ءبىز قازاقستانعا الەمنىڭ دامىعان 30 ەلى قاتارىنا قوسىلۋ جولىندا قولداۋ بىلدىرۋگە دايىنبىز - ۇلى بريتانيانىڭ ورتالىق ازيا جونىندەگى ءمينيسترى ت. ەللۆۋد

 مۇنان بولەك، ەكى مەملەكەت تە ءبىر- ءبىرىن ەكىجاقتى ساۋدانى دامىتۋ جانە ينۆەستيتسيا تارتۋ ءۇشىن باسىمدىقتى ەلدەردىڭ تىزىمىنە قوسقان. تاياۋدا عانا ەلىمىزگە ساپارمەن كەلگەن ۇلى بريتانيانىڭ ورتالىق ازيا جونىندەگى ءمينيسترى توبياس ەللۆۋد قازاقپارات تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا قازاقستاندىق- بريتاندىق قارىم- قاتىناستىڭ ودان ءارى دامۋىنا قاتىستى ءوز كوزقاراسىمەن بولىسكەن بولاتىن.

- ەللۆۋد مىرزا، قازاقستاندىق- بريتاندىق ارىپتەستىكتىڭ قازىرگى دەڭگەيىنە قانداي باعا بەرەر ەدىڭىز؟

 - 7-9 -  قازان ارالىعىندا زور قاناعاتتانۋشىلىقپەن قازاقستانعا ساپار جاسادىم. مەن پرەمەر- مينيستر دەۆيد كەمەروننىڭ 2013 - جىلعى تاريحي ساپارىنان كەيىن قازاقستانعا كەلگەن  ۇلى بريتانيانىڭ 6- ءمينيسترىمىن. مينيسترلەر ساپارىنىڭ مۇنشالىقتى جيىلىگى قازاقستان مەن  ۇلى بريتانيا اراسىنداعى بايلانىستار كولەمىنىڭ ەسەلەي تۇسكەنىن بىلدىرەدى. ءبىز ەكى ەلدىڭ دە حالىقتارىنىڭ ءال- اۋقاتىن ارتتىرا ءتۇسۋ ءۇشىن ءتۇرلى سالالارداعى قارىم- قاتىناستارىمىزدى دامىتۋدامىز.

- قازاقستانعا جاساعان ساپارىڭىزدان العان اسەرىڭىز قانداي؟

 - ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە مەن قازاقستان حالقىن قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاعىم كەلەدى. قازاقستان ءۇشىن ونىڭ باي تاريحى مەن ءداستۇرىن ۇلىقتاۋ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىن جاقسى بىلەمىن. بۇل جايت  ۇلى بريتانيا ءۇشىن دە ءتان. اعىمداعى جىلى ءبىز «ماگنا كارتا» اتتى ۇلى بوستاندىق حارتياسىنىڭ 800 جىلدىق مەرەيتويىن ماقتانىشپەن اتاپ وتەمىز. بۇل قۇجات بوستاندىقتىڭ نەگىزگى ۇستانىمدارىن، ادىلدىك پەن زاڭ ۇستەمدىگىن ايقىنداپ بەرگەن بولاتىن.

 ءبىز اعىمداعى جىلدىڭ باسىندا قازاقستاننىڭ پرەمەر- ءمينيسترى كارىم ءماسىموۆ مىرزانىڭ لوندوندا وتكەن جاھاندىق قۇقىقتىق سامميتكە قاتىسا العاندىعىن زور ريزاشىلىقپەن قابىلدادىق. اتالعان سامميتتە باستى نازاردا ۇلى حارتياعا نەگىز بولعان ۇستانىمدار وزەكتى ماسەلەلەردىڭ بىرىنە اينالدى. تاريحىمىزدى جادىمىزدان شىعارماعان كەزدە عانا بىزدەر جارقىن بولاشاق قۇرا الامىز.

 قازاقستان جەدەل قارقىنمەن دامۋشى ەل. ول تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن نەبارى 24 جىلدىڭ ىشىندە ءوز ءوڭىرىنىڭ الەۋەتى قارقىندى ءوسۋشى كوشباسشى مەملەكەتكە اينالدى. ءبىراق، ءبارىمىز دە بىلەتىندەي، بولاشاقتاعى تابىستىڭ ارتا بەرۋىنىڭ كەپىلى - بۇل دامۋ جولىنداعى قادامنىڭ جالعاسۋى.

 مىنە، ءدال وسى ماسەلەگە بايلانىستى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆتىڭ اعىمداعى جىلى ىسكە قوسقان ترانسفورماتسيا پروتسەسىن قولدايمىن. ءبىز قازاقستانعا 2050 -جىلعا دەيىن الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ جولىندا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن ءوز تاجىريبەمىزبەن، داعدىمىزبەن جانە بىلىمىمىزبەن بولىسۋگە دايىنبىز.

- ءسىزدىڭ پايىمىڭىزشا، ماسەلەن، ۇلى بريتانياداعى قانداي رەفورمالار قازاقستانعا بارىنشا قولداۋ كورسەتە الار ەدى؟

 - وسىدان نەبارى ءبىر اي بۇرىن بريتاندىق ساۋدا مەن ينۆەستيتسيانى ىلگەرىلەتۋگە جاۋاپتى مەنىڭ ارىپتەسىم لورد موۋد قازاقستاندا بولعان ەدى. ول قازاقستاندا بولعان كەزىندە  ۇلى بريتانيانىڭ قازاقستانعا مەملەكەتتىك قىزمەتكە رەفورما جۇرگىزۋدە جانە باسقا دا سەكتورلاردا قالاي كومەك بەرە الاتىندىعىن تالقىلادى. مەملەكەتتىك قىزمەت ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىندە ماڭىزدى رولگە يە. ءدال وسى سەبەپتى بىزدەر قازاقستاننىڭ بارىنشا اقىلدى ءارى تالانتتى كادرلاردى ىلگەرىلەتۋگە كەپىلدىك بەرەتىن قۇرىلىم مەن جۇيە قۇرۋ شەشىمىنە تولىقتاي قولداۋ بىلدىرەمىز.

- ءسىزدىڭ ەلىڭىز ءۇشىن بۇگىنگى تاڭدا سىرتقى ساياساتتاعى قانداي ماسەلە بارىنشا وزەكتى بولىپ وتىر؟

- ۇلىبريتانيا مەن قازاقستان كوپتەگەن ماسەلەلەردە ورتاق ۇستانىمعا يە. ماسەلەن، مەنىڭ قۇزىرەتىمە جاتاتىن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى لاڭكەستىكپەن كۇرەس بولىپ سانالادى. ۇلى بريتانيا دا، قازاقستان دا لاڭكەستىك پەن ەكسترەميزممەن كۇرەستە ءوزىنىڭ ءاربىر كەلەسى قادامىن تىڭعىلىقتى ويلاستىرۋى قاجەت.

ۇلى بريتانيا ءۇشىن دايش- پەن («يسلام مەملەكەتى» - رەد.) كۇرەس باسىمدىقتى ماسەلە سانالادى. پرەمەر- مينيستر دەۆيد كەمەرون قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭىندا ب ۇ ۇ باس اسسامبلەياسىندا ءسوز سويلەۋى بارىسىندا بارلىق ەلدەردىڭ د ا ي ش- ءتى السىرەتۋ جانە جويۋ ءۇشىن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋى قاجەتتىگىن باسا اتاپ ءوتتى. بۇل جۇمىستار تەك قانا اسكەري ءىس- قيمىلدى بىلدىرمەيدى. ول سونىمەن بىرگە «اقىلمەن جانە جۇرەكپەن كۇرەسۋ» دەگەندى بىلدىرەدى. بىزدەر جاستارىمىزدىڭ جارقىن بولاشاققا ۇمتىلۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋىمىز قاجەت.

مىنە، سوندىقتان دا ۇلى بريتانيا سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزدىڭ اۋعانستانعا، اسىرەسە، بۇل ەلدىڭ جاستارىنا قولداۋ كورسەتىپ وتىرعاندىعىنا ريزاشىلىق بىلدىرەدى. مەن قازاقستاندىق كومەكتىڭ ارقاسىندا جوعارى ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك العان جاس اۋعاندىقتاردىڭ ءوز ەلدەرىنىڭ بولاشاقتاعى گۇلدەنۋىنە زور ۇلەس قوساتىن قوزعاۋشى كۇشكە اينالارىنا سەنىمدىمىن. بۇگىنگى جاس قىزدار مەن جىگىتتەر تاياۋ بولاشاقتا اۋعانستان ەكونوميكاسى مەن ساياساتىنىڭ كوشباسشىلارىنا اينالا الادى.

ءدال وسىنداي باستى ماسەلەلەر استاناداعى ستراتەگيالىق سۇحباتتاستىق بارىسىنداعى حالىقارالىق كۇن تارتىبىندە تالقىلاندى. مۇنداي فورماتتاعى كەلىسسوزدەر 2013 - جىلى بريتاندىق پرەمەر- ءمينيستردىڭ قازاقستانعا العاشقى ساپارى بارىسىندا ۇسىنىلعان ەدى. مەنىڭ پىكىرىمشە، بۇل كەلىسسوزدەر ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ءتيىمدى تەتىگىنە اينالادى.

- پرەزيدەنت ن. نازاربايەۆتىڭ الداعى ۋاقىتتاعى ۇلى بريتانياعا ساپارىنان نە كۇتەسىز؟

 - مەن قازاقستان پرەزيدەنتى جوعارى مارتەبەلى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ اعىمداعى جىلى لوندونعا ساپار جاسايتىندىعىنا قۋانىشتىمىن. ەلباسىلارىڭىزدىڭ بۇل ساپارى ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ارىپتەستىكتى بارىنشا تەرەڭدەتە تۇسەرىنە سەنىمدىمىن.

- سۇحباتىڭىزعا راحمەت!

 اۆتور: مارلان جيەمباي

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى