قازاعئ 70 پايئزدان اسقان ءوثئر ءئس-قاعازدارئن قاي تئلدة جذرگئزةدئ؟
استانا. 25 - قازان. قازاقپارات - «نذر وتان» پارتياسئنئث سيةزئندة ةلباسئ «قازاقشا سويلةيتئن حالقئ 70 پايئزدان اسقان ءوثئردئث بارلئعئ قازاق تئلئنة كوشؤئ كةرةك» دةپ ءمالئم ةتتئ.
وسئعان وراي «بذل تاپسئرمانئ الدئمةن قاي ءوثئر جذزةگة اسئرؤئ ءتيئس؟
ءسئز تذراتئن وثئردة حالئقتئث نةشة پايئزئ قازاق تئلئندة سويلةيدئ؟ ءئسقاعازدارئ قاي تئلدة جذرگئزئلةدئ؟ اكئمشئلئك جيئندارئ قاي تئلدة وتةدئ؟
«نذر وتان» پارتياسئ مةملةكةتتئك ءتئلدئ نئعايتؤعا، قازاقتئث ءداستذرئ مةن مادةنيةتئن جاثعئرتؤعا بايلانئستئ قوعامدئق-ساياسي جذمئستاردئث ءتيئمدئ جذيةسئن جاساؤدا نةنئ ةسكةرگةنئ ءجون؟» دةگةن ساؤال قويعان ةدئك. رةسپوندةنتتةر جاؤابئ تومةندةگئدةي...
بةرئك ءؤالي، وثتذستئك قازاقستان وبلئسئ اكئمئ اپپاراتئ باسشئسئنئث ورئنباسارئ، باسپاءسوز حاتشئسئ:
- وثتذستئك قازاقستان وبلئسئ قازاق تئلئنة كوشؤدئ رةسمي تذردة 2003 - جئلئ باستاپ كةتكةن بولاتئن. بذگئنگئ تاثدا وبلئستاعئ مةملةكةتتئك ءئس قاعازدارئ 100 پايئز قازاق تئلئندة جذرةدئ. سونداي-اق وبلئس اكئمئنئث اپپاراتتئق ماجئلئستةرئ مةن جينالئستارئ تةك مةملةكةتتئك تئلدة وتةدئ.
ياعني «قازاقشا سويلةيتئن حالقئ 70 پايئزدان اسقان وثئرلةردئث بارلئعئ قازاق تئلئنة كوشؤئ كةرةك» دةگةن ةلباسئنئث ءسوزئ و ق و-دا ءئس جذزئندة ورئندالؤدا. وثتذستئك قازاقستان وبلئسئ عانا ةمةس، قئزئلوردا، جامبئل، ماثعئستاؤ جانة اتئراؤ وبلئستارئ دا مةملةكةتتئك تئلگة كوشؤگة تولئق دايئن دةپ ويلايمئن.
ةلئمئزدئث سولتذستئك وبلئستارئندا دا جاعداي بذرئنعئدان الدةقايدا جاقسئ. قازئرگئ تاثدا قازاق بالاباقشاسئنا بارئپ جاتقان وزگة ةتنوس وكئلدةرئ از ةمةس. بولاشاعئن قازاقستانمةن بايلانئستئراتئن ةلئمئزدئث ءاربئر ازاماتئ ذلتئنا قاراماستان، مةملةكةتتئك ءتئلدئث ماثئزدئلئعئن ءتذسئنئپ كةلةدئ. ةلباسئنئث «قازاقستاننئث بولاشاعئ - قازاق تئلئندة» دةپ قاداپ ايتقان ءسوزئن دة ةستةن شئعارماعانئمئز ابزال.
نذرحان جاليةأ، قئزئلوردا وبلئستئق ئشكئ ساياسات باسقارماسئنئث باستئعئ:
- سئر وثئرئندة حالئقتئث 98 پايئزئ قازاق تئلئندة سويلةيدئ. سوندئقتان ءئس قاعازدار قئزئلوردا وبلئسئندا سوثعئ 15 جئلدئث توثئرةگئندة قازاق تئلئندة جذرگئزئلئپ كةلةدئ. سونداي-اق اكئمشئلئك جيئندار قازاق تئلئندة جذرگئزئلةدئ، قاجةتتئلئگئنة قاراي كةيدة ورئس ءتئلئن قولداناتئنئمئزدئ جوققا شئعارمايمئز.
رةسپؤبليكا اؤماعئنداعئ باسقا وبلئستار پرةزيدةنت تاپسئرماسئن كوپ ذزاماي جذزةگة اسئرادئ دةپ ذمئتتةنةمئز. ال «نذر وتان» پارتياسئ ءوز كةزةگئندة مةملةكةتتئك ءتئلدئ نئعايتئپ، ءداستذرئ مةن مادةنيةتئن جاثعئرتؤ ءذشئن:
- قازاق تئلئندة سويلةگةن وزگة ذلت وكئلدةرئنة ذستةمة اقئ تولةؤ ءذردئسئن ةنگئزؤدئ زاثداستئرؤعا جذمئس جاساؤئ؛
- وثتذستئك وبلئستاردا قئزمةت جاسايتئن ازاماتتاردئ سولتذستئك وبلئستارعا قئزمةتكة ورنالاستئرؤ ارقئلئ ءئس قاعازدار مةن اكئمشئلئك جيئنداردئ قازاق تئلئنة كوشئرؤدئث ةث ءتيئمدئ جولئن جذزةگة اسئرؤعا شذعئل تذردة بار كذش-جئگةرئن جذمساؤ، بذل جذمئستئ پارتيانئث باعدارلاماسئنا ةنگئزؤئ؛
- ذلتتئق كيئمدةردئث قازئرگئ زامانعا ساي ذلگئلةرئن جاساتئپ، سان ارقئلئ ناسيحاتتاؤعا ئقپال ةتؤئ؛
- قازاق مادةنيةتئنئث اتاسئ تةمئربةك جذرگةنوأتئث اتئنان مادةنيةت جانة ونةر قايراتكةرلةرئنئث فورؤمئن وتكئزؤئ ءتيئس. (العاشقئ سلةت 1934 - جئلئ جذزةگة اسقانئن ةسكةرسةك، مادةنيةت جانة ونةر قايراتكةرلةرئنئث باس قوسپاعانئنا الداعئ جئلئ 80 جئل تولادئ ةكةن).
ساراش قوثئربايةأا، قازاق مةملةكةتتئك قئزدار پةداگوگيكالئق ؤنيأةرسيتةتئ، پةداگوگيكا عئلئمدارئنئث كانديداتئ:
- ارينة، تابيعي سذرانئستئ ةسكةرؤ - زاثدئلئق. كةثةستئك كةزةثدة دة وزدةرئنئث ءئس قاعازدارئن قازاق تئلئندة جذرگئزگةندةر بولدئ. ءوزئم تؤئپ-وسكةن قئزئلوردا وبلئسئنئث اؤئلدئق، اؤداندئق مةكةمةلةرئنئث قازاق ءتئلئن ةركئن پايدالانعانئن كوز كوردئ.
جةرگئلئكتئ حالئق انا تئلئمئزدة قارئم-قاتئناس جاسايتئن. الايدا جوعارئدان، ورتالئقتان كةلةتئن حاتتار ورئس تئلئندة جولداناتئندئقتان، كةيبئر قذجاتتاردئ تولتئرؤدا، حاتتارعا جاؤاپ قايتارؤ ءذشئن ورئس ءتئلئ قولدانئلعانئ راس. دةگةنمةن، ءئس قاعازدارئن قازاق تئلئندة جذرگئزؤ قازئر جوعالئپ كةتتئ دةپ ايتا المايمئن. كةثةستئك داؤئردة دة، ةگةمةندئك جئلدارئ دا مةملةكةتتئك ءتئلدئ ةركئن دة باتئل قولدانئپ جاتقان ةلئمئزدئث وثتذستئك ايماقتارئ.
مةن وسئ ايماقتاردئث قازاق تئلئنة كوشؤدة كوشباسشئ بولاتئنئنا سةنةمئن. ويتكةنئ ولار وسئ دوكترينانئث قابئلدانؤئن كذتئپ وتئرماستان، انا ءتئلئن قولدانئسقا ةنگئزئپ قويعان بولاتئن. كةرةك دةسةثئز، قئرئمبةك كوشةربايةأ - الماتئ قالاسئنداعئ بوستاندئق اؤدانئنئث اكئمئ بولئپ تذرعان تذستا وسئنداي پاتريوتتئعئمةن تانئلعان ازامات.
ال مةن ءوزئم جذمئس جاسايتئن قازاق مةملةكةتتئك قئزدار پةداگوگيكالئق ؤنيأةرسيتةتئ قازاق ءتئلئن پايدالانؤدئ جولعا قويعالئ ون جئلدان استام ؤاقئت ءوتتئ. وعان باستئ فاكتور قازاقشا وقيتئن ستؤدةنتتةردئث كوپتئگئ بولؤئ دا مذمكئن.
انا ءتئلئن ارداقتاؤدا، ةتنومادةنيةتئمئزدئ جانداندئرؤدا، دامئتئپ-ناسيحاتتاؤدا جوعارئ وقؤ ورئندارئنا ذلگئ بولارداي ئستةرئمئز بار دةسةم، قاتةلةسپةيمئن. وعان نةگئز دة بار. ءبئزدئث ؤنيأةرسيتةت «ذلتئمدئ ساقتايمئن دةسةث، قئزئثدئ تاربيةلة» دةگةن ذستانئمدئ باسشئلئققا الا وتئرئپ، جاس ذرپاققا تاعئلئم بةرةتئن پةداگوگ-ماماندار عانا ةمةس، ةلئمئزدئث ةرتةثئ، بولاشاق وتباسئنئث ذيئتقئسئ بولاتئن ابزال جاندار دايارلاؤدا.
انالارئ قايماعئ بذزئلماعان قازاق ءتئلئن قالاي قادئرلةسة، ةرتةث ولاردان وربئگةن ذرپاق ذلتتئ ذياتقا قالدئرمايتئنئنا سةنئمئمئز مول. «مةملةكةتتئك ءتئلدئ نئعايتؤ، قازاقتئث ءداستذرئ مةن مادةنيةتئن جاثعئرتؤعا بايلانئستئ قوعامدئق-ساياسي جذمئستاردئث ءتيئمدئ جذيةسئن جاساؤدا نةنئ ةسكةرگةنئ ءجون؟» دةگةن سذراققا قاتئستئ دا ايتارئمئز بار.
ءبئلئم بةرؤ جذيةسئن جامانداؤعا اركئمدةر قذمار-اق. تئلگة تيةك ةتةتئن ءبئر مئسال، قازاق مةكتةبئن وقئپ-بئتئرگةن شاكئرتتةرئمئز قوعامدئق ورتادا انا ءتئلئن قولدانعاننان گورئ، ورئس ءتئلئن پايدالانعاندئ دذرئس كورةدئ.
بذل قازاق مةكتةپتةرئندة ءبئلئم مةن تاربيةنئث دذرئس بةرئلمةگةندئگئنةن ةمةس، قوعامدا سذرانئسقا اينالماي وتئرعاندئعئنان. سوندئقتان انا تئلئندةگئ وقؤلئقتار مةن تاربية جذيةسئندة ذلتتئق مازمذنعا باسئمدئق بةرؤ كةرةك. قازاق مةكتةپتةرئنةن جاستاردئث الئپ شئققان ءبئلئمئ مةن تاربيةسئ قوعاممةن بئتة قايناسئپ كةتؤئ ءذشئن، «ذلتتئق تاربية جذيةسئ» ج و و-عا دا مئندةتتةلؤئ ءتيئس. سونداي-اق «نذر وتاننئث» كئشئ تارماقتارئنا دا وسئنداي ذلتتئق مازمذنداعئ يةرارحيالئ كومپونةنتتةر ةنگئزؤ قاجةت دةپ ويلايمئن.
بايداؤلةت قانشايئم، «ايقئن»