قازاق تەلەۆيزياسى بۇگىن 60 تىڭ اسۋىنا شىقتى - فوتو، كەسكىن
1958 -جىلى ءدال وسى كۇنى ەلىمىزدە تەلەديدار العاش رەت الماتىدا تىكەلەي حابار تاراتا باستاعان بولاتىن، دەپ حابارلايدى «قازاقپارات» ح ا ا ءتىلشىسى.
1951 -جىلى 22 -ناۋرىز كۇنى ك س ر و مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ قاۋلىسىمەن ك س ر و-نىڭ ورتالىق تەلەۆيزيا ستۋدياسى قۇرىلدى. 1957 -جىلى ۇكىمەت راديو جانە تەلەديداردى مادەنيەت مينيسترلىگى قۇرامىنان بولەك شىعارۋ تۋرالى شەشىم شىعارىپ، ك س ر و مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ جانىنان راديو جانە تەلەحابارلار تاراتۋ جونىندەگى كوميتەت قۇرىلدى.
بۇل جاڭالىقتىڭ ءىزىن الا 1957 -جىل 29 -ماۋسىمدا قازاق ك س ر مينيسترلەر كەڭەسى تەلەۆيزيا جانە راديوحابارلارى جونىندەگى كوميتەت قۇرۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى. وسىلايشا، ارادا 8 اي وتكەننەن كەيىن 8 -ناۋرىزدا قازاق تەلەۆيزياسى دۇنيەگە كەلدى. 1958 -جىلى قاراعاندى مەن وسكەمەندە، 1959 -جىلى جەزقازعاندا، 1960 -جىلى پەتروپاۆلدا وبلىستىق ستۋديالار اشىلدى. بۇدان كەيىن سەلينوگراد، ورال، بالقاش، سەمەي قالاسىندا ستۋديالار اشىلىپ، اتالمىش باعىتتا جۇمىس جالعاسا بەردى.
العاشىندا تەلەحابارلار كينو، تەاتر سەكىلدى تاجىريبە تۇرىندە تاراتىلا باستاعان بولاتىن. گازەت، راديو سالاسىنان كەلگەن جۋرناليستەر كوك جاشىكتىڭ قىرلارىن مەڭگەرە باستاعان شاق تا سول كەز ەدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە تەلەپلاكات، رەپورتاج، اڭگىمە- حابار سەكىلدى جانرداعى حابارلار قالىپتاستى.
كينوتاسپالارعا تۇسىرىلگەن تەلەجاڭالىقتار، جىلجىمالى تەلەستانتسيالار ارقىلى تەلەرەپورتاجدار، ستۋديانىڭ ىشىندە قويىلعان ءارتۇرلى جانرداعى تەلەتۋىندىلاردىڭ اقىرى شىعارماشىلىق ىزدەنىستەرگە ۇلاستى. العاشقى تەلەسپەكتاكلدەر، تەلەفيلمدەر، بالالارعا، جاستارعا ارنالعان حابارلار، وقۋلىق باعدارلامالار دۇنيەگە كەلىپ، قوعامدىق ءومىردىڭ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ، ءوندىرىستىڭ، عىلىمنىڭ، ونەردىڭ، ادەبيەتتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن قوزعايتىن شىعارمالار تاراتىلىپ جاتتى.
قازاق تەلەۆيزياسىنىڭ قابىرعاسىن قالاپ، قالىپتاسۋىنا ۇلەس قوسقان ازاماتتاردىڭ قاتارىندا قاناپيا مۇستافين مەن سوۆەت ماسعۇتوۆتى ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. قازاق ك س ر- ى مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ جانىنداعى راديوحابارلار جانە تەلەديدار جونىندەگى كوميتەتتى 1957 -جىلدان باستاپ، تاۋەلسىزدىك العانعا دەيىن قاناپيا مۇستافين، قۇرمانبەك ساعىندىقوۆ، كەنجەبولات شالابايەۆ، كەڭەسباي ۇسەبايەۆ، حاميت حاسەنوۆ، كامال سمايىلوۆ، عادىلبەك شالاحمەتوۆ، ساعات اشىمبايەۆ سىندى باسشىلار باسقاردى. جەتپىسىنشى جىلداردىڭ ورتاسىنان باستاپ كوميتەتتىڭ اتاۋى - قازاق ك س ر-ى راديوحابارلار جانە تەلەديدار جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتى بولىپ وزگەردى.
ءار جىلداردا قازاق تەلەۆيزياسى سان ءتۇرلى قۇرىلىمدىق وزگەرىستەرگە ۇشىرادى. 1960-1970 -جىلدارداعى شىعارماشىلىق بىرلەستىكتەر « شۇعىلا»، «قۇرداستار»، «روۆەسنيكي» سەكىلدى باعدارلامالاردى باستاپ، وسى كەزەڭدە باسشىلىقتا بولعان بەلگىلى قايراتكەرلەر ك. شالابايەۆ، ك. ۇسەبايەۆ، ح. حاسەنوۆ، ك. سمايىلوۆتار قازاقستانداعى تەلەۆيزيانىڭ جان- جاقتى دامۋىنا زور ۇلەس قوستى. كوگىلدىر ەكراندا كوپ سەريالى تەلەسپەكتاكلدەر («قىمىزحانا»)، دەرەكتى تەلەفيلمدەر (50 سەريا)، اۆتورلىق باعدارلاما («سۇحبات»)، ۇلتتىق بوياۋى قانىق جاستارعا، بالالارعا ارنالعان حابارلار («التىباقان»، «ايگولەك»)، اۋىل شارۋاشىلىعىن («اق بيداي»)، ءوندىرىس تاقىرىبىن قوزعايتىن («وپەراتسيا «ريتم» ) ت. ب. تۋىندىلار جارىققا شىعىپ جاتتى.
1985 -جىلعى قايتا قۇرۋ كەزەڭى قازاق تەلەۆيزياسىنا دا ءوز ىقپالىن تيگىزدى. ەلدەگى داعدارىس پەن ساياسي احۋالدى تارازى باسىنا تەڭەستىرگەن تەلەارنا تىعىرىقتان شىعار جول ىزدەدى. 1991 -جىلى ەل تاۋەلسىزدىگىن حالىققا ءبىرىنشى بوپ جەتكىزىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆتىڭ انت قابىلداۋ ءراسىمىن كورسەتكەن دە «قازاقستان» ارناسى ەدى.
ەلىمىز ەگەمەندىك العاننان سوڭ قازاقستان تەلەراديوكورپوراتسياسىنا عادىلبەك شالاحمەتوۆ، شەرحان مۇرتازا، اشىربەك كوپىشەۆ، ەرلان ساتىبالديەۆ، ەسەتجان قوسۋبايەۆ، عالىم دوسكەن، نۇرتىلەۋ يمانعاليەۆ، داۋرەن ءابدىحاميتوۆ، جاناي وماروۆ، نۇرجان مۇحامەدجانوۆا سىندى باسشىلار جەتەكشىلىك ەتتى. قازىرگى ۋاقىتتا ەرلان قاريننىڭ باسشىلىعىنداعى تەلەراديوكورپوراتسيا تىڭ يدەيالارمەن جۇمىستى جالعاستىرۋدا.
قاي كەزدە دە ءاربىر اقپارات قۇرالى ءوز ەلىنىڭ ۇلتتىق يدەولوگياسىن باستى ماقساتتا ۇستاۋعا مىندەتتى. ۋاقىت تالابى ەڭ الدىمەن تەك قازاق تىلىندە حابار تاراتاتىن تەلەارنا كەرەكتىگىن كورسەتتى. بۇل تالاپتى جارتى عاسىرعا جۋىق شەجىرەسى بار «Qazaqstan» ۇلتتىق ارناسىنىڭ ورىنداۋى زاڭدى ەدى. 2011 -جىلدىڭ 1 -قىركۇيەگىنەن باستاپ ەلباسى ن. ءا. نازاربايەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن ۇلتتىق ارنا 100 پايىز قازاق تىلىندە حابار تاراتۋعا كوشتى. قاجەتتىلىكتەن تۋىنداعان وزەكتى ماسەلەنىڭ ءتۇيىنى وسىلاي شەشىلدى.
«قازاقستان» تەلەراديوكورپوراتسياسى قازىرگى تاڭدا «Qazaqstan» ۇلتتىق تەلەارناسى، «KAZsport»، «بالاپان» تەلەارنالارى، «قازاق»، «شالقار»، «استانا» جانە «كلاسسيك» راديولارى، ايماقتىق تەلەراديوكومپانيالاردى بىرىكتىرەتىن قازاقستانداعى جانە الىس-جاقىن شەتەلدەگى بەدەلدى تەلەراديوكورپوراتسيالاردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. بۇگىندە كورپوراتسيا مەن وڭىرلىك فيليالداردا ەكى مىڭنان استام ادام قىزمەت ەتەدى.
«Qazaqstan» ۇلتتىق تەلەارناسىنىڭ كورەرمەنگە ۇسىنار ءتول ءونىمى بۇگىنگى كۇنى 80 پايىزعا جەتىپ قالعان. كوكتەمگى ماۋسىمدا ۇلتتىق ارنانىڭ ۇجىمى كورەرمەندەرىن تىڭ جوبالارمەن قۋانتپاق. اتاپ ايتقاندا، «ءجۇرسىننىڭ جۇيرىكتەرى» جاڭا فورماتتا ايتىستىڭ كوركىن قىزدىرسا، 26 -ناۋرىزدان باستاپ الاش زيالىلارىنىڭ تاعدىرىن ارقاۋ ەتكەن «تار زامان» تەلەحيكاياسى كورەرمەنگە جول تارتادى. سونىمەن بىرگە، جاڭا دەرەكتى فيلمدەر، وتاندىق تەلەسەريالدار دا ەفيرگە شىعىپ جاتىر.
الپىس جىلدىق تاريحى بار قازاق تەلەۆيزياسى - قازاق زيالى قاۋىمىنىڭ مادەني ءارى رۋحاني وشاعى بولىپ، وسى ميسسيانى ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدى. قارا شاڭىراقتا تەلەۆيزيا ءۇشىن تەر توككەن زيالى قاۋىم مىڭداعان جاس ورەندەردى تاربيەلەپ، وتاندىق تەلەۆيزيا مەكتەبىن كۇشەيتۋگە ءبىر كىسىدەي اتسالىستى. ۇلتتىق ارنا زامان وزگەرىسىنە قاراي سان-سالالى باعىت- باعدارىن تۇزەپ، كەلەشەككە كەمەل قادام باسىپ كەلەدى.
