قازاقپارات كۇنتىزبەسى. 8- قازان
اتاۋلى كۇندەر
دۇنيەجۇزىلىك كوز جانارى كۇنى
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ شەشىمىمەن قازان ايىنىڭ ەكىنشى بەيسەنبىسىندە تويلانادى. بۇل مەرەكە كۇنتىزبەدە زاعيپتىقتان، كوز جانارىنان ايرىلۋدان ساقتانۋ مەن ونى ەمدەۋ نەگىزىندە بەلگىلەنگەن بولاتىن. حالىقارالىق كوز جانارىنىڭ كۇنىندە وسى پروبلەمالارعا قاتىستى ءتۇرلى ءىس- شارالار وتەدى. سونىمەن قاتار بۇل كۇن «كورىنۋ 2020: كوزگە ەركىندىك» دەگەن حالىقارالاق زاعيپتىقتان ساقتاندىرۋ اگەنتتىگىنىڭ دە نەگىزگى مەرەكەسى بولىپ ەسەپتەلەدى.
ەستە قالار وقيعالار
1860 -جىلى الماتىدا كوك بازار اۋدانىنداعى تار بولمەدە ورنالاسقان العاشقى پوشتا بولىمشەسى اشىلدى. بۇگىندە الماتى پوشتامپى - «قازپوشتا» ا ق- نىڭ ەڭ ءىرى جانە الدىڭعى قاتارلى فيليالدارىنىڭ ءبىرى.
1930 -جىلى KAZGOR جوبالاۋ اكادەمياسى قۇرىلدى. ۇيىم الماتى قالاسىنداعى، باسقا دا وبلىس ورتالىقتارىنداعى، رەسەي جانە ت م د قالالارىنداعى بىرەگەي عيماراتتاردىڭ جوباسىن ازىرلەگەن.
1952 -جىلى تالدىقورعان اۋدانىنىڭ تەكەلى كەنتى وبلىسقا باعىناتىن قالاعا اينالدى. قالانىڭ دامۋ تاريحى پوليمەتالل كەندەرىنىڭ بارلانۋى جانە قازىلۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. تەكەلى قورعاسىن- مىرىش كومبيناتىندا قورعاسىن مەن مىرىش وڭدەلەدى.
2007 -جىلى سەمەيدەگى نيەۆزوروۆتار وتباسى اتىنداعى بەينەلەۋ ونەرى مۇراجايى جاڭا جادىگەرمەن تولىقتى. اباي اۋدانىنىڭ تۇرعىنى جانىبەك مولداحان مۇراجايعا تاستان قاشالعان جاۋىنگەردىڭ ءمۇسىنىن تارتۋ ەتتى. ءتاسمۇسىن تابىلعان جەرگە اتتانعان ولكەتانۋشى- عالىمدار، بۇل وسىدان 1 مىڭ جىلداي بۇرىن قاشالعان تۇركى جاۋىنگەرىنىڭ بەينەسى دەگەن پايىمعا كەلىپ وتىر. ولكە تانۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، تاس ءمۇسىن كونە تۇركىلەردىڭ ادەتتە زيرات باسىنا قوياتىن ءداستۇرلى ەسكەرتكىشى بولعان جانە ونىڭ كومەگىمەن بايىرعى كوشپەندىلەر دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىن باعدارلاعان.
2009 -جىلى استانادا تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى مۇستافا كەمال اتاتۇرىككە ارنالعان ەسكەرتكىش سالتاناتتى تۇردە اشىلدى ءوتتى. ەسكەرتكىش استانا قالاسىنىڭ تاشەنوۆ كوشەسىنىڭ بويىنداعى ساياباقتا ورنالاسقان. ەسكەرتكىش قولادان، ال تۇعىرى - گرانيتتەن جاسالعان. بيىكتىگى - 4,4 مەتر، سالماعى - 5,5 توننا. ونىڭ قۇرىلىسىنا 0,0625 گەكتار جەر تەلىمى بەرىلدى.
2010 -جىلى Forbes Style جۋرنالىنىڭ (تانىمال بيزنەس جارشىسىنىڭ قوسىمشاسى) نۇسقاسى بويىنشا ەلوردالىق «حان شاتىر» ساۋدا ويىن- ساۋىق ورتالىعى الەمدەگى ۇزدىك ەكوعيماراتتاردىڭ وندىعىنا كىردى.
2013 -جىلى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق گەوگرافيا قوعامى قۇرىلدى. ونىڭ باستى ماقساتى - سەنىمدى گەوگرافيالىق مالىمەتتەردى جيناۋ جانە تاراتۋ، عىلىمدى دامىتۋ، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ، ەلدىڭ تۇراقتى دامۋىنا، جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋىنە قولعابىس ەتۋ.
2015 -جىلى تاراز قالاسىندا «قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى» مونۋمەنتىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. مۇسىندىك كومپوزيتسياعا اق ءمارماردان جاسالعان 27 مەترلىك ستەلا جانە كەرەي مەن جانىبەك حانداردىڭ 5 مەترلىك مۇسىندەرى كىرەدى.
2016 -جىلى اتىراۋلىق ونەرتاپقىش ەرجان نۇريدەنوۆ كۇن، جەل ەنەرگياسىن جانە گەوتەرمالدى ەنەرگيا شىعاراتىن قوندىرعىعا پاتەنت الدى. قوندىرعىنىڭ سىرت ءپىشىنى بۇتاقتارىنا كۇن باتارەيالارى، ءمودۋلدى شاعىن جەل گەنەراتورلارى ورناتىلعان اعاشقا ۇقسايدى. ەلىمىزدە جىلدىڭ باسىم بولىگى شۋاقتى، ال قىسى بويى جەل سوعىپ تۇراتىندىقتان، قوندىرعى ءتيىمدى جۇمىس ىستەيدى. ونى ءۇيدى، كوشەلەردى جارىق ەتۋگە، تەلەفون زاريادتاۋعا قولدانۋعا بولادى.
2017 -جىلى بەلگىلى ارحەولوگ عالىم ا. ز. بەيسەنوۆ باستاعان قاراعاندىلىق ارحەولوگتار 3000 جىلدىق سارى ارقا پيراميداسىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىستارىن اياقتادى. ەندى ەلىمىزدىڭ تۋريستىك كارتاسىندا جاڭا بىرەگەي ەسكەرتكىش - بەعازى- ءداندىباي مادەنيەتىنىڭ ماۆزولەيى پايدا بولدى. قاراعاندىدا ورنالاسقان، قولا داۋىرىنە ءتان پيراميدانى ارحەولوگتار 2016 -جىلى تاپتى. عالىمداردىڭ ەسەپتەۋىنشە، ماۆزولەي ءۇش مىڭ جىل بۇرىن سالىنعان.
2017 -جىلى قازاق دزيۋدوشىسى جانساي سماعۇلوۆ تاشكەنتتە وتكەن گران- پري كەزەڭىنىڭ چەمپيونى بولدى. وزبەكستان استاناسىندا الەمنىڭ 27 ەلىنەن جينالعان 183 دزيۋدوشى كۇرەس جۇرگىزدى.
اۆتور: اياۋلىم التىنبەك
