پەتروپاۆل تۇرعىنى ەكزوتيكالىق جاندىكتەردىڭ 40 قا جۋىق ءتۇرىن اسىراپ وتىر
قازىر ونىڭ توپتاماسىندا ءتۇرلى رەپتيليالار، ورمەكشىلەر، سونداي- اق سارىشاياندار، كەسىرتكەلەردىڭ 40 قا جۋىق ءتۇرى بار، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
پەتروپاۆل تۇرعىنى تاگير رامازانوۆتىڭ بيولوگياعا ەش قاتىسى جوق، ءتىپتى گەوگراف ماماندىعىن دا الماعان. دەسەك تە، توپتاماسىنداعى قۇرت- قۇمىرسقا، جاندىكتەر جايىندا، ولاردىڭ وتانى مەن ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ساعاتتاپ ايتۋعا بار. ارمانى ورىندالىپ، بالا كەزگى قىزىعۋشىلىعىن جۇزەگە اسىردى.
«ءتۇرلى قۇرت- قۇمىرسقاعا بالا كەزدەن اۋەسپىن. ال 2018 -جىلى العاشقى پيرانيا بالىقتارىن ساتىپ الدىم. ولار جىرتقىش بالىقتار. وسىلايشا، بالا كەزگى ارمانىم ورىندالدى. سودان باستالدى دەسە دە بولادى. پيرانيالاردى تاماقتاندىرعان ءساتتى ۆيدەوعا ءتۇسىرىپ، الەۋمەتتىك جەلىدە ورنالاستىرا باستادىم. بۇل جۇرتتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. مەنىڭ ارناما جازىلۋشىلار سانى ارتتى. بىردە ۇلكەن ماداگاسكار تاراقانىن ساتىپ الدىم. ونى پيرانيالارعا ازىق رەتىندە بەرىپ، روليك تۇسىرمەك بولدىم. الايدا ۇيگە كەلگەسىن بالام تاراقاندى كورىپ، «اكە، بۇل شۋىلدايتىن ماداگاسكار تاراقانى» عوي دەپ قۋانعاننان ايعايلاپ جىبەردى.
مەن وعان دەيىن ونىڭ اتاۋىن دا بىلمەگەن ەدىم. وسىدان كەيىن ونى ۇيدە قالدىرامىز دەپ شەشتىك. سودان كەيىن سيرەك كەزدەسەتىن ورمەكشىلەر پايدا بولدى. وسىلايشا توپتامامدا ەكزوتيكالىق جاندىكتەر كوبەيە ءتۇستى. ومبىدان جۇگەرى جىلانىن تاپسىرىسپەن ساتىپ الدىم. ماعان اكەلگەندە ۇلكەندىگى باۋ سياقتى عانا ەدى. ەكى جارىم جىلدىڭ ىشىندە ءوسىپ، ۇزىندىعى مەتردەن استى. ودان كەيىن كاپ كەسىرتكەسى پايدا بولدى. افريكالىق باۋىرىمەن جورعالاۋشىنى الماتىداعى زوودۇكەننەن ساتىپ الدىم. ءقازىر ورمەكشىلەردىڭ كوپتەگەن ءتۇرى، جىلاندار، سارىشاياندار، گەككون بار»، - دەيدى تاگير رامازانوۆ.
قازىر ونىڭ توپتاماسىندا قىرىق شاقتى جاندىك بار.
«نەگىزىنەن وزىمە ۇناعاندارىن ساتىپ الامىن. سونىڭ ىشىندە سۋىققاندىلارىنا تاڭداۋ تۇسەدى. ويتكەنى ولارعا ەرەكشە كۇتىم قاجەت ەمەس، ياعني يت- مىسىق سياقتى دالاعا ءبىر مەزگىل شىعارۋدىڭ قاجەتى جوق. ولار تازا، ءيىس بولمايدى، سونداي- اق اللەرگيا تۋعىزبايدى. كەيبىرىنىڭ تۇرىنە قاراپ قورقاسىڭ، ەرەكشە ەموتسيا سىيلايدى. دوستارىم كەلگەندە، ماسەلەن ۇلكەن ورمەكشىنى كورسەتتىم، سول كەزدە ولاردىڭ سەزىمىن كورسەڭىز عوي. سوندىقتان دا تاڭداۋ وسىنداي ەرەكشە جاندىكتەرگە ءتۇستى. گوشا اتتى كىلەم جىلانىن پەتروپاۆل تۇرعىنىنان ساتىپ الدىم. ول ونى ءۇي جانۋارى رەتىندە ۇستاعان، كەيىن وتباسىلىق جاعدايلارعا بايلانىستى ساتتى. ماعان كەلگەندە كىشكەنتاي عانا ەدى، قازىر، ۇزىندىعى 1,5 مەتر شاماسىندا. اپتاسىنا ءبىر رەت ەگەۋقۇيرىقپەن تاماقتاندىرامىن. جىلاننىڭ تەرراريۋىمىندا مىندەتتى تۇردە اعاشتىڭ كەپكەن بۇتاعى بولۋى ءتيىس، ورمەلەپ ۇيىقتاۋى ءۇشىن. تەرمو كىلەمشە كەرەك. سونداي- اق سۋ ءىشىپ، شومىلۋى ءۇشىن ىدىسپەن سۋ قويۋ قاجەت. ءبىز ونى ىدىستان شىعارا قويمايمىز، ويتكەنى قولمەن ۇستاعاندى جەك كورەدى. شاقپاعانىمەن، ىسىلداپ مىنەزىن كورسەتەدى»، - دەيدى پەتروپاۆل تۇرعىنى.
ال كوللەكتسياسىنداعى ەڭ قىمباتى - سالۆادور كەسىرتكەسى مەن جولبارىس جىلانى. ولاردىڭ ءارقايسىسىن 250 مىڭ تەڭگەگە ساتىپ العان.
«سالۆادور كەسىرتكەسى الەمدەگى ەڭ ۇلكەن ۇزىندىعى 3 مەترگە دەيىن جەتەتىن كومودو كەسىرتكەسىنەن كەيىن ىرىلىگى بويىنشا ەكىنشى ورىندا تۇر. جاڭا گۆينەيادا مەكەندەيدى، كەيدە ونى قولتىراۋىن كەسىرتكە دەپ تە اتايدى. ول ورتاشا 2,5 مەترگە دەيىن وسەدى. قازىر مەندەگى كەسىرتكەنىڭ ۇزىندىعى ءبىر مەتر عانا، ول ءالى وسەدى. جالپى ونىڭ مىنەزى جۇمساق، تاماعىن ۋاقىتىندا بەرىپ وتىرۋ قاجەت»، - دەيدى تاگير.
قازىر ءوڭىر تۇرعىندارى ەكزوتيكالىق تىرشىلىك يەلەرىن الىسقا بارماي- اق كورە الادى، ويتكەنى شەتەلگە شىعۋعا ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قالتاسى كوتەرە بەرمەيدى. تاگير رامازانوۆ تەرراريۋمدار پاتەرگە سىيماعاندىقتان، نىساندى جالعا الىپ وتىر. قازىر ءحوببيى از دا بولسىن تابىس اكەلە باستاعان. ەكزوتيكالىق جاندىكتەردىڭ كورمەسىن ۇيىمداستىرادى. سۇيىكتى ىسىمەن اينالىسۋ ءۇشىن 13 جىل ەڭبەك ەتكەن كاسىپورىننان كەتتى. جىلۋ- ەلەكتر ورتالىعىندا جىگىت تەمىر ۇستاسى بولىپ ەڭبەك ەتكەن ەكەن.
«مەن كەلۋشىلەرگە كەي جاندىكتەردى قولعا ۇستاۋعا رۇقسات بەرەمىن. سۋرەتكە ءتۇسىپ جاتادى. ءبىزدىڭ وبلىستا مۇنداي سيرەك كەزدەسەتىن جاندىكتەردىڭ وسىنداي ۇلكەن توپتاماسى جوق. جاندىكتەرگە قاجەتتى جەمازىقتى ءوزىم دايىنداۋعا تىرىسامىن. سول ءۇشىن تاراقانداردىڭ ون شاقتى ءتۇرىن وسىرەمىن. ءبىراق بۇل جەتكىلىكسىز، سوندىقتان قوسىمشا ساتىپ الۋعا تۋرا كەلەدى. ونى تەمىرتاۋ نەمەسە الماتى قالاسىنان تاپسىرىسپەن العىزامىن»، - دەيدى ەكزوتيكالىق جاندىكتەردى ءوسىرۋشى.
تاگير رامازانوۆتىڭ جوسپارى كوپ، توپتاماسىن ءالى دە ۇلكەيتكىسى كەلەدى.
«كايمان قولتىراۋىن العىم كەلەدى، سونداي- اق، كوپتەن قولىم جەتپەي جۇرگەن كەسىرتكە ءتۇرى بار. بۇدان باسقا تاراقاندار مەن ورمەكشىلەردىڭ، سارىشايانداردىڭ جاڭا تۇرلەرىن الماقپىن. تاعى ءبىر ارمانىم - ۆەتەرينار ماماندىعىن الىپ شىعۋ. ول ۋاقىت ەنشىسىندە»، - دەيدى پەتروپاۆل تۇرعىنى.
