پاتەر الۋ ءۇشىن 5 پايىزدىق نەسيە كىمدەرگە بەرىلەدى؟

ءبىراق، بۇل حالىق باسپاناسىز قالادى دەگەن ءسوز ەمەس. كەرىسىنشە، مەملەكەتتىڭ تۇرعىن ءۇي ساياساتى جاڭا دەڭگەيگە شىعىپ وتىر. بۇعان دەيىن جەڭىلدەتىلگەن جولمەن باسپانا بەرەتىن بىرنەشە باعدارلاما بولعان بولسا، ەندى ونىڭ ءبارى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا بىرىگىپ وتىر. ال، مۇقتاج جانداردىڭ باسپانالى بولۋ مۇمكىندىگى بۇرىنعىعا قاراعاندا الدەقايدا ارتقان.

بىرنەشە باعدارلاما دەپ وتىرعانىمىز: وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2020 -جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسى، «2012-2020 -جىلدارعا ارنالعان مونوقالالاردى دامىتۋ»، «2011-2020 -جىلدارعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي- كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ»، «قولجەتىمدى باسپانا-2020» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى. بۇلاردىڭ ءبارى ەندى ءبىر جۇيە نەگىزىندە جۇزەگە اسپاق.

ماسەلەن، بۇعان دەيىن مەملەكەت جاس وتباسىلاردىڭ باسپانالى بولۋىنا كوبىرەك ەكپىن بەرسە، ءقازىر الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلار دا، مەملەكەتتىك جانە بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرى دە، ورالماندار دا جانە الەۋمەتتىك ستاتۋسى بار وزگە ازاماتتار دا پاتەردى ارەندالىق نەگىزدە الا الادى. مەملەكەت سالاتىن بۇل پاتەرلەر ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن جانە ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز بەرىلەتىنىن دە ايتا كەتۋ كەرەك. ياعني، العاشقى جارناسىن تولەمەي- اق ءۇيلى بولۋعا مۇمكىندىك كوپ. ونىڭ ۇستىنە بيىلدان باستاپ مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا سالىناتىن ۇيلەردىڭ سانى دا ەسەلەپ ارتىپ وتىر.

سونداي-اق، قازاقستاندىقتار جەڭىلدەتىلگەن 5 پايىزدىق نەسيەمەن دە پاتەر الا الادى. بۇل دا «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنداعى باعىتتاردىڭ ءبىرى. ال، ونى قالاي الاتىنىن ءبىلۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىڭ تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋمەن اينالىسىپ كەلە جاتقان قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ءبىرى - «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق- نىڭ وكىلدەرىنە ساۋال جولداعان بولاتىنبىز. بانكتىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى ايبار ولجايەۆپەن سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.

- ايبار، «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرعان كەزدە جاس وتباسىلارعا كوپ جەڭىلدىكتەر جاسالدى. «جاس وتباسى» دەگەن ارنايى باعىت تا بولدى. قازىر ول جوق. ەسەسىنە ارەندالىق پاتەر الۋعا مۇمكىندىك كوپ. بۇل باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسۋ تەتىكتەرى قانداي؟ سونداي-اق، «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» پاتەر الۋ ءۇشىن كىمدەرگە 5 پايىزدىق نەسيە بەرەدى؟

- وزىڭىزگە بەلگىلى، «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلاماسى 2012 -جىلدان باستاپ ءساتتى جۇزەگە اسىپ، 2015 -جىلعا دەيىن جۇمىس ىستەدى. 2015 -جىلدان باستاپ ول «وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2020 -جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسىنىڭ» قۇرامىنا كىرىپ كەتتى. ال، تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى «جاس وتباسى» باعدارلاماسىن سول 2012 -جىلدان باستاپ ءساتتى جۇزەگە اسىردى. ءبىراق، سوڭعى ۋاقىتتا مەملەكەتتىڭ تۇرعىن ۇيگە قاتىستى ساياساتى مودەرنيزاتسياعا ۇشىراپ، تۇرلەنىپ جاتىر. ەندى ەلدەگى تۇرعىن ۇيگە قاتىستى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ بارلىعى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا بىرىگىپ كەتتى.

جاستاردىڭ ماسەلەسىن ەندى ارەندالىق باسپانا شەشەتىن بولادى، ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن جانە ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز. بۇل باعىت جاستارعا دا، الەۋمەتتىك توپقا جاتاتىن ازاماتتارعا دا، مەملەكەتتىك جانە بيۋدجەتتىك قىزمەتكەرلەرگە دە ارنالعان. ياعني، ءۇيدىڭ العاشقى جارناسىن تولەۋگە جاعدايى جوقتارعا تاپتىرمايتىن مۇمكىندىك بولىپ وتىر. ءۇي الۋ تەتىكتەرى ءدال سول بۇرىنعىداي: كەزەككە تۇرىپ، قاجەتتى قۇجاتتاردى راسىمدەۋ كەرەك. ءبىراق، بۇرىن «جاس وتباسى» باعىتىن ءبىزدىڭ بانك جۇزەگە اسىرىپ كەلگەن بولسا، قازىر «نۇرلى جەر» اياسىنداعى اتالعان باعىتپەن قازاقستاننىڭ يپوتەكالىق كومپانياسى اينالىساتىن بولادى.

ال، ءبىزدىڭ بانكتە «نەسيەلىك باسپانا» دەگەن ۇلكەن باعىت بار. ياعني، العاشقى جارناسىن سالىپ، جىلدىق 5 پايىزدىق نەسيەمەن ءۇيىڭىزدى الا بەرىڭىز. وعان حالىقتىڭ بارلىق ساناتى قاتىسا الادى. الدىمەن پاتەر سوماسىنىڭ 30 پايىزىن قۇيۋ كەرەك، قالعان اقشاسىن ءبىز بەرەمىز.

- مۇنداي جەڭىلدىكپەن بەرىلەتىن پاتەرلەردى مەملەكەت سالادى ما، الدە نارىقتاعى كەز كەلگەن پاتەردى الا بەرۋگە بولا ما؟

- جوق. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان بۇل باعىت بويىنشا تەك اكىمدىك سالىپ جاتقان جاڭا ۇيلەردەن عانا الا الاسىز.

- ۇكىمەت «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلاماسىن جاريالاعان كەزدە 2020 -جىلعا دەيىن مۇقتاج جانداردىڭ ءبارىن ۇيمەن قامتيمىز دەپ جوسپارلاعان ەدى. انە- مىنە دەگەنشە 2020 -جىل دا كەپ قالدى، ەندى الداعى ءۇش جىلدا بۇل جوسپار ورىندالا ما؟ سىزدەر باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋشىلاردىڭ بىرىسىزدەر عوي...

- بۇعان دەيىن «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلاماسى جۇمىس ىستەپ تۇرعاندا جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 450 مىڭ شارشى مەتر باسپانانى پايدالانۋعا بەرىلىپ كەلدى. بيىلدان باستاپ باعدارلامانىڭ اياقتالعانىن ايتتىم. بۇعان دەيىن باستالعان ۇيلەردى ءبىتىرىپ تابىستايمىز، ال بۇدان كەيىنگى ۇيلەر ەندى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا سالىنادى.

بۇل جاڭا باعدارلاما اياسىندا ەندى جىل سايىن 10 ميلليون شارشى مەتر باسپانا پايدالانۋعا بەرىلەدى. تۇرعىن ۇيلەر ەكى ءتۇرلى بولماق: كوپقاباتتى ۇيلەر جانە قاراپايىم جەر ۇيلەر. ياعني، جىل سايىن 5 ميلليون شارشى مەتر كوپقاباتتى، 5 ميلليون شارشى مەتر جەر ۇيلەر سالىنىپ، حالىققا بەرىلەدى. ءبىراق، مۇنىڭ ءبارىن «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» جۇزەگە اسىرمايدى. سونداي- اق، قازاقستاننىڭ يپوتەكالىق كومپانياسى بار، «سامۇرىق قازىنا» جىلجىمايتىن مۇلىك قورى بار، اكىمدىكتىڭ ءوزى بار.

ەگەر ءدال بيىلعى قارقىنمەن پاتەرلەر سالىناتىن بولسا، الداعى ساناۋلى جىلدا حالىقتىڭ باسپانا ماسەلەسى شەشىلۋى ءتيىس.

- سىزدەردىڭ بانكتە 50/50 دەگەن باعدارلامانىڭ بار ەكەنى بەلگىلى. ياعني، ءۇي باعاسىنىڭ 50 پايىزىن جيساڭىز، قالعانىن بانك تومەنگى پايىزدى نەسيەمەن بەرەدى. بۇل دا «نۇرلى جەر» اياسىندا جۇزەگە اسىپ جاتىر ما؟

- جوق، بۇل بانكتىڭ ءوز باعدارلاماسى.

- بىلتىر ەلىمىزدەگى زاڭگەرلەردىڭ ءبىرى «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ» بىلىعىن اشتىم دەپ ۆيدەومالىمدەمە جاساعان بولاتىن. ياعني، بانك ءۇي الۋعا نەسيە بەرەر كەزدە سالىمشىلاردىڭ دەپوزيتتە جيعان اقشاسىنا دا پايىز ەسەپتەيدى ەكەن دەدى. ارتىنشا، سىزدەر ولاي ەمەس ەكەنىن ايتىپ دالەلدەگەندەي بولدىڭىزدار. بۇل وقيعا بانكتىڭ يميدجىنە نۇقسان كەلتىرگەن جوق پا؟ سالىمشىلاردىڭ قاتارى ازايىپ، حالىقتىڭ سەنىمى تومەندەپ كەتكەن جوق پا؟

- ءبىزدىڭ بانك بارىنشا اشىق جۇمىس ىستەيدى. كليەنتتەردىڭ بارىنە نەسيە بەرمەستەن بۇرىن تالاپتاردى تۇسىندىرەمىز. ءبىز مەملەكەتپەن تىعىز جۇمىس ىستەيمىز، كليەنتتەرىمىزدىڭ كوبى وسى مەملەكەتتىك باعدارلامالار ارقىلى پاتەر الاتىندار. سونداي- اق، مەملەكەتتىك باعدارلاماسىز پاتەر الاتىندار بار. ولارعا 8,5 پايىزدىق نەسيە بەرەمىز. ءبىراق، ول ءۇشىن دەپوزيتكە 3 جىل اقشا جيناۋ كەرەك دەپ تۇسىندىرەمىز. كۇتكىسى كەلمەي، ءبىراق نەگىزگى سومانىڭ 50 پايىزى قولىندا بار تۇرعىندارعا دا بەرەمىز، ءبىراق سول قولىنداعى اقشاسىن دەپوزيتكە ءبارىبىر سالامىز، سوسىن ءۇش جىلدان كەيىن ول اقشا قارىزدىڭ نەگىزگى سوماسىن جابۋعا جۇمسالادى. قىسقاسى، ەشكىمنىڭ ارتىق تىيىنىن المايمىز.

سونداي-اق، بۇل فاكت ءبىزدىڭ بانكتىڭ يميدجىنە ەش نۇقسان كەلتىرگەن جوق. كەرىسىنشە، سالىمشىلار سانى جىل سايىن 200 مىڭ ادامعا ءوسىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا سالىمشىلارىمىزدىڭ جالپى سانى 840 مىڭ ادامعا جەتىپ وتىر. 2014 -جىلعا دەيىن مۇنداي ءوسىم جوق ەدى. سول ۋاقىتتان باستاپ جىل سايىن 200 مىڭ ادامعا ءوسىپ كەلەدى.

- مەملەكەتتىك باعدارلامامەن سالىنعان پاتەرلەر ارزان. بۇل ونىڭ ساپاسىنا دا اسەر ەتەدى دەيتىندەر كوپ. سىزدەردىڭ بانك ارقىلى پاتەر الىپ، كەيىن ءۇيدىڭ ساپاسىنا شاعىم ايتىپ كەلەتىندەر كوپ پە؟

- شاعىم ايتاتىندار قاي ۋاقىتتا دا بولادى عوي... بولعانى دا دۇرىس، ويتكەنى ولار ءبىزدىڭ سالىمشىلارىمىز، اقشا تولەپ وتىر. ءبىز اكىمشىلىكپەن ءۇشجاقتى كەلىسىمشارتقا وتىراتىن كەزدە ءۇيدىڭ ساپاسىنىڭ بارلىق ستاندارتقا ساي ەكەنىن تەكسەرىپ الامىز. بىزدە ءۇي سالىنىپ جاتقان كەزدە ونى تەكسەرەتىن قۇزىر جوق، ءبىراق، سوندا دا باقىلاۋعا تىرىسامىز.

ەگەر، ءۇيدىڭ ساپاسى تىم ناشار بوپ جاتسا، قوعام بەلسەندىلەرىن تارتۋ ارقىلى اكىمدىككە ىقپال ەتۋگە تىرىسامىز. جالپى، وسى ۋاقىتقا دەيىن ءبىزدىڭ قوعامدىق كەڭەس 9 پروبلەمالى ءۇيدىڭ ماسەلەسىن شەشتى، بۇكىل قازاقستان بويىنشا.

- ۋاقىت تاۋىپ سۇحباتتاسقانىڭىزعا راحمەت!

Baq.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى