استانا 25 جىلدا قالاي وزگەردى: ستاتيستيكا نە دەيدى
ءبىر كەزدەگى تىڭ يگەرۋشىلەر قالاسىنان تاۋەلسىزدىك نىشانىنا اينالعان باس قالانىڭ وسىدان 25 جىل بۇرىن تۇساۋى كەسىلىپ، حالىقارالىق تانىستىرىلىمى وتكەن. سودان بەرى نە وزگەردى؟ ستاتيستيكا نە دەيدى؟ قازاقپارات ءتىلشىسى استانا قالالىق اكىمدىگى بەرگەن رەسمي دەرەكتەر نەگىزىندە وسى 25 جىل ىشىندەگى قالانىڭ الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرىنە شولۋ ازىرلەدى.
ونوماستيكا تۋرالى بىرەر ءسوز
1998-2022 -جىلدار اراسىندا قازىرگى استانا قالاسىنىڭ اتاۋى 4 رەت وزگەردى. 1850 -جىلدارى قاراوتكەل، كەيىننەن اكمولينسك بەكىنىسى، ال 1961 -جىلدان بەرى سەلينوگراد اتالىپ كەلگەن قالا 1992 -جىلى تاريحي اتاۋىن قايتارىپ، قايتا اقمولا قالاسى اتالعان. 1998 -جىلدىڭ 6-مامىرىندا پرەزيدەنت جارلىعىمەن قالانىڭ اتاۋى استانا بولىپ بەكىتىلدى.
2019 -جىلدىڭ 20-ناۋرىزىندا پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن نۇرسۇلتان نازاربايەۆتان قابىلداپ العان قاسىم-جومارت توقايەۆ ەلوردانىڭ اتىن نۇر-سۇلتان دەپ وزگەرتۋدى ۇسىندى. ال 2022 -جىلدىڭ 17-قىركۇيەگىندە پرەزيدەنت جارلىعىمەن نۇر-سۇلتاننىڭ ورنىنا قايتادان استانا اتاۋى ورالدى. ايتا كەتەرلىگى، استانا مارتەبەسى بەرىلىپ، باس قالا اتاۋىن اۋىستىرۋ جايى قوزعالعاندا قوعامدا پىكىرتالاس بولىپ، ەلورداعا لايىقتى دەلىنگەن ءتۇرلى بالامالار دا ۇسىنىلعان. سولاردىڭ اراسىندا قازىرگى «استانا» اتاۋىنان بولەك ەلوردانىڭ اتىن «قاراوتكەل»، «اقمولا»، «الاش وردا» دەپ اتاۋ تۋرالى ماسەلەلەر دە باسپا ءسوز بەتىندە تالقىلانعان.
دەموگرافيا
1998-2023 -جىلدار اراسىندا استانا حالقىنىڭ سانى 4,2 ەسە ءوسىپ، 326 900 ادامنان 1 ميلليون 371 مىڭ ادامعا جەتكەن (2023 -جىلدىڭ 1-مامىرىنداعى دەرەك بويىنشا) .
1998 -جىلى سول كەزدەگى استانا پەرزەنتحانالارىندا 3,4 مىڭ ءسابي دۇنيەگە كەلسە، كەيىنگى 3-4 جىلدا جىل سايىن 25-30 مىڭ بالا دۇنيەگە كەلەتىن بولعان.
جالپى، استانانىڭ 1997 -جىلدان بەرگى دەموگرافيالىق ستاتيستيكاسى رەسپۋبليكالىق ستاتيستيكادان وزگەشە. 1992 -جىلى سول كەزدەگى اقمولادا 298,7 مىڭ ادام تۇرسا، 1996 -جىلى 287,2 مىڭ ادامعا دەيىن ازايىپ كەتكەن. ءبىراق 1997 -جىلدىڭ قاڭتارىندا ساياسي شەشىم قابىلدانىپ، اقمولا استاناعا اينالاتىنى بەلگىلى بولعان تۇستان باستاپ كوشى-قون وڭ سالدو كورسەتە باستايدى. قالا حالقىنىڭ سانى ەڭ جىلدام وسكەن كەزەڭ - 1998-2008 -جىلدار بولىپ ەسەپتەلەدى. مۇنداي ءوسىم نەگىزىنەن قازاقستاننىڭ باسقا وڭىرلەرىنەن قونىس اۋدارعان ادامداردىڭ ەسەبىنەن تىركەلدى.
ال تۋۋ كورسەتكىشى جالپى رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەرگە ۇقساس بولدى. 1989-1999 -جىلدار اراسىندا بۇل شاما ورتا ەسەپپەن %1,97 بولسا، 2000-2018 -جىلدار اراسىندا %6,33 عا جەتتى.
قالانىڭ باس جوسپارىندا حالىقتىڭ بولجامدى سانى بىلايشا بەلگىلەنگەن: 2025 -جىلى - 1 ميلليون 480 مىڭ ادام، 2035 -جىلى - 2 ميلليون 275 مىڭ ادام.
ەكونوميكا
قالانىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىمى 1998 -جىلى 60,5 ميلليارد تەڭگە بولعان ەكەن. 2022 -جىلى بۇل كورسەتكىش 10,4 تريلليون تەڭگەگە جەتتى. جالپى وڭىرلىك ءونىمدى جان باسىنا شاققانداعى شاما 25 -جىل بۇرىن 141,5 مىڭ تەڭگە بولسا، 2022 -جىلى 7,9 ميلليون تەڭگەگە جەتكەن.
1998 -جىلى ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 20,2 ميلليارد تەڭگە بولسا، 2022 -جىلدىڭ قورىتىندىسىندا 1,9 تريلليون تەڭگەگە جەتكەن. ياعني، 25 جىلدا 95 ەسە ارتقان.
استانا، اسىرەسە قۇرىلىس سالاسىنداعى ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدى قالا سانالادى. نۇرسۇلتان نازاربايەۆ حالىقارالىق اۋەجايى، «ازىرەت سۇلتان» مەشىتى، ديپلوماتتار قالاشىعى، يسلام مادەني ورتالىعى، «حان-شاتىر» ساۋدا ويىن-ساۋىق ورتالىعى سياقتى نىسانداردىڭ بوي كوتەرۋىنە ينۆەستورلار ەلەۋلى ۇلەس قوستى.
جالپى، قالا ەكونوميكاسىنا 1998 -جىلدان بەرى 13,7 تريلليون ينۆەستيتسيا تارتىلعان. 25 -جىلدىڭ ىشىندە بۇل شاما 40,8 ميلليارد تەڭگەدەن 1,4 تريلليون تەڭگەگە نەمەسە 35 ەسە وسكەن.
قالاداعى بولشەك ساۋدانىڭ اينالىمى 1998 -جىلى 12,5 ميلليارد تەڭگە بولسا، 2022 -جىلى 1 تريلليون 973,9 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەن. 25 جىل بۇرىن قالاداعى نومينالدى ورتاشا ايلىقتىڭ مولشەرى 12886 تەڭگە بولسا، 2022 -جىلى 409 مىڭ تەڭگە بولىپ تىركەلگەن. 1999 -جىلى قالا تۇرعىندارىنىڭ ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيى 3420 تەڭگە دەپ بەلگىلەنسە، 2022 –جىلى 49698 تەڭگە بولىپ بەكىتىلگەن. 1998 -جىلى قالاداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 13 پايىز بولسا، 2022 -جىلى 4,6 پايىز دەپ كورسەتىلگەن. 1998 -جىلى تۇتىنۋ باعالارىنىڭ الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعانداعى يندەكسى 108,7 پايىزدى كورسەتسە، 2022 -جىلى بۇل شاما 123 پايىز بولىپ تىركەلگەن.
باسپانا
قۇرىلىسقا سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ ەسەبىنەن 25 جىلدا قالانىڭ تۇرعىن ءۇي قورى 32 ميلليون شارشى مەترگە جەتكەن. 1988 -جىلى قالا اۋماعىندا 136,7 مىڭ شارشى باسپانا بەرىلگەن بولسا، 2022 -جىلى 2,4 ميلليون شارشى مەتر باسپانانىڭ كىلتى تابىستالعان.
قالانىڭ باس جوسپارىنداعى مالىمەت بويىنشا، 2016-2021 -جىلدارى استانا قالاسىندا 10 ميلليون شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ءۇي سالىنعان. وسى ارالىقتا جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 2,6 ميلليون شارشى مەتر باسپانا بەرىلىپ كەلگەن.
قولدانىستاعى تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ %83,5 ى - كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي.
قازىر ءبىر ادامعا ەسەپتەگەندەگى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ كورسەتكىشى 21,1 شارشى مەتر بولىپ تۇر.
باس جوسپاردا بۇل كورسەتكىشتى 2035 -جىلعا دەيىن 30 شارشى مەتر ەتۋ قاجەت دەپ بەلگىلەنگەن. ول ءۇشىن قالاداعى تۇرعىن ءۇي قورىن 2035 -جىلعا دەيىن قازىرگى 32 ميلليون شارشى مەتردەن 68 ميلليون 250 مىڭ شارشى مەترگە جەتكىزۋ قاجەت.
بيزنەس- كليمات
استانا شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن عانا ەمەس، وتاندىق كاسىپكەرلەر ءۇشىن دە تارتىمدى قالا بولىپ وتىر. بۇگىندە مۇندا 220 مىڭنان استام بيزنەس نىسانى جۇمىس ىستەپ ىستەيدى. قالاداعى ءار ءۇش تۇرعىننىڭ بىرەۋى شاعىن جانە ورتا بيزنەستە ءناپاقا تاۋىپ ءجۇر.
ەل اۋماعىندا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر مەن جۇمىستىڭ 20 پايىزى استاناداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارىنا تيەسىلى. 2005 -جىلى استاناداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارى 177,8 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعارسا، 2022 -جىلى بۇل كورسەتكىش 11 تريلليون 422,9 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. 25 جىلداعى ءوسىم قارقىنى - 65 ەسە.
