قۇندى كومبە تاپقان ادام ونىڭ قۇنىنىڭ 50 پايىز كولەمىندە سىياقى الادى - مۇحتار ابىلسەيىت
«جاڭا زاڭ جوباسىنداعى ءبىر ەرەكشەلىك - «كيەلى وبەكتىلەر»، «ۇلتتىق پانتەون» دەگەن تۇسىنىكتەر ەنگىزىلگەن. سونىمەن قاتار، «يۋنەسكو- نىڭ دۇنيەجۇزىلىك مادەني جانە تابيعي مۇراسىنىڭ ءتىزىمى» دەگەن تۇسىنىك تە بار. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا، 1992 -جىلى ەسكى زاڭ قابىلدانعاندا بۇل تىزىمدە ەلىمىزدەن ءبىر دە ءبىر ەسكەرتكىش بولماعان ەدى. قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ 10 ەسكەرتكىشى بۇل تىزىمگە ەندى. بولاشاقتا تاعى بىرنەشە ەسكەرتكىشتى وسى تىزىمگە قوسۋ جوسپارلانۋدا. ياعني، ادامزات بالاسى ءۇشىن باعالى قازىنامىز مولايىپ كەلەدى دەپ قۋانۋعا نەگىز بار»، - دەيدى مۇحتار ابىلسەيىت.
ونىڭ ايتۋىنشا، جاڭا زاڭدا جازىلعان تاعى ءبىر ەسكەرەر جايت - قۇندى كومبە تاپقان ادامدار ەندىگى جەردە ول كومبە قۇنىنىڭ ەلۋ پايىزى مولشەرىندە سىياقى الۋعا قۇقىعى بار ەكەنى ايقىندالدى.
«سىياقىنى تولەۋ بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇرگىزىلەدى. سونىمەن بىرگە، بۇرىنعى جىلدارى الىنعان ارحەولوگيالىق، عىلىمي- رەستاۆراتسيالاۋ جۇمىستارىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ليسەنزيالار جاڭا زاڭ قولدانىسقا ەنگىزىلگەننەن كەيىن ءۇش جىل ىشىندە قايتا رەسىمدەۋگە جاتادى. وسىنداي وتپەلى ەرەجە زاڭدا بەكىتىلگەن. ايتپەسە، سوڭعى كەزدە» قارا ارحەولوگتار« تۋرالى ءبىراز جاعىمسىز نارسەلەر ەستىپ جۇرگەنىمىز راس. بۇل زاڭ ناعىز ارحەولوگتارعا زيانىن تيگىزبەي، اق پەن قارانىڭ اراسىن اشىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ويلايمىن»، - دەيدى ديرەكتور.
سونداي- اق، ەندى ارحەولوگيالىق جۇمىستار كۇنتىزبەلىك جوسپار بويىنشا جۇرگىزىلمەك.
«جوسپاردان تىس جۇرۋگە مۇمكىندىك بەرىلمەيدى. ارحەولوگتار ارحەولوگيالىق جۇمىستاردى باستار الدىندا 10 كۇنتىزبەلىك كۇن بۇرىن جەرگىلىكتى ۋاكىلەتتى ورگاندارعا حابارلاۋى ءتيىس. ارحەولوگيالىق جۇمىستار اياقتالعاننان كەيىن كۇنتىزبەلىك 30 كۇن ىشىندە سول ۋاكىلەتتى ورگانعا ەكسپەديتسيا قۇجاتتارىن، جۇمىستىڭ قىسقاشا ەسەبىن، تابىلعان ولجالاردىڭ فوتوسۋرەتتەرى مەن سيپاتتاماسىن بەرۋى ءتيىس. ۋاكىلەتتى ورگان ساراپتاما كوميسسياسىن قۇرىپ، تابىلعان جادىگەرلەردى قاي مەملەكەتتىك مۋزەيگە بەرەتىنى جونىندە شەشىم قابىلدايدى. ارحەولوگتار جۇمىستى اياقتاعان سوڭ قازباعا كونسەرۆاتسيا جۇرگىزۋ، بۇزىلعان جەر ۋچاسكەلەرى مەن وبەكتىلەردى قالپىنا كەلتىرۋگە مىندەتتەلدى. وسىعان دەيىن ارحەولوگتاردىڭ كوپتەگەن قازبالارى ولاردىڭ ارتىنان اشىق- شاشىق قالىپ قويىپ جاتاتىن. ءدال وسىلاي رەستاۆراتسيا جۇمىستارى دا رەتتەلگەن»، - دەيدى ول.
فوتو: atpress.kz
اۆتور زارينا قاھارمان
