەتىلدى، ول كوپتەگەن جىلدار بويى سوعىس پەن بەيبىتشىلىكتىڭ كوپتەگەن پرينتسيپتى ماسەلەلەرى بويىنشا تىعىرىققا تىرەلدى. قازاقستان قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ نەعۇرلىم وكىلدى بولۋى جانە قازىرگى زامانعى شىندىقتى كورسەتە وتىرىپ، نەعۇرلىم ءادىل ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس دەپ سانايدى، - دەدى ول.
ر. ۆاسيلەنكونىڭ ايتۋىنشا، ورتا دەرجاۆا رەتىندە - ءبىز بۇل انىقتامانى جاۋاپكەرشىلىكپەن قابىلدايمىز.
- ءبىزدىڭ كوزقاراستارىمىزدى بولەتىن باسقا ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىقتا، پىكىرلەس ەلدەردىڭ بەلگىلى ءبىر جەلىسى رەتىندە جانە ۇجىمدىق شەشىمدەردى ىزدەۋدە، الەمدىك سۋپەردەرجاۆالاردى قاجەتتىلىككە سەندىرۋ، بۇكىل ادامزاتتىڭ مۇددەلەرىن ەسەپكە الۋ جانە كليماتتىڭ وزگەرۋى، تەڭسىزدىك، كەدەيلىك جانە ت. ب. سياقتى بارلىعىمىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان ءپرينتسيپتى سۇراقتارعا جەدەل جاۋاپ تابۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەۋدى جالعاستىرا الامىز، - دەيدى قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى.
مودەراتوردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا ول قازاقستاننىڭ ۋكرايناداعى اسكەري جانجالعا كوزقاراستارىنا قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەردى.
- پرەزيدەنت ق. توقايەۆ بۇل ماسەلەنى شەشۋ تەك ديپلوماتيالىق جولمەن عانا مۇمكىن بولاتىنىن جانە ءبىز جانجالدى تەز ارادا توقتاتۋدى جانە كەلىسسوزدەر ۇستەلىندەگى كەلىسپەۋشىلىكتەردى رەتتەۋدى جاقتايتىنىمىزدى بىرنەشە رەت ايتتى. ءوز تاراپىنان قازاقستاندا وسى باعىتتاعى كۇش- جىگەردى بارىنشا قولداۋعا دايىن، - دەدى ديپلومات.
پانەلدىك پىكىرتالاسقا سەربيا پارلامەنتىنىڭ سپيكەرى انا برنابيچ پەن گرۋزيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى لاشا دارساليا دا قاتىستى. ولار تالقىلاناتىن ماسەلەلەرگە ءوز ەلدەرىنىڭ كوزقاراستارىن ۇسىندى.
الەمدىك گەوساياسات پەن ەكونوميكا ماسەلەلەرىن قاراستىرعان كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا ەۋروپا مەن امەريكا، ازيا جانە افريكا ەلدەرىنىڭ ساياساتكەرلەرى، ديپلوماتتارى، ساراپشىلارى، بيزنەسمەندەرى مەن جۋرناليستەرى، سونداي-اق حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى مەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى سياقتى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن ق ر سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو قازاقستان مەن ەۋرووداق ۆيزالىق رەجيمدى جەڭىلدەتۋ بويىنشا رەسمي كەلىسسوزدەردى باستايتىنىن ايتتى.
