بال ءبيىن شاحمات ويىنىنا ۇقساتامىن - 30 جىل ساحنادا جۇرگەن ءبيشى

حورەوگراف ءىزباسار دايارلاپ قانا قويماي، ءوزى دە ءالى كۇنگە ساحنا تورىنەن كورىنىپ ءجۇر. بال ءبيىن ومىرلىك سەرىك ەتكەن مامانمەن قازاقپارات ءتىلشىسى سۇحبات قۇرعان ەدى.

- ۆلاديسلاۆ ۆلاديميروۆيچ، ءوزىڭىزدى تانىستىرساڭىز، قايدا تۋدىڭىز، قايدا ءبىلىم الدىڭىز، ماماندىعىڭىز نە؟ بال بيىمەن قاشاننان اينالىساسىز؟

- پەتروپاۆلدىڭ تۋماسىمىن، وسىنداعى مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن مۋزىكالىق ۋچيليشەگە، حورەوگرافيا كلاسىنا وقۋعا ءتۇستىم. وسىلايشا كوركەمونەر ءبي انسامبلىنىڭ جەتەكشىسى ماماندىعىن الىپ شىقتىم.

بيمەن 1-سىنىپقا بارعاننان اينالىستىم، مەكتەپ جانىندا ءءبي ۇيىرمەسى بولاتىن. ول جەردە حالىق ءبيىن ۇيرەتتى، سوندىقتان ءبيدىڭ بۇل ءتۇرى ماعان ۇناماعاندىقتان وعان بارۋدى توقتاتتىم. ورتا بۋىنعا كوشكەن كەزدە ءبىر كۇنى سىنىپ جەتەكشىسى «تونيكا» انسامبلىنىڭ جەتەكشىسى مارينا بارحاتوۆانى ەرتىپ كىردى.

ول ءبي توبىنا بالا جيناپ ءجۇر ەكەن، ءوزىن تانىستىردى، انسامبل جايىندا ايتتى، جاتتىعۋدىڭ قالاي جۇرەتىنىن ءتۇسىندىردى. ناتيجەسىندە ءبىزدىڭ سىنىپتان بىرنەشە بالا باراتىن بولىپ شەشتىك. مىنە، وسىلايشا، مەن ءبي الەمىنە كەلىپ، 10 جاسىمنان بال بيىمەن اينالىسىپ كەلەمىن.

مارينا يۆانوۆنا تاجىريبەلى، سىمباتتى بولاتىن، ءبىزدى قىزىقتىرا ءبىلدى. ۇجىمدا جاقسى احۋال قالىپتاسىپ، ۇيىمشىل بولدىق. ءتۇرلى كونسەرتتەرگە جانە بايقاۋلارعا قاتىستىق. ال 15 جاسىمدا جەتەكشىم ماعان جاڭادان كەلگەن بالالاردى ۇيرەتۋگە كومەكتەسۋىمدى ءوتىندى. بۇل دا مەنىڭ شەبەرلىگىمدى شىڭداي ءتۇستى.

1992 -جىلى مارينا بارحاتوۆا ماسكەۋگە تۋىستارىنا كەتىپ، سول جاقتا جول-كولىك اپاتىنان قايتىس بولدى. ءبىزدىڭ ۇجىم جەتەكشىسىز قالدى. مەن ول كەزدە ءالى جاس ەدىم، ۇلكەن ۇجىممەن جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەمەسپىن، سول سەبەپتى كوركەمدىك جەتەكشى بولۋعا اندرەيدى جانە ونىڭ قارىنداسى ەلەنا ليەۆچەنكولاردى شاقىردىق.

ولار سول كەزدە «پولونەز» كلۋبىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن ەدى. وسىلايشا انسامبلمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەدىك. شىنىن ايتقاندا، بۇل ماماندىقتى مەن تاڭداعان جوقپىن، تاعدىر ماڭدايىما جازدى دەپ ايتۋعا بولادى.

جاس كەزىمدە دە، كەيىن دە ءتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى ءبيدى تاستاعان كەزدەرىم بولدى، ءبىراق، ءبارىبىر وسى سالادان ۇزاپ كەتە المادىم.

توقسانىنشى جىلدارى پەتروپاۆلدا بال بيىمەن ەكى ۇجىم عانا اينالىستى. سوندىقتان ءتۇرلى كونسەرتتەرگە، بايقاۋلارعا ءجيى شىقتىق. مەن بيلەۋمەن بىرگە جاتتىقتىرۋشى قىزمەتىن قوسا اتقاردىم. قازىر دە، جاسىم ەلۋگە جاقىنداسا دا، بيدەن قول ۇزگەن جوقپىن، بيدەگى سەرىكتەسىم ەكەۋىمىز ونەر كورسەتىپ ءجۇرمىز.

- «دومينانتا» بال ءبيى حالىقتىق ستۋدياسى ءسىزدىڭ نەگىزگى جۇمىسىڭىز با؟

- ءيا، مەن انسامبلدىڭ جەتەكشىسىمىن، ستۋديا پەتروپاۆلداعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر شىعارماشىلىعى ورتالىعىندا ورنالاسقان. جالپى، ءبىزدىڭ ۇجىم 1977 -جىلى قۇرىلعان، ول كەزدە «تونيكا» دەپ اتالدىق، كەيىن بەلگىلى ءبىر سەبەپتەرمەن 1997 -جىلى انسامبلدىڭ اتىن «دومينانتا» دەپ وزگەرتتىك.

- قاتەلەسپەسەم، «دومينانتا» حالىقتىق بال ءبيى ستۋدياسىندا كەز كەلگەن ادام بال ءبيىن ۇيرەنە الادى، جاسقا شەكتەۋ جوق جانە بۇل قىزمەت تەگىن... ۇيرەنۋگە نيەت بىلدىرگەندەر كوپ پە؟

- ءيا، كەلەم دەۋشىلەرگە ەسىك اشىق. توقىراۋ جىلدارى كوممەرتسيالىق نەگىزدە جۇمىس ىستەدىك. قازىر، بىرنەشە جىلدان بەرى بۇل ستۋديا كەلۋشىلەردى تەگىن قابىلدايدى. ورتالىققا قارايمىز جانە مەنىڭ ەڭبەكاقىمدى مەملەكەت تولەيدى. ءبىلىم ۇيىمدارىنداعىداي بۇل جەردە دە بەلگىلى ءبىر ساعات بەرىلەدى.

بال ءبيىنىڭ ەرەكشەلىگى، ماسەلەن، بالەتتە، حالىق بيىندە شەكتەۋ بار زاڭ بويىنشا، تەك 35 جاسقا دەيىن عانا اينالىسۋعا بولادى، كەيىن زەينەتكە شىعادى، ال بال ءبيىن بيلەي بەرۋگە بولادى، بۇل - الەمدىك تاجىريبە. ءبىزدىڭ ۇجىمدى الار بولساق، «دومينانتا» سپورتتىق تۋرنيرلەرگە قاتىسپايدى. بۇل مەنىڭ، بىزدەگى اتا-انالاردىڭ پرينسيپى، ويتكەنى، سوڭعى كەزدە وندا «تازا» ەمەس، جۇيكەمىزدى جۇقارتقىمىز كەلمەيدى.

مەنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىمنىڭ اراسىندا 3-3,5 جاستا كەلگەندەرى بار. ستۋدياعا بيلەۋگە بالالارىن ەرتىپ كەلەتىن ەرەسەكتەر بار، ولار ءبىر ۋاقىتتا بىرگە جاتتىعادى.

ال بيىل زەينەتكەرلەردەن قۇرالعان اجەلەر توبى اشىلدى. ولار ۇلكەن كوماندا، نەگىزىنەن 65-70 تەگى ايەلدەر.

ۇيرەنگىسى كەلەتىندەر كوپ، ءبىراق ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلمەيدى. بال ءبيى - جانرداعى كۇردەلى بيلەردىڭ ءبىرى. ءبىراق، ەڭ باستىسى نيەت قوي، ىنتا بولسا كىمدى بولسىن ۇيرەتۋگە بولادى. جالپى بال ءبيىن مەن شاحمات ويىنىنا ۇقساتامىن - بۇل جەردە فيلوسوفيا دا، ادەبيەت تە، ماتەماتيكا دا، مۋزىكا - ءبارى ساباقتاسقان.

ياعني ءبيدى الدىمەن ويلاۋ كەرەك، تەك سودان كەيىن اياق-قولمەن ونى جۇزەگە اسىرامىز، قازىرگى زاماناۋي بيلەردەن وزگەشەلىگى دە وسى، اياق-قولدى ەربەڭدەتكەن نەمەسە بوكسەنى بۇلعاڭداتقان ءبي ەمەس.

- بال بيىمەن اينالىسۋ قىمبات دەگەن ۇعىم قالىپتاسقان، بۇل قانشالىقتى شىندىققا جاناسادى؟

- ءيا، بۇل - وزەكتى ماسەلە. كوپشىلىك بال ءبيى دەگەندە ءتۇرلى جارىستاردى كوز الدىنا ەلەستەتەدى. سپورتتىق بال ءبيى - قىمبات. ويتكەنى ونىڭ كوپتەگەن تالابى بار، ماسەلەن، سەن سپورتشى بولساڭ مىندەتتى تۇردە جەكە ساباقتار الۋىڭ كەرەك، ال ول وتە قىمبات. تۋرنيرگە كيەتىن ساحنالىق كوستيۋم قىمبات ماتادان تىگىلەدى، تىگىنشىنىڭ جۇمىسى دا ارزان ەمەس. ال مەن انسامبل مۇشەلەرىنە وزىمىزدە كونسەرت قويعاندا ادەمى كويلەكتەرىنىڭ ءبىرىن كيۋگە رۇقسات بەرەمىن. ياعني مەن ستۋدياعا كەلۋشىلەردى قىمبات كيىم الۋعا ماجبۇرلەمەيمىن. كەي اتا-انالار ءوز ەرىكتەرىمەن بالالارىنا ارنايى كوستيۋم تىكتىرىپ جاتادى.

- ءبي سالاسىنىڭ بىلىكتى مامانى بولۋ ءۇشىن حورەوگرافيالىق ارنايى ءبىلىم بولۋى ماڭىزدى ما؟

- ەگەر مەملەكەتتىك ۇيىمدا ۇستازدىق جۇمىس ىستەيتىن بولساڭ، ارينە، ديپلوم كەرەك. جالپى ارنايى ءبىلىم ارقىلى تەوريادان، ياعني ءبيدىڭ شىعۋ تاريحىنان، ستيلدەرىنەن، بيلەۋ مادەنيەتىنەن جانە تاعى باسقالارىنان حاباردار بولاسىڭ. مەنىڭ ۇلىم – 29 دا. انسامبلدە ءبيشى بولىپ جۇمىس ىستەيدى، 12 جىل بولدى بيلەپ جۇرگەنىنە. ارنايى ءبىلىمى جوق، ءبىراق، كەرەمەت ءبيشى. ول ءبيدى دە قويا الادى، ياعني سالانى تولىق مەڭگەرگەن. ايتايىن دەگەنىم، ديپلومى بارلاردىڭ ءبارىن بىلىكتى مامان دەۋگە بولمايدى. ال جاقسى ءبيشى بولۋ ءۇشىن مەكتەپ جاسىنان اينالىسۋعا كەڭەس بەرەر ەدىم. ونىڭ نەگىزى كىشكەنتايىنان قالانادى.

- اتا-انالاردىڭ كەيبىرى بيمەن اينالىسۋ ۋاقىتتى تەككە ءولتىرۋ دەپ بىلەدى، مۇنداي ەرەسەكتەرگە نە ايتار ەدىڭىز؟

- اسىرەسە، اكەلەرى ۇلىنىڭ بيمەن اينالىسقانىن قالاماي، قارسىلىق بىلدىرەدى. بۇل - قالىپتاسقان ستەرەوتيپ. ونەردىڭ ارتىعى جوق، ۇيرەن دە جيرەن. مىسالى، جىگىت تۇنگى كلۋبقا كەلىپ، ءبىر سۇلۋدى ۇناتىپ قالدى. ادەمى بيلەگەن جىگىت كەز-كەلگەن بويجەتكەننىڭ جۇرەگىن جاۋلارى ءسوزسىز. كەيدە قالىڭدىق پەن جىگىت ۇيلەنۋ تويىنىڭ الدىندا كەلىپ، العاشقى ءبيدى ۇيرەنۋگە كومەكتەسۋدى سۇرايدى، جىگىت، ءتىپتى وڭ اياق پەن سول اياقتى اجىراتا الماي جاتادى. ءبي - ول دا سپورتتىڭ ءتۇرى، يممۋنيتەتتى نىعايتادى، كوڭىل-كۇيگە جاقسى اسەر ەتەدى.

ءبي كەزىندە ادام قيمىل-قوزعالىسىن، ەموتسياسىن باقىلاۋدا ۇستايدى، بارلىق بۇلشىقەتى، تىرەك- قيمىل اپپاراتى جۇمىس ىستەيدى.

- بالالارىن بيگە بەرگىسى كەلەتىن اتا-انالارعا قانداي كەڭەس بەرەر ەدىڭىز؟

- ەڭ باستىسى قورىقپاي اكەلىڭىز. بالانى 5 جاسىنان باستاپ بيگە بەرۋگە كەڭەس بەرەمىن، بۇل جاستا بالانى ازداپ بولسىن تارتىپكە ۇيرەتۋگە، قىزىقتىرۋعا بولادى.

كەيبىر اتا-انا بالاسىن ەرتىپ اكەلىپ، بيگە ۇيرەتىڭىز دەيدى. قانداي بيگە دەسەڭ، كەز-كەلگەن دەيدى. بۇل دۇرىس ەمەس، ءبيدىڭ جانرى كوپ، باعىتى ءارتۇرلى، ادامنىڭ دا مۇمكىندىگى ءارتۇرلى. سوندىقتان بالانى بيگە بەرەم دەپ شەشسەڭىز ەڭ الدىمەن جانرىن تاڭداعان ءجون. سودان كەيىن بالا جاتتىعۋدى قالدىرمايتىنداي ەتىپ جوسپارلاۋ كەرەك. ال ءبىر كەلىپ، ەكى قالدىراتىن بولسا، ول ەش ناتيجە بەرمەيدى.

- اڭگىمەڭىزگە راحمەت!

اۆتور:

اقەركە داۋرەنبەك قىزى

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى