21 كەنشى مەرت بولعان كوستەنكو شاحتاسى جايلى نە بىلەمىز
بۇگىن تاڭدا قاراعاندى وبلىسىنان تاعى سۋىت حابار جەتتى. «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپانياسىنىڭ كومىر دەپارتامەنتىنە قاراستى كەنىشتە، ناقتىراق ايتقاندا كوستەنكو اتىنداعى شاحتادا ءورت بولدى.
ءدال سول كەزدە كەنىشتە 252 ادام كەن قازىپ جاتقان. ولاردىڭ 205 ءى جەر بەتىنە شىعارىلىپ، 18 ءى مەديتسينالىق كومەككە جۇگىندى. 21 شاحتەردىڭ مۇردەسى تابىلسا، 26 كەنشىنى ىزدەۋ جۇمىسى جالعاسىپ جاتىر.
ينتەرنەتتەگى مالىمەتتەرگە سايكەس، قاراعاندىداعى كومىر قازاتىن كاسىپورىن ي. ا. كوستەنكو اتىنداعى شاحتا قاراعاندى قالاسىنىڭ شەگىندە مايقۇدىق جانە جاڭا قالا اۋداندارى اراسىندا ورنالاسقان. شاحتا تاريحى 1934-جىلدان باستاۋ الادى. سول جىلى شاحتانىڭ «گيگانت-ا» جانە «گيگانت- ب» ۇڭعىمالارى سالىنا باستادى. 1934-جىلدىڭ 13- تامىزىندا جارتى ايدان استام بۇرىن عانا اۋە اپاتىنان مەرت بولعان «قاراعاندىكومىر» ترەسىنىڭ باسقارۋشىسى، قاراعاندى كومىر باسسەينىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى يۆان كوستەنكونىڭ ەسىمى بەرىلگەن بولاتىن. شاحتانىڭ ۇزىندىعى 5400- 9500 مەتردى، ال تەرەڭدىگى 1550- مەتردى قۇرايدى.
1942-جىلدىڭ 8- مامىرىندا تولىقتاي سالىنىپ بىتپەگەن شاحتا پايدالاۋعا بەرىلدى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا ول كەن ءوندىرۋدىڭ ۋاقىتشا سىزباسىمەن جۇمىس ىستەپ تۇردى. 1952-جىلدىڭ 26- مامىرىندا شاحتانىڭ جىلدىق جوبالىق قۋاتى 750 مىڭ توننا كومىردى قۇرايتىن ءبىرىنشى كەزەڭى، ال 10 جىلدان كەيىن جىلدىق قۋاتى تاعى دا 750 مىڭ توننانى قۇرايتىن ەكىنشى كەزەڭى ىسكە قوسىلدى.
1968-جىلدىڭ 1- قاڭتارىندا كوستەنكو اتىنداعى شاحتانىڭ قۇرامىنا 86/87№ شاحتا قوسىلىپ، جاڭعىرتىلدى. ناتيجەسىندە شاحتانىڭ وندىرىستىك قۋاتى 3 ميلليون 200 مىڭ تونناعا دەيىن ارتتى. ال 1984-جىلى شاحتا تاريحىندا العاش رەت 3 ميلليون 942 مىڭ توننا كومىر ءوندىرىلىپ، رەكورد ورناتىلدى. اراعا 50 جىل سالىپ، 1992-جىلدىڭ 7- مامىرىندا شاحتا ۇجىمى كەنىش تاريحىنداعى 100 ميلليون توننا كومىر ءوندىرۋ مەجەسىنە جەتتى. 1996-جىلى شاحتا «ارسەللورميتالل تەمىرتاۋ» ا ق كومىر دەپارتامەنتىنىڭ قۇرامىنا كىرگەن.
ينتەرنەتكە بۇل شاحتاعا قاتىستى ءىلىپ الارلىق مالىمەت جوقتىڭ قاسى. «ارسەللورميتتال تەمىرتاۋ» قۇرامىنا قوسىلعاننان بەرى 16,5 ميلليون توننا كومىر العانى، 2020-جىلى كەنشىلەردىڭ 1 ميلليون توننا كومىر قازىپ، رەكورد ورناتقانى، 47 شاقىرىمنان استام تاۋ-كەن وندىرگەنى جايلى تام-تۇمداعان اقپارات كەزدەسەدى.
تاۋ-كەن تارماعىنىڭ اۋماعى 1370 گەكتاردى قۇرايدى. كەن قازۋ جۇمىستارى 840 مىڭ مەترلىك تەرەڭدىكتە، اشىلعان 8 تىك ۇڭعىمالاردا 5 جۇمىس قاباتىندا جۇرگىزىلەدى. شاحتا توسىننان كومىر جانە گاز شىعارىندىلارىنىڭ بولۋىنا بايلانىستى وتە قاۋىپتى سانالادى. بارلىق كومىر قاباتى كومىر شاڭىنىڭ جارىلۋ قاۋپىنە بايلانىس قاتەرلى. قاۋىپ-قاتەردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن شاحتادا جەلدەتۋ ءتاسىلى قولدانىلادى.
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ قازا تاپقان كەنشىلەردىڭ تۋعان-تۋىستارى مەن جاقىندارىنا كوڭىل ايتىپ، زارداپ شەككەندەردىڭ تەزىرەك ساۋىعىپ كەتۋىن تىلەدى.
ۇكىمەتكە كەنشىلەردىڭ وتباسىلارىنا بارلىق قاجەتتى كومەك كورسەتۋدى تاپسىردى. وقيعانىڭ ءمان-جايىن انىقتاۋ ءۇشىن ۇكىمەتتىك كوميسسيا قۇرىلدى. سونداي-اق، «ارسەلورميتتالتەمىرتاۋ» كومپانياسىمەن ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى توقتاتۋ تاپسىرىلدى.
شاحتاداعى ءورت فاكتىسى بويىنشا قىلمىستىق كودەكستىڭ 277-بابىنىڭ 3-بولىگى «تاۋ-كەن نەمەسە قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەزىندە قاۋىپسىزدىك قاعيدالارىن بۇزۋ» بابى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ باستالدى.
پروفەسسور ح. ج. ماقاجانوۆ اتىنداعى اۋرۋحانالارعا 18 ادام جەتكىزىلدى. ءبىر ادام رەانيماتسيادا جاتىر.
