نۇر- سۇلتاننىڭ كليماتى 20 جىلدا قالاي وزگەردى

«قالانىڭ اۋماعى ارتىپ، تىرشىلىگى قىزعان سايىن كليماتى وزگەرىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە ماڭايىنداعى كليماتقا دا اسەر ەتەدى»، - دەدى نۇرلان ابايەۆ قازاقپارات تىلشىسىنە تەلەفون ارقىلى بەرگەن سۇحباتىندا.

ونىڭ ايتۋىنشا، نۇر- سۇلتانداعى ەڭ سۋىق اي - قاڭتار: ورتاشا تەمپەراتۋرا -

14,2 گرادۋس. تۇندە تەمپەراتۋرا - 20 گرادۋستان تومەن بولسا، كۇندىز - 10 گرادۋس دەڭگەيىندە بولادى.

ەلورداداعى ەڭ ىستىق اي - شىلدە: ورتاشا تەمپەراتۋرا 20,8 گرادۋس. تۇندە تەمپەراتۋرا ورتا ەسەپپەن 15,0 گرادۋس، ال كۇندىز 26 گرادۋس بولادى.

1936 -جىلدىڭ 22 - شىلدەسىندە قالادا اۋا تەمپەراتۋراسى +41,6 گرادۋس بولعان ەكەن. بۇل - ازىرگە قالاداعى رەكوردتىق تەمپەراتۋرا.

«جيىرما ءبىرىنشى عاسىردا ەڭ جوعارى تەمپەراتۋرا (40,1+) 2005 -جىلدىڭ 7 - شىلدەسىندە بايقالدى. ەڭ تومەنگى تەمپەراتۋرا (40,6 -) 2012 -جىلى 15- جەلتوقساندا تىركەلدى»، - دەيدى مامان.

كەستەدە 1980-2000 جانە 2001-2020 -جىلدارداعى ورتاشا ايلىق اۋا تەمپەراتۋراسى كەلتىرىلگەن. كەستەگە سەنسەك، كەيىنگى 20 جىلدا اۋانىڭ ورتاشا جىلدىق تەمپەراتۋراسى 0,5 گرادۋسقا كوتەرىلگەن.

«سوڭعى 20 جىلدا جەلدىڭ جىلدىق ورتاشا جىلدامدىعى 3,6-دان 2,8 م/س دەيىن تومەندەدى. جەلدىڭ باسىم باعىتى وڭتۇستىك- باتىستان وڭتۇستىك باعىتقا وزگەردى»، - دەيدى ساراپشى. ول،

سونداي- اق جىلدىڭ بارلىق ايلارىندا تىنىق اۋا رايى كوبەيىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. 2000 -جىلعا دەيىن تىمىق كۇندەر سانى 35-51 ارالىعىندا بولسا، قازىر 55-81 ارالىعىنا جەتكەن. اسىرەسە تامىز ايى تىنىش وتەتىن بولعان.

جىلدىڭ بارلىق ماۋسىمدارىندا اۋا- رايى قولايسىز كۇندەر ازايىپ كەلەدى. مىسالى، بوران مەن شاڭدى داۋىل 2001-2020 -جىلدار ارالىعىندا ەكى ەسە ازايعان (27 كۇننەن 14 كۇنگە دەيىن). شاڭدى جەل سوعاتىن كۇندەر سانى 11 دەن 9 عا قىسقارعان.

«دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، كەيىنگى 20 جىلدا قالانىڭ قىسقى كليماتى «قاتال» رەجيمنەن «ورتاشا قاتال» رەجيمگە اۋىسىپ كەلەدى»، - دەدى نۇرلان ابايەۆ.

اۆتور: ەسىمجان ناقتىباي

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى