قازاقستان پارلامەنتىنىڭ سەناتى ءدىنارالىق 5- سيەزد تۋرالى كىتاپ شىعاردى
وقىرماندار نازارىنا ۇسىنىلعان بۇل باسىلىمعا «ءدىني ليدەرلەر مەن ساياسي قايراتكەرلەردىڭ بەيبىتشىلىك جانە دامۋ جولىنداعى ديالوگى» تاقىرىبىمەن وتكەن سەزگە قاتىسقان الەمگە تانىمال ءدىني جانە ساياسي قايراتكەرلەردىڭ سوزدەرى ەنگىزىلدى. الەمدىك كونفەسسيالاردىڭ جەتەكشى وكىلدەرىمەن قاتار فورۋمعا بۇۇ- نىڭ باس حاتشىسى پان گي مۋن، يوردانيا كورولى IIابداللا، فينليانديا پرەزيدەنتى ساۋلي نيينيستيو، ە ق ى ۇ، ب ۇ ۇ وركەنيەتتەر اليانسى، يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمى، عىلىم، ءبىلىم جانە مادەنيەت ماسەلەلەرى بويىنشا يسلام ۇيىمىنىڭ (يسەسكو) جەتەكشىلەرى، ب ا ق، ءدىني جانە قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرى قاتىسقان بولاتىن. قورىتىندى دەكلاراتسيامەن قوسا سەز ماتەريالدارىنىڭ تولىق جيناعى قازاق، ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە بەرىلىپ وتىر.
«ساياساتكەرلەر مەن ءدىني ليدەرلەردىڭ جاڭا ۇلگىدە پىكىر الماسۋ قاجەتتىلىگىنىڭ بۇرىننان تۋىنداعانى ءسوز سويلەۋشىلەردىڭ وي- تولعامدارىنان انىق بايقالدى. پرەزيدەنت ن. نازاربايەۆ ءدىن جانە ساياسات ديالوگىن ورناتۋ باستاماسىن كوتەردى. ويتكەنى قازىرگى وركەنيەتتى قوعام كونفەسسياارالىق جانە ءدىني- زايىرلى قارىم- قاتىناستاردىڭ سىن- قاتەرلەرىنە ءتيىستى جاۋاپ قايتارا الاتىن جاعدايدا ەمەس»، - دەپ اتاپ ءوتتى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزى حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ ءتوراعاسى قاسىم-جومارت توقايەۆ وقىرماندارعا ارنالعان العىسوزىندە.
«استاناداعى ءدىني سامميت مەملەكەتتىك قايراتكەرلەر مەن ءدىني ليدەرلەردىڭ قازىرگى زاماننىڭ ەڭ وتكىر ماسەلەلەرى بويىنشا ورتاق پىكىرلەرىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. وسى جيىندا توعىسقان ۇستانىمدار فورۋمنىڭ 12 جىلدىق تاريحىندا عانا ەمەس، قاندى قاقتىعىستاردى رەتتەۋگە ارنالعان كوپتەگەن حالىقارالىق ءىس- شارالاردىڭ تەڭدەسسىز قۇجاتىنا اينالعان قورىتىندى دەكلاراتسيادان كورىنىس تاپتى»، - دەدى ق. توقايەۆ كىتاپ وقىرماندارعا ارنالعان سوزىندە. سەنات ءتوراعاسىنىڭ ايتۋىنشا، «سەزگە قاتىسۋشىلار ءوز سوزدەرىندە راديكاليزممەن تەك كۇش قولدانۋ ارقىلى كۇرەس جۇرگىزۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن، ءبىرىنشى كەزەكتە اعارتۋشىلىق، جوعارى ءدىني ساۋاتتىلىق، جاستاردى بەلسەندى الەۋمەتتىك، ساياسي جانە ەكونوميكالىق ومىرگە تارتۋ جۇمىستارى اتقارىلۋى قاجەتتىگىن العا تارتتى».
ق. توقايەۆ فورۋمنىڭ اشىلۋىندا ەلباسى الەمدەگى ميللياردتاعان ادامداردىڭ ۇرەيى مەن ءۇمىتىن ايقىنداعان «بەس ۇندەۋدى» تۇجىرىمداپ، ۇسىنعانىن ەسكە سالدى. قازاقستان باسشىسىنىڭ يدەيالارى مەن ۇسىنىستارى سيەزد قاتىسۋشىلارى تاراپىنان تولىقتاي قولداۋعا يە بولىپ، فورۋمنىڭ دەكلاراتسياسىنا ەنگىزىلدى. بۇل تۇجىرىمداردا اسكەري قاقتىعىستاردى توقتاتىپ، بىتىمگە كەلۋ، ساياسي تەكەتىرەستەردى كۇش قولدانۋ ارقىلى شەشۋ جولدارىنان باس تارتۋ، ءىرى مەملەكەتتەر اراسىنداعى سەنىم الشاقتىعىن قالپىنا كەلتىرۋ سياقتى اۋقىمدى ماسەلەلەر قامتىلعان. مەملەكەت باسشىسى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن كونفەسسيا ارالىق الاۋىزدىق وتىن جاعۋ ماقساتىنا پايدالانۋدى توقتاتۋدى تالاپ ەتتى. سونداي- اق ءدىني جانە ساياسي قايراتكەرلەردىڭ كۇشىن بىرىكتىرىپ، كەدەيشىلىك، اشتىق، ىندەت، جۇمىسسىزدىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە، تەحنوگەندىك جانە تابيعي اپاتتارعا قارسى كۇرەسۋگە شاقىردى.
«ءدىني ليدەرلەردىڭ سەزى جاڭا مازمۇندىق دەڭگەيگە كوتەرىلدى. سەبەبى رۋحاني قايراتكەرلەر تەك قۇدايعا قىزمەت ەتىپ، ۋاعىزدار ايتۋمەن شەكتەلمەي، وزدەرىنىڭ بەدەلى ارقاسىندا ادامزاتتىڭ اسا كۇردەلى ماسەلەلەرىن شەشۋ جۇمىستارىنا دا قاتىسا الادى. ءدىني ليدەرلەر دەكلاراتسيانى قابىلداي وتىرىپ، ونى ىسكە اسىرۋدىڭ مورالدىق جاۋاپكەرشىلىگىن ءوز مويىندارىنا الدى. استاناداعى ءدىني ءسامميتتىڭ ساياسي ءمانى دە وسىندا»، - دەدى ق. توقايەۆ. ءتوراعانىڭ پىكىرىنشە، قازاقستان ءوز تاراپىنان الەمگە توزىمدىلىك پەن ەتنومادەني ءارالۋاندىقتىڭ ۇلگىسىن پاش ەتە وتىرىپ، جاھاندىق بەيبىتشىلىك پەن دامۋ جولىنداعى ديالوگتى نىعايتۋعا كۇش سالا بەرەدى.
باسىلىمدا پىكىرتالاستاردىڭ مازمۇنى مەن سيەزد قورىتىندىلارىن بايانداپ قانا قويماي، استاناداعى كەزدەسۋدىڭ ايرىقشا كوڭىل كۇيى اسەرلى سۋرەتتەرمەن بەرىلدى.
كىتاپ حالىقارالىق ساياسات، ءدىنارالىق قاتىناس جانە مادەنيەتتەردىڭ ءوزارا بايلانىسى ماسەلەلەرىنە قىزىعۋشىلىق بىلدىرەتىن بارشا وقىرماندار ءۇشىن پايدالى دۇنيە بولارى داۋسىز.
ودان باسقا، جۇيەلەنگەن ماتەريالدار سەزدىڭ بۇدان بىلايعى جۇمىسىنىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى. 2016 -جىلعى ماۋسىمعا سەزد حاتشىلىعىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى جوسپارلاندى، ونىڭ قارساڭىندا استانادا حالىقارالىق پارلامەنتشىلەر، بەدەلدى ءدىني قايراتكەرلەر مەن ءدىنتانۋشى ساراپشىلار قاتىساتىن «ءدىن تەرروريزمگە قارسى» حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتەدى.
اۆتور: سەرىك قاراجان
