ا ق ش «ازاتتىق راديوسىن» اۋىزدىقتاي ما؟

وسى ورايدا Kazinform ءتىلشىسى «ازاتتىق راديوسىنىڭ» دامۋ باعدارىنا شولۋ جاساپ كورگەن بولاتىن.

«سولشىلدىق» - داۋدىڭ باسى ما؟

بۇل كەلەڭسىزدىكتىڭ ۇدەۋ كەزەڭىنە كوز جۇگىرتسەك، ۇلتتىق بارلاۋدىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى ريچارد گرەنەلگە تىرەلەمىز. ول X الەۋمەتتىك جەلىسىندە جازبا قالدىرىپ، قوس باسىلىمدى «سولشىلدار» ورداسى دەگەن وي ايتقان بولاتىن. ءتىپتى امەريكالىق سالىق تولەۋشىلەر قارجىلاندىراتىن اقپارات قۇرالدارى مەملەكەتتىڭ مەنشىگى ەكەنىن مەڭزەگەنى بار. الايدا ەكس-ديرەكتور ءسوزىن راستايتىن ەشبىر دەرەكتى مىسالعا كەلتىرمەگەن. تەك بۇگىن «ازاتتىق راديوسى» ءتىلشىسىنىڭ دونالد ترامپتىڭ بەدەلىن تۇسىرۋگە وقتالعانىن ۇستەي ءتۇسىپتى.

مەديا رەسۋرستارمەن ونداعان جىل جۇمىس ىستەگەنىن العا تارتقاندىقتان، گرەنەلدىڭ ءسوزى ءوتىمدى شىقتى. ولاي دەيتىنىمىز، ا ق ش-تىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگى جونىندەگى دەپارتامەنتىن (DOGE) باسقاراتىن يلون ماسك ريچارد گرەنەلدىڭ جازباسىن بولىسكەن. پىكىر رەتىندە «ازاتتىق راديوسى» مەن «Voice America» سالىق تولەۋشىلەردىڭ قاراجاتىن بوسقا جۇمساپ وتىر دەپ ايتىپتادى. قازىر مەدياكورپوراتسيالاردىڭ بۇرىنعىداي وقىرمانى جوعىن ءارى قارجىلاندىرۋدى توقتاتۋ كەرەك دەپ كەسىپ ايتقان.

«بۇل جاي عانا ءوز-وزىمەن سويلەسىپ وتىرعان راديكالدى سولشىل ەسالاڭدار، ولار جىلىنا 1 ميلليارد دوللار سالىق تولەۋشىلەردىڭ اقشاسىن جۇمساپ وتىر»، - دەپ جازدى يلون ماسك X الەۋمەتتىك جەلىسىندە.

مۇنى تۇرلىشە تاپسىرلەۋگە بولاتىنداي. ميللياردەردىڭ ريتوريكاسىنداعى «سولشىلدارعا» قاتىستى اگرەسسيا تاڭسىق ەمەس. ماسك بيلىككە كەلمەي تۇرىپ بۇل يدەولوگياعا قاس. سۇحبات، جيىندا تاقىرىپ توڭىرەگىندە ءسوز بولسا، باتىل ايتاتىن ادەتىنە ەت ۇيرەنگەن. ءتىپتى وتكەن جىلى ا ق ش-تاعى ءداستۇرلى مەديانىڭ كوبىنە «سولشىلداردىڭ سويىلىن سوقتى» دەپ ايدار تاققانى ەستە.

«NYT (The New York Times گازەتى - رەد. ) - سولشىلداردىڭ ۇگىت-ناسيحات ماشيناسى. WSJ-تى (The Wall Street Journal گازەتى - رەد. ) رۋپەرت مەردوك ەمەس، سولشىلداردىڭ جۋرناليستەر كاسىپوداعى باقىلاپ وتىرعانداي. بۇل بارلىق دەرلىك جاڭالىق تاراتۋشى ءداستۇرلى ۇيىمعا قاتىستى»، - دەگەن بولاتىن.

نەلىكتەن؟ سەبەبى ساياسي ۇستانىمدا، مۇددەلەر كوزقاراسىندا جاتىر. دونالد ترامپ - رەسپۋبليكا پارتياسىنىڭ وكىلى، «وڭشىلدار» ساناتىندا. يلون ماسك ا ق ش پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋالدى كومانداسىندا بولدى، كەيىن رەسمي بيلىكتىڭ اكىمشىلىك قۇرامىندا. دەمەك، ونىڭ بىتىسپەس قارسىلاس سانالاتىن «سولشىلدارعا» سىن تاعۋى، كەز كەلگەن تەرىس ءۇردىستىڭ سەبەبىن سولاردان كورۋى تۇسىنىكتى. الايدا كەلەشەك شەشىمدەر دە وسى ۇستانىم توڭىرەگىندە شەشىلە مە، ول جاعى بەلگىسىز.

ازىرگە انىعى، ەكى مەديا رەسۋرس - «ازاتتىق راديوسى» مەن «Voice America»-نى ا ق ش ۇكىمەتى قارجىلاندىرادى. ونداعى يدەولوگيالىق باعىت تا ا ق ش-تىڭ جاھاندىق باق اگەنتتىگىنىڭ باقىلاۋىندا.

«ازاتتىق راديوسى»: تۇركىستاننان تاۋەلسىزدىككە دەيىن

رەتى كەلگەندە قازاقستاندا كەڭ تانىمال «ازاتتىق راديوسىنىڭ» قالىپتاسۋ باعىتى مەن ۇستانىمىنا قاتىستى اشىق دەرەككوزدەگى مالىمەتتەرگە نازار سالىپ كورەيىك. الەم ۇيىمدى «ازات ەۋروپا راديوسى/ازاتتىق راديوسى» (اعىل. Radio Free Europe/Radio Liberty, RFE/RL) دەگەن اتاۋمەن تانيدى. 1948 -جىلى ك س ر و بيلىگىنىڭ ەۋروپاداعى ىقپالىمەن كۇرەس ماقساتىندا جۇمىسىن باستاعان. الدىمەن بولگاريا، چەحوسلوۆاكيا، ۆەنگريا، پولشا، رۋمىنيادا حابار تاراتسا، كەيىن قاتارعا ليتۆا، لاتۆيا، ەستونيا قوسىلدى.

ال 1953 -جىلدان باستاپ كاۆكاز جانە ورتالىق ازياعا ويىستى - قازاق، قىرعىز، تاجىك، وزبەك، تۇركىمەن تىلدەرىندە جاڭالىق تاراتۋ كەزەڭى دە وسى تۇس. ياعني، 1953 -جىلى 18-ناۋرىزدا رەداكتور ماۋلىكەش قايبولدى باستاعان تۇركىستان رەداكسياسى تۇراقتى جۇمىس ىستەي باستادى. 1967 -جىلى تۇركىستان رەداكسياسى قوس قاناتقا ءبولىنىپ («وڭتۇستىك تۇركىستان» جانە «سولتۇستىك تۇركىستان»)، «سولتۇستىك تۇركىستان» رەداكسياسى قازاق، قىرعىز، ۇيعىر تىلدەرىندە حابار تاراتۋ مىندەتىن الدى.

كەيىن دە رەداكسياداعى قۇرىلىم بىرنەشە مارتە جاڭعىردى. باستاپقىدا «تۇركىستان-1»، «تۇركىستان-2»، «تۇركىستان-3» رەداكسيالارىنا جىكتەلگەنىن بايقايمىز. سوڭعىسى قازاق تىلىندە حابار تاراتىپ، 1975 -جىلى قازاق تىلىندەگى جەكە رەداكسيا بولىپ ەنشى الدى. 1988-1995 -جىلدارى رەداكسياعا بەلگىلى جۋرناليست حاسەن ورالتاي باسشىلىق جاساپ، قازاقستاندىق بولىمگە قيال سابدالين جەتەكشىلىك ەتكەن.

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا-اق قارقىندى جۇمىس ىستەدى. 1993 -جىلى الماتى قالاسىندا «ازاتتىق راديوسىنىڭ» بيۋروسى اشىلدى. الماتى بيۋروسى «ازات ەۋروپا راديوسى/ازاتتىق راديوسى» ۇيىمىنىڭ ورتالىق ازياداعى العاشقى وكىلدىگى اتاندى. سول ساتتە الماتى بيۋروسىنىڭ جەتەكشىسى ءارى «ازاتتىق راديوسىنىڭ» ەلدەگى العاشقى ءتىلشىسى قيال سابداليننىڭ ءوزى ەفيردەن حابار تاراتۋدى باستاپ بەرگەن بولاتىن.

سوڭعى مالىمەتىنە سەنسەك، بۇگىندە ۇيىمنىڭ 20-دان اسا بيۋروسى بار، راديو ءتۇرلى فورماتتا الەمنىڭ 27 تىلىندە 30 ەلگە حابار تاراتادى. راديو بيۋدجەتى 2023 -جىلى - 146 ميلليون 600 مىڭ ا ق ش دوللارى، وتكەن جىلى - 142,2 ميلليون ا ق ش دوللارى كولەمىندە بەكىتىلگەن.

جالپى «ازاتتىق راديوسى» ءوزىن بەيتاراپ پوزيتسيا ۇستاناتىن ب ا ق دەپ كورسەتەدى. مەديا رەسۋرس سايتىنداعى مالىمەتتە ىشكى-سىرتقى ساياسات، جۋرناليستىك ەتيكا تۋرالى كوزقاراس ناقتى بەلگىلەنگەنىن كورۋگە بولادى.

«كەز-كەلگەن اقپارات دەرەكتەردىڭ شەڭبەرىندە /كونتەكسىندە/ بەرىلۋى كەرەك، وقيعالار مەن تالقىلانىپ جاتقان ماسەلەلەردى بۇرمالاۋعا بولمايدى.

جۋرناليستەر تالقىلانىپ جاتقان ماسەلەلەرگە قاتىستى قارسى نەمەسە وزگەشە پىكىرلەردى ناقتى جانە تارازىلانعان تەڭ جاعدايدا كورسەتۋى كەرەك. ەگەر الدەبىر توپتىڭ، نە جەكە تۇلعالاردىڭ پىكىرلەرى حابار بالانسىن ساقتاۋ ءۇشىن ماڭىزدى بولسا، ءبىراق ولار پىكىر بىلدىرۋدەن باس تارتسا - ول تۋرالى رەپورتاجدا، ماقالادا ايتىپ وتكەن ءجون.

ازاتتىق راديوسى - بيلەۋشى نەمەسە وپپوزيتسيالىق ساياسي پارتيالاردان، ەميگرانت قاۋىمداستىقتارىنان، كوممەرتسيالىق جانە باسقا دا سيپاتتاعى ۇيىمداردان، حابار تاراتۋ ايماعىنداعى نە ودان تىس جەرلەردەگى ءدىني ۇيىمداردان تاۋەلسىز راديو. ازاتتىق راديوسى ەشبىر ساياسي، ەكونوميكالىق نەمەسە ءدىني ۇستانىمدى قولدامايدى، ولاردىڭ مۇددەسىنە ناسيحات جۇرگىزبەيدى، - دەلىنگەن «ازاتتىق» سايتىندا.

ايتا كەتەيىك، «ازاتتىق راديوسىنىڭ» رەسمي سايتىندا باس كەڭسەنى چەحيانىڭ پراگا قالاسىندا ورنالاسقان دەپ كورسەتكەن. حالىقارالىق مەكەنجاي رەتىندە دە پراگاداعى Vinohradska 159A ادرەسى بەلگىلەنىپتى.

اۆتور

ماديار تولەۋوۆ

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى