التى جىلىن قان مايداندا وتكىزىپ، ءۇش مارتە جارالانعان 95 جاستاعى ارداگەر
مەيرام كۇنى قارساڭىندا ەكىنشى دۇنيەجۇزى سوعىسىنىڭ ارداگەرى جاقان سەيسەبايەۆ سۇراپىل سوعىس جىلدارىنداعى ەستەلىكتەرىن ءبولىستى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
جاقان اتا بيىل 95 جاسقا تولدى. ول 1925 -جىلى 10-ناۋرىز كۇنى الماتى وبلىسى، كەربۇلاق اۋدانى، ساتمان اۋىلىندا تۋعان. 1942 -جىلى 17 جاسىندا سوۆەت ارمياسى قاتارىنا قوسىلىپ، 1943 -جىلى بەلارۋس جەرىن ازات ەتۋ سوعىسىنا قاتىسقان.
«1942 -جىلى ءبىزدى ارميا قاتارىنا الدى. ءتورت اي بويى اسكەري تەحنيكانى باسقارۋدى ۇيرەتتى، ول كەزدە ءارتۇرلى ارتيللەريالىق قۇرىلعىلار بولدى. 1943 -جىلى 1-قاڭتاردا بەلورۋسسيالىق فرونتقا ءتۇستىم. ءبىز رەاكتيۆتى ارتيللەريانىڭ ب م-13 «كاتيۋشا» ماشيناسىن قولداندىق. 1943 -جىلى 12-ناۋرىزدا وڭ جاق جەلكەم مەن باسىمنان جاراقات الدىم. وسى وقيعادان كەيىن مەنى ماسكەۋگە گوسپيتالگە الىپ باردى»، - دەيدى سوعىس ارداگەرى. ول قازىرگى جاسىنا قاراماستان سوعىس كەزىندەگى وقيعالاردى ەگجەي- تەگجەيلى بىلەدى جانە كەشە بولعانداي ەسىنە الدى.
«ءبىر كۇنى كوماندير «دايىندالىڭدار! ءبىز ارقىلى جاۋدىڭ 60 تانكىسى وتەدى. ءتورت قارۋ مەن جارىقشاقتى گراناتا دايىنداڭدار. ولاردى ماڭىمىزعا جۋىتپاۋىمىز كەرەك» دەدى. اراقاشىقتىعىمىز 5 شاقىرىم بولعان كەزدە كوماندير ولارعا «كاتيۋشامەن» سوققى جاساۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى. تانكتەر ورتەنىپ جاتتى. ءبىر تانك قانا كەرى شەگىندى، ءبىراق ونى ءبىزدىڭ سولدات كۇتىپ تۇرىپ، گراناتا لاقتىردى. وسىلايشا جاۋ تانكىلەرىنىڭ ءبارىن جويدىق. 60 تانكىنى تۇسكى ساعات 12:00 دە جويىپ بىتىردىك»، - دەيدى اقساقال. ول سوعىس اياقتالعاننان كەيىن جاپون سوعىسىنا قاتىسقان. 1947 -جىلى ونى ۆلاديۆوستوكقا جىبەرەدى. ول جاقتا ءۇش رەت جارالانىپ، Ⅱ توپ مۇگەدەگى بولىپ قالعان. اقساقال جەڭىستى قالاي قارسى العانىن ايتىپ بەردى.
«جەڭىستى كەنيگسبەرگتە (شىعىس پرۋسسيا) قارسى الدىم. تاڭعى ساعات سەگىزدە ءبىزدى ساپقا تۇرعىزىپ، سوعىس اياقتالعانىن ايتتى. ءسويتىپ 1948 -جىلى ءبىزدى ۇيگە جىبەردى. سوعىسقا 17 جاسىمدا كەتكەن مەن 23 جاسىمدا ۇيگە ورالدىم. سوعىس اياقتالعانىن ەستىگەن كەزدە ءبىز قۋانىپ، ءبىر-ءبىرىمىزدى قۇشاقتاپ، جىلادىق. بىرنەشە جىل قاتارىنان سوعىس قاسىرەتىن كوردىم: سۋىق تا، ىستىق تا، قار دا، مۇز دا، بوران دا بولدى. سۋ بولماعان كەزدە لاي سۋدى ىشۋگە تۋرا كەلگەن كەزدەر بولدى»، - دەيدى جاقان اتا. ول سۇحبات سوڭىندا قازاقستاندىقتاردى جەڭىس كۇنىمەن قۇتتىقتادى.
«ەندى قايتىپ سوعىس بولماۋىن تىلەيمىن. اسپانىمىز اشىق بولسىن، بىرلىك، بەيبىتشىلىك تىلەيمىن. نەمەرە، شوبەرەلەرىمىز باقىتتى عۇمىر كەشسىن»، - دەيدى ول.
اۆتور: زارينا قاھارمان
