كۇتۋ پاراعى: قايتىس بولعان 8 ادامنىڭ دونورلىعى 25 ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدى
بۇل تۋرالى ەلىمىزدەگى ترانسپلانتولوگيا ماسەلەسىنىڭ جاي-كۇيىنە ارنالعان «كۇتۋ پاراعى» دەرەكتى فيلمىندە ايتىلادى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
نەگىزگى وي - ادامدارعا قايتىس بولعاننان كەيىنگى دونورلىق بار ەكەنىن جانە كەزەكتە تۇرعاندار تۋرالى اقپارات جەتكىزۋ بولدى. ولاردىڭ كۇندەلىكتى ءومىرى مەن ۋايىمىن كورسەتۋ ەدى. فيلم ءتۇسىرۋ وڭايعا سوقپادى. وسىنداي تاقىرىپتاردان كەيىن مەن ادەتتە اۋىرىپ قالامىن. ەڭ قيىنى - كەيىپكەرلەردىڭ سەنىمىنە يە بولۋ ەدى، ولار تولىق اشىلۋى ءۇشىن، - دەيدى رەجيسسەر-دوكۋمەنتاليست قانات بەيسەكەيەۆ.
فيلمدە اعزا الماستىرۋ وپەراتسياسىن كۇتىپ جۇرگەن قازاقستاندىقتاردىڭ باسىنان وتكەن وقيعالار باياندالادى. جوبا اۆتورى شىنايى ادام تاعدىرلارىن مىسالعا الا وتىرىپ، قايتىس بولعاننان كەيىنگى دونورلىق مىڭداعان ادامعا ءومىر سۇرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتادى. الايدا، قازاقستاندا بۇل باعىت ءالى دامىماعان جانە دونور بولۋعا نيەتتىلەر وتە از.
بۇل فيلمدە 10 جىل بۇرىن جۇرەگىن اۋىستىرعان كەيىپكەرلەر، قازاقستاندا ءبىرىنشى بولىپ قايتىس بولعان اناسىنىڭ جۇرەگىن الۋعا كەلىسىم بەرگەن ادام مەن دارىگەر دە بار. باستى نازار «كۇتۋ پاراعىنداعىلارعا» اۋدارىلدى. كۇتۋ پاراعى - اعزا ترانسپلانتاتسياسىن قاجەت ەتەتىن بارلىق ادامدار قامتىلعان ۇلتتىق ءتىزىم، - دەيدى جوبا اۆتورى وكسانا اكۋلوۆا.
دەرەكتى فيلم اۆتورلارىنىڭ مالىمەتىنشە، 2021 جانە 2022-جىلدارى قازاقستاندا قايتىس بولعاننان كەيىن دونور بولۋعا كەلىسىم بەرگەن 8 ادامنىڭ اعزاسى ترانسپلانتاتسيالاندى. ولار 25 ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدى. ماماندار پىكىرىنشە، ەگەر بۇل ماسەلەگە دۇرىس كوزقاراس قالىپتاستىرىلسا، دونور سانى 10 ەسە ارتۋى مۇمكىن ەدى. سەبەبى، قازىر بىزدە اعزا الماستىرۋدى قاجەت ەتەتىن 3532 ادام كەزەك كۇتىپ ءجۇر، ونىڭ - 67 ءسى بالا. 2021-جىلى جانە 2022-جىلدىڭ 10 ايىندا دونور اعزاسىن كۇتكەن 558 پاتسيەنت كوز جۇمعان.
قازاقستاندا دارىگەرلەر «ميى ءولدى» دەپ جاريالاعان ەرەسەك ادام عانا قايتىس بولعاننان كەيىن دونور بولا الادى. كوبىنەسە بۇل اپاتقا ۇشىراعان، جازاتايىم وقيعادان نەمەسە ينسۋلتتان قايتىس بولعان ادامدار، ياعني اۋىر باس جاراقاتىنان كوز جۇمعاندار. البەتتە، دارىگەرلەر ونىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا بارىن سالادى. الايدا، ميى ولسە، ەشتەڭە جاساي المايدى. اۋرۋحانالاردا ترانسپلانتاتسيالىق كوورديناتور دەگەن دارىگەرلەر بار، ولار مارقۇمنىڭ جاقىندارىنا ولاردىڭ تۋىسىنىڭ قايتىس بولعانىن، ميى ولگەنىن ايتىپ تۇسىندىرەدى. كەيىن دونورلىققا كەلىسىمگە قول قويۋدى سۇرايدى، ياعني بۇل ادامنىڭ اعزاسىن باسقا ادامدارعا ترانسپلانتاتسيالاۋ ءۇشىن جاقىندارىنىڭ رۇقساتى قاجەت. كەلىسىمسىز ولارعا تيىسپەيدى. ءبىراق، بىزدە قايتىس بولعان دونورلار وتە از، ويتكەنى تۋىستارى ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن باس تارتادى. وسى جىلدىڭ 10 ايىندا ءتورت ادام كەلىسىم بەردى. وتكەن جىلى دا تورتەۋ ەدى، - دەپ ءتۇسىندىردى اۆتور.
ءتۇسىرىلىمدى 2021-جىلدىڭ قاراشاسىندا باستاعان اۆتورلار بيىل كۇزدە كەيىپكەرلەر ومىرىندە بولعان وزگەرىستەردى ءبىلۋ ماقساتىندا ولاردىڭ تاعدىرىنا قايتا ورالدى. كارتينا كەيىپكەرلەرىنىڭ ءبىرى انار شايمەرگەنوۆا وتادان كەيىنگى جاعدايى تۋرالى ايتادى. دارىگەرلەر وعان سوزىلمالى گلومەرۋلونەفريت دياگنوزىن قويىپ، ول التى اي بۇرىن مينسك قالاسىندا بۇيرەگىن اۋىستىرعان.
زەرتتەۋگە، جولىما جانە وپەراتسياعا 70 مىڭنان استام دوللار جۇمسالدى. قازىر دونوردىڭ ارقاسىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىن. مەن كۇن سايىن دونورىما العىس ايتا بەرەم. ەندى مەن سۋدىڭ قانشالىقتى ءدامدى ەكەنىن ءتۇسىندىم، ويتكەنى ءتورت جىل بويى ءبىر جۇتىم ىشە المادىم. بۇل ۇساق-تۇيەك سياقتى، ءبىراق مەن ءۇشىن ارمان بولدى. قازىر ءدارى-دارمەك پەن دارۋمەندەر قابىلدايمىن. جاعدايىم بۇرىنعىدان جاقسىراق. ەنتىگۋسىز قالىپتى جۇرە الامىن، - دەيدى كەيىپكەر.
