25 -ءساۋىر. قازاقپارات كۇنتىزبەسى
اتاۋلى كۇندەر
دۇنيەجۇزىلىك باۋىرلاس قالالار كۇنى
بۇل مەيرام دۇنيەجۇزىلىك باۋىرلاس قالالار فەدەراتسياسىنىڭ شەشىمىنەن 1957 -جىلدان بەرى اتاپ وتىلەدى. اتالعان فەدەراتسيا حالىقارالىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم بولىپ سانالادى، ونىڭ ماقساتى - شاھارلار اراسىنداعى دوستىق بايلانىستى نىعايتۋ. فەدەرەتسيانىڭ قۇرامىنا الەمنىڭ 160 تان استام ەلىنىڭ 3500دەن استام قالاسى كىرەدى. ۇيىمنىڭ شتاب پاتەرى پاريجدە ورنالاسقان.
دۇنيەجۇزىلىك بەزگەككە قارسى كۇرەس كۇنى
بەزگەك الەم حالقىنىڭ 40 پايىزىنا قاۋىپ توندىرۋدە. جىل سايىن 500 ميلليوننان استام ادام بەزگەكپەن اۋىرىپ، ءبىر ميلليوننان استامى وسى كەسەلدەن كوز جۇمادى. ەڭ اۋىر احۋال افريكانىڭ ساحارا جانە ودان ارعى وڭتۇستىك اۋماقتارىندا قالىپتاسقان. ءبىراق بۇل ىندەت ادامداردى ازيا، لاتىن امەريكاسى، تاياۋ شىعىس، ءتىپتى ەۋروپانىڭ كەيبىر بولىگىندە جالمايتىن كورىنەدى. بۇكىلالەمدىك بەزگەككە قارسى كۇرەس كۇنى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ اسسامبلەياسىنىڭ 2007 -جىلدىڭ مامىرىنداعى سەسسياسىندا بەكىتىلگەن. بۇل كۇنى اۋرۋ تاراپ كەتكەن ەلدەر ءوز اۋماقتارىندا ءبىر- بىرىمەن تاجىريبە الماسىپ، ءبىرىن- ءبىرى قولداۋعا شاقىرادى.
دۇنيەجۇزىلىك پينگۆين كۇنى
الەمدەگى ەرەكشە قۇستاردىڭ ءبىرى - پينگۆيندەرگە ارنالعان جىل سايىنعى ەكولوگيالىق مەرەكە. ناۋرىز- ءساۋىر ايلارىندا پينگۆيندەر جۇپتاسۋ جانە جۇمىرتقا باسۋ ءۇشىن ماتەريككە شىعادى. قالعان ۋاقىتتا ولار انتاركتيدا اينالاسىنداعى مۇزدىقتاردا ءومىر سۇرەدى. پينگۆيندەردىڭ اراسىنداعى ەڭ ءىرىسى يمپەراتورلىق پينگۆيندەر. ولاردىڭ بويى 120 س م، سالماعى 40 كەلىگە دەيىن جەتەدى. ەڭ كىشىسىنىڭ بويى ادامنىڭ تىزەسىنەن اسپايدى، سالماعى - 2,5 كەلى.
حالىقارالىق دەلەگات كۇنى
ب ۇ ۇ- نىڭ حالىقارالىق جانە اتاۋلى كۇندەر كۇنتىزبەسىندە 2019 -جىلى پايدا بولدى. 2020 -جىلى بۇل اتاۋلى كۇن العاش رەت اتاپ وتىلەدى. ب ۇ ۇ- نىڭ باس اسسامبلەياسى كوپجاقتى ديپلوماتيانى جۇزەگە اسىرۋدا، ءتيىمدى تاسىلدەردى قولدانۋدا، سونداي- اق حالىقارالىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قولداۋ، ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا قۇرمەت كورسەتۋدى ماداقتاۋ، بارلىق حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق دامۋىنا ىقپال ەتۋ سياقتى ب ۇ ۇ- نىڭ نەگىزگى ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋدەگى دەلەگاتتاردىڭ ءرولىن اتاپ ءوتۋ ءۇشىن 25 -ءساۋىردى حالىقارالىق دەلەگات كۇنى دەپ جاريالادى.
حالىقارالىق د ن ق كۇنى 1953 -جىلدىڭ 25 -ءساۋىرى كۇنى Nature جۋرنالىندا دنق مولەكۋلالارىنىڭ قۇرىلىمىنا جاسالعان زەرتتەۋ قورىتىندىسى جاريالاندى. ونى دجەيمس ۋوتسون مەن فرەنسيس كريك ەسىمدى عالىمدار موريس ۋيلكينس پەن روزاليند فرانكلينمەن بىرگە جۇرگىزدى.
قازاقستان فۋتبولى كۇنى
2002 -جىلى 25 -ساۋىردە قازاقستان فۋتبول وداعى ستوكگولمدە ەۋروپالىق فۋتبول قاۋىمداستىعىنا (ۋەفا) قابىلداندى. وسى كۇننەن باستاپ ەلىمىزدە قازاقستان فۋتبولىنىڭ كۇنى اتاپ وتىلەدى. قازاقستان قۇراماسى وسى وداقتىڭ مۇشەسى رەتىندەگى العاشقى ويىنىن 2002 -جىلى شىلدە ايىندا وتكىزدى. قارسىلاسى ەستونيا كومانداسى بولدى.
ەستە قالار وقيعالار
1917 -جىلى ومبىدا اقمولا وبلىسى قازاقتارىنىڭ سەزى ءوتتى. 1921 -جىلى قۇرامىندا 233 بولىس ەلدى بىرىكتىرگەن اقمولا، اتباسار، كوكشەتاۋ جانە پەتروپاۆل ۋەزدەرى نەگىزىندە اقمولا گۋبەرنياسى قۇرىلىپ، ورتالىعى پەتروپاۆل قالاسى بولدى.
1921 -جىلى قاپال ۋەزىنىڭ اتاۋى تالدىقورعان بولىپ وزگەردى، ال ورتالىعى گاۆريلوۆكا سەلوسى بولدى. 2002 -جىلى ستوكگولمدەگى كونگرەستە قازاقستان فۋتبول وداعى ەۋروپا فۋتبول قاۋىمداستىقتارى وداعىنا (ۋەفا) كىردى. قازاقستان قۇراماسى وسى وداقتىڭ مۇشەسى رەتىندە العاشقى ويىنىن 2001 -جىلدىڭ شىلدەسىندە وتكىزدى. ونىڭ قارسىلاسى ەستونيا كومانداسى بولدى.
2005 -جىلى الماتىدا سىرىم بوكەيحانوۆتىڭ قازاق جانە ورىس تىلىندەگى «وتكەندى ۇمىتۋعا بولمايدى» دەگەن كىتابىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. ول كىتاپتا قازاقتىڭ كورنەكتى قايراتكەرلەرى ءاليحان بوكەيحانوۆ، سماعۇل ءسادۋاقاسوۆ، شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى، ەليزاۆەتا بوكەيحانوۆا- ءسادۋاقاسوۆا جانە ولاردىڭ ۇرپاقتارى تۋرالى ايتىلعان. قوسىمشا مالىمەتتەر ماسكەۋدەن جانە سانكت- پەتەربۋرگتان الىنعان، شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى تۋرالى اقپارات كەڭەيتىلگەن، قاسەنحان التىنبەكوۆ تۋرالى جاڭا تاراۋ پايدا بولدى.
2009 -جىلى الماتىداعى قالالىق اكىمدىك عيماراتىنىڭ الدىندا ساكۋرا اللەياسىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى بولدى.
2008 -جىلدىڭ ماۋسىمىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ جاپونياعا رەسمي ساپارمەن بارعان كەزىندە ساكۋرا كوشەتتەرى قازاقستان حالقىنا سىيعا بەرىلگەن بولاتىن. حوككايدو ارالىنان ساكۋرانىڭ 9 ءتۇرى الىنعان، ونداعى كليمات الماتىنىڭ تابيعاتىنا ۇقساس.
2012 -جىلى بۋحارەست ءمەرى رۋمىنيا استاناسىنىڭ ءبىر كوشەسىنە استانا اتىن بەرۋ تۋرالى شەشىم شىعاردى.
2012 -جىلى كاسپي تەڭىزىندە جاۋىنگەرلىك مىندەتتەردى ورىنداۋ ماقساتىندا اسكەري- تەڭىز كۇشتەرى تۇڭعىش قازاقستاندىق «قازاقستان» زىمىران- ارتيللەريالىق كەمەسىن سۋعا جىبەردى. ونى «زەنيت» ورال زاۋىتى» ۇلتتىق كاسىپورنى جاساپ شىعارعان بولاتىن.
2013 -جىلى «قازپوشتا» ا ق «شىعىس كۇنتىزبەسى» تاقىرىبىندا نومينالى 100 تەڭگەلىك كوركەم ماركانى قولدانىسقا ەنگىزدى. وندا قازاق حالقىنىڭ عاسىرلىق تاريحىنىڭ ءبىر قىرىن بەينەلەيتىن قازاق كۇنتىزبەسىنىڭ 12 جىلدىق سيكلىنداعى جانۋارلار بەينەلەنگەن.
2015 -جىلى نيۋ- يوركتە بوكس تۋرالى جازاتىن جۋرناليستەر قاۋىمداستىعىنىڭ (BWAA) سالتاناتتى ماراپاتتاۋ ءراسىمى ءوتتى. بۇل ماراپاتتى گەننادي گولوۆكين الدى.
2017 -جىلى ورالدا «ۇلتتىق مۋزەيگە سىيلىق» اتتى رەسپۋبليكالىق اكسيا ءوتتى. اكسيا اياسىندا مۋزەيگە دينا نۇرپەيىسوۆا، مانشۇك مامەتوۆا، ساتان ارىستانوۆ، احمەت داۋىلبايەۆ، حامزا ەسەنجانوۆ، جۇبان مولداعاليەۆ سياقتى تۇلعالاردىڭ وتباسىلىق ارحيۆىنەن كوپتەگەن جادىگەرلەر تاپسىرىلدى.
2017 -جىلى ا ق ش- تاعى قازاقستان ەلشىسى ەرجان قازىحانوۆ پرەزيدەنت دونالد ترامپقا سەنىم گراموتاسىن تاپسىردى. ا ق ش پرەزيدەنتى ءوز كەزەگىندە ەكى ەل اراسىنداعى قارىم- قاتىناستى ودان ءارى نىعايتۋعا مۇددەلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
2018 -جىلى «استانا وپەرانىڭ» جەتەكشى ءسوليسى باقتيار ادامجان Dance Open (سانكت- پەتەربۋرگ) حالىقارالىق بالەت پرەمياسىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى.
2019 -جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيىندە نوعايدىڭ تالانتتى گرافيك- سۋرەتشىسى الىبەك قويلاقايەۆتىڭ «تۇركى الەمىنىڭ اڭىزدارى» اتتى جەكە كورمەسى اشىلدى. ەكسپوزيتسياعا سۋرەتشى تۋشپەن سالعان 80 تۋىندى ۇسىنىلدى.
2020 -جىلى قازاقستاندىق ونكومامولوگ دارىگەر نازگۇل وماربايەۆا ونكولوگيا سالاسىنداعى تمد- نىڭ ەڭ ۇزدىك جاس عالىمى دەپ تانىلدى. ونىڭ «قازاق پوپۋلياتسياسىنداعى ءسۇت بەزى وبىرى كەزىندەگى گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ ءرولى: جاڭا بۋىننىڭ سەكۆەنيرلەۋ ناتيجەلەرى» اتتى عىلىمي جۇمىسى ت م د جانە ەۋرازيا ونكولوگتارى مەن راديولوگتارىنىڭ XI سەزى اياسىندا وتكىزىلگەن جاس عالىمدار بايقاۋىندا ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الدى.
