قابىرعانى قايىستىرعان قازالار: 2022-جىلى كىمدەردەن ايىرىلىپ قالدىق؟
ماڭگىلىك ساپارعا اتتانعانداردىڭ اراسىندا قازاقتىڭ اتىن بۇكىل الەمگە تانىتقان بەلگىلى اقىن-جازۋشىلار، اكتەرلەر، عالىمدار مەن سپورتشىلار بار.
Massaget.kz رەداكتسياسى 2022-جىلى دۇنيەدەن وتكەن تانىمال تۇلعالار ەسىمدەرىن ەسكە سالادى.
ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ
بيىل 5- اقپاندا تانىمال جازۋشى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ 97 جاسىندا قايتىس بولدى. بۇل تۋرالى ءماجىلىس دەپۋتاتى جاناربەك ءاشىمجانوۆ ەستىرتكەن.
«كلاسسيك جازۋشى، 2-دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ ارداگەرى، داڭقتى ءابدىجامىل اقساقال نۇرپەيىسوۆ قايتىس بولىپتى. يمان بايلىعىن بەرسىن. ادامزاتتىڭ باسىنان وتكەن نەبىر سۇراپىل داۋىرلەردى تانىمەن دە، جانىمەن دە سەزىنگەن الىپ جۇرەك عاسىرعا جاقىنداپ بارىپ توقتاپتى. كورمەگەن كوشەسىنەن جارىلقاسىن»- دەپ جازعان جاناربەك ءاشىمجان Facebook-تە.
ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ «قان مەن تەر» تريلوگياسى، «سەڭ»، «سوڭعى پارىز» جانە باسقا دا رومانداردىڭ اۆتورى. ول – ك س ر و مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى. جازۋشى «ەڭبەك قىزىل تۋ»، «قۇرمەت بەلگىسى»، قازاقستان مەملەكەتىنىڭ «وتان» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان.
باتىر قازىبايەۆ
بيىل ناۋرىزدا Tengrinews.kz نەگىزىن قالاۋشى جانە Alash Media Group حولدينگىنىڭ باسشىسى باتىر قازىبايەۆ ۇزاققا سوزىلعان دەرتتەن قايتىس بولدى. ول نەبارى 53 جاستا ەدى.
باتىر قازىبايەۆ 10 جىلدان استام ۋاقىت قۇرامىنا Tengrinews.kz، Vesti.kz، Massaget.kz اقپاراتتىق پورتالدارى كىرەتىن مەدياحولدينگتى، رەترو FM قازاقستان، جۇلدىز FM راديوستانتسياسى، س ت ۆ تەلەارناسىن باسقاردى جانە «جەتىنشى ارنانىڭ» نەگىزىن قالادى.
ۆيكتور زايبەرت
بيىل 20- ساۋىردە ەسىمى قازاقستان تاريحىندا ماڭگىلىك قالعان، الەمگە ايگىلى كورنەكتى عالىم، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ۆيكتور فەدوروۆيچ زايبەرت 75 جاسقا قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن ءوتتى.
ۆيكتور فەدوروۆيچتىڭ قاجىرلى ىزدەنىستەرىنىڭ ارقاسىندا بۇكىل الەم بوتاي مادەنيەتى تۋرالى ءبىلدى. عالىم جىلقىنىڭ قازىرگى قازاقستان اۋماعىندا قولعا ۇيرەتىلگەنىن دالەلدەپ، كوپجىلدىق ەڭبەگى ارقىلى ارتىنا قۇندى عىلىمي مۇرالارىن قالدىردى.
ساعات جىلگەلديەۆ
15- مامىردا تانىمال اكتەر ساعات جىلگەلديەۆ 69 جاسقا قاراعان شاعىندا ومىردەن وزدى.
ساعات ەرماعامبەت ۇلى قازاق دراما تەاترى جانىنداعى تەاتر ستۋدياسىن، قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ اكتەرلىك ءبولىمىن بىتىرگەن. 1977-جىلدان قازاق بالالار مەن جاستار تەاترى ساحناسىندا ونەر كورسەتەدى. ول اقىن (ي. ساپاربايەۆتىڭ «اۋىلدان كەلگەن ارۋىندا»)، بايجان (ي. عايىپتىڭ «التىن اجال»)، ابدوللا (س. بالعابايەۆتىڭ «ەڭ ادەمى كەلىنشەك»)، قوجا احمەت ياساۋي (و. داستانوۆتىڭ «ازىرەت سۇلتان»)، شەگە، بايدالى ءبي، سەردالى (ع. مۇسىرەپوۆتىڭ «قىز جىبەك»، «ۇلپان»، «اقان سەرى - اقتوقتى») رولدەرى ارقىلى تانىمال بولدى. سونداي-اق، اكتەر «كەلىنجان» سەريالىندا دا وينادى.
ول - قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى، «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى.
ياكوۆ ماۋل
بيىل شىلدەدە پروفەسسور، عالىم، پەداگوگ ياكوۆ ماۋل ومىردەن ءوتتى.
ول استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىندە ادام اناتومياسى كافەدراسىندا قىزمەت ەتىپ، ءومىرىنىڭ 40 جىلىن عىلىمي جانە پەداگوگيكالىق قىزمەتكە ارناعان.
روزا اشىربەكوۆا
2- تامىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق ءارتىسى روزا اشىربەكوۆا 85 جاسقا قاراعان شاعىندا ومىردەن ءوتتى.
روزا اشىربەكوۆانىڭ 60 جىلدان اسا شىعارماشىلىق جولى ءعابيت مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاس وسپىرىمدەر تەاترىندا ءوتتى. العاش رەت «قاراگوز قارىنداسىم» سپەكتاكلىندەگى اننا بەينەسى ارقىلى تەاتر ونەرىنە باتىل قادام جاساعان. تەاتر ساحناسىندا اكتريسا ءلاززات (ت. احتانوۆتىڭ «ماحاببات مۇڭىندا»)، حاديشا، سەيدە (ش. ايتماتوۆتىڭ «ارمانىم اسەلىمى» مەن «بەتپە-بەتىندە»)، شافاق (م. كارىمنىڭ «اي تۇتىلعان تۇنىندە»)، گەرترۋدا (ۋ. شەكسپيردىڭ «گاملەتىندە»)، گياتسينتا (مولەردىڭ «سكاپەننىڭ ايلاسىندا»)، اركادينا (ا. چەحوۆتىڭ «شاعالاسىندا»)، كلەوپاترا لۆوۆنا (ا. وستروۆسكيدىڭ «ادام الاسى ىشىندە») رولدەرىن ويناعان.
تامارا قوسىبايەۆا
بيىل تامىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتيسى، تەاتر جانە كينو اكتريساسى تامارا وكىمەت قىزى قوسىبايەۆا 95 جاسقا قاراعان شاعىندا ومىردەن وزدى. بۇل تۋرالى عابيت مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاس وسپىرىمدەر تەاتر وكىلدەرى حابارلادى.
اكتريسا «شوك پەن شەر»، «ويلانۋعا كەتكەن اي»، «ايداي سۇلۋ ايسۇلۋ»، «جامبىل»، «جەرۇيىق» فيلمدەرىندەگى رولدەرىمەن تانىمال بولدى.
سۇلتان ابەنوۆ
20- قازاندا قازاق فۋتبولىنىڭ ارداگەرى سۇلتان ابەنوۆ 71 جاسقا قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن وزدى.
سۇلتان مۇراش ۇلى قىزىلوردالىق «اۆتوموبيليست» كوماندانىڭ قاتارىندا كسرو چەمپيوناتىندا 100 دەن اسا ويىن وتكىزىپ، 33 گول سوقتى. سونىمەن قاتار، الماتىلىق «قايراتتىڭ» ساپىندا ويناعان.
ويىن مانسابىن اياقتاعان سوڭ «قايرات» كومانداسىن باسقاردى. كەيىن ول پارتيا مەن ديپلوماتيا قىزمەتىنە اۋىسىپ، ءار جىلدارى ق ر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ كەڭەسشىسى، پارلامەنت ءماجىلىس اپپاراتى جەتەكشىسىنىڭ ورىنباسارى، ق ر پرەزيدەنت اكىمشىلىگىندە قىزمەت اتقاردى.
قايرات بەركىنبايەۆ
بيىل 6- قاراشادا ق ر پرەزيدەنتى ءىس باسقارماسىنىڭ مەديتسينالىق ورتالىعى «وقجەتپەس» ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى ا ق پرەزيدەنتى، تانىمال تەلەجۇرگىزۋشى ءلايلا سۇلتان قىزىنىڭ جارى قايرات بەركىنبايەۆ 57 جاسىندا قايتىس بولدى.
ول «ەير قازاقستان» ج ا ق جانار-جاعارماي قىزمەتىنىڭ باستىعى، «كازنەفتەحيم» ج ش س باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى، «قازمۇناي» ج ش س ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى بولىپ قىزمەت اتقارعان.
سەرىك پىراليەۆ
پەداگاگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قازاقستان رەسپۋبليكاسى عىلىم اكادەمياسىنى اكادەميگى، مەملەكەت جانە قوعام كايراتكەرى سەرىك جايلاۋ ۇلى پىراليەۆ 5- قاراشادا 70 جاسىندا دۇنيەدەن وزدى.
ول الماتى ايماعى جوعارى وقۋ ورىندارى رەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى، ق ر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندە باسشىلىق قىزمەتتە بولىپ، تالانتتى شاكىرتتەر باۋلىعان ۇلاعاتتى ۇستاز. سەرىك جايلاۋ ۇلى وتاندىق عىلىمنىڭ قارقىندى دامۋىنا ايرىقشا ۇلەس قوستى.
كوپەن امىربەك
بيىل 9- قاراشادا تانىمال جۋرناليست، سىقاقشى كوپەن امىربەك اۋىر دەرتكە شالدىعىپ، 73 جاسقا قاراعان شاعىندا قايتىس بولدى. بۇل تۋرالى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى سەرىك سەيىتمان Facebook-تە جازدى.
ول ساياسي ساتيرالىق «ارا-شمەل» جۋرنالىندا باس رەداكتور، «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە ساتيرا جانە يۋمور ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە فەلەتون ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، قازاق راديوسىندا باس رەداكتور بولىپ قىزمەت ەتتى.
كوپەن امىربەك «قىمىزحانا»، «تاماشا» ويىن-ساۋىق وتاۋىنىڭ بەلسەندى اۆتورى رەتىندە، سونداي-اق، ءوزى قۇرعان «كوپەن كەلە جاتىر!...» اتتى ساتيرالىق تەاترىمەن كورەرمەنگە كەڭ تانىلعان. ونىڭ «اتى جوق كىتاپ»، «الىپ»، «ءتىلىم قىشىپ بارادى»، «قىسىر اڭگىمە»، «اۋىزباستىرىق»، «مىڭ ءبىر مىسال»، «نەمەنەڭە جەتىسىپ كۇلەسىڭ؟»، «ءوزىڭدى تانيسىڭ با؟»، «سايداعى قويشىدان سارايداعى پاتشاعا دەيىن» اتتى ءازىل-سىقاق، پاروديا كىتاپتارى بار.
اسقار زابيكۋلين
16- قاراشادا ەلوردالىق ءورت سوندىرۋشىلەر استانادا ورتەنىپ جاتقان پاتەردەن بەس ادامدى امان الىپ قالدى. سونىڭ ءبىرى - اسقار زابيكۋلين. كەيىن ادامداردى قۇتقارعان ءورت سوندىرۋشىلەردىڭ اياق-قولدارى مەن بەتىن كۇيىك شالعانى انىقتالدى. دەنەسىنىڭ 80 پايىزىن كۇيىك شالعان اسقار زابيكۋلين كوپ ۇزاماي اۋرۋحانادا جان تاپسىردى. ول نەبارى 28 جاستا ەدى.
اسقار زابيكۋلين - ازاماتتىق قورعاۋ كاپيتانى. ەڭبەك جولىن «قاراوتكەل» پ چ-9- ءورت ءسوندىرۋ بەكەتىنىڭ قاراۋىل باستىعى بولىپ باستاعان. بىلتىر استانا توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ ءورت ءسوندىرۋ جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتى كەزەكشىسىنىڭ كومەكشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالدى.
استاناداعى كوشەلەردىڭ بىرىنە ءورت سوندىرۋشى اسقار زابيكۋليننىڭ ەسىمى بەرىلىپ، ءبيۋستى ورناتىلادى. كەيىن ءورت سوندىرۋشىنىڭ جارىنا ءبىلىم گرانتى ءبولىندى.
روزا شامكەنوۆا
پاۆلودار اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى روزا شامكەنوۆا 68 جاسقا قاراعان شاعىندا ومىردەن وزدى.
روزا شامكەن قىزى 1984-جىلدان باستاپ پاۆلودار اۋدانىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارىندا جۇمىس ىستەگەن. 2012-جىلى روزا شامكەنوۆاعا «پاۆلودار اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعى بەرىلدى.
روزا شامكەنوۆا وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى، پاۆلودار قالالىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باسشىسى قىزمەتىن اتقاردى. كوپجىلعى ادال ەڭبەگى ءۇشىن روزا شامكەنوۆا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنە 10 جىل» جانە «سپورت سالاسىنىڭ قۇرمەتتى قايراتكەرى» بەلگىسىمەن ماراپاتتالدى.
باشەن بايمۇرات قىزى
جازۋشى بەردىبەك سوقپاقبايەۆتىڭ جارى باشەن بايمۇرات قىزى 97 جاسقا قاراعان شاعىندا ومىردەن ءوتتى. قارالى حاباردى جازۋشىنىڭ قىزى سامال سوقپاقبايەۆا Facebook-پاراقشاسىندا جەتكىزدى.
باشەن بايمۇرات قىزى – ق ر ەڭبەك سىڭىرگەن ۇستازى، پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. ول تۇڭعىش قازاق بالاباقشاسىن اشۋعا بەلسەنە كىرىسىپ، ۇلكەن ۇلەس قوسقان زيالىلاردىڭ ءبىرى.
ءالجان جارمۇحامەدوۆ
بيىل 3- جەلتوقساندا قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليمپيادا جۇلدەگەرى، باسكەتبولدان ك س ر و ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ مۇشەسى ءالجان جارمۇحامەدوۆ ومىردەن وزدى. اتى اڭىزعا اينالعان «تۇركىستان جىلانى» نەبارى 78 جاستا ەدى. بۇل تۋرالى ت س س ك ا باسكەتبول كلۋبىنىڭ رەسمي سايتىندا جاريالاندى.
ءالجان مۇسىربەك ۇلى - قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى. ول - توعىز دۇركىن ك س ر و چەمپيونى (1970-1978-جىلدارى، 1980-جىلى)، ك س ر و قۇراماسىنىڭ ساپىندا ءۇش مارتە ەۋروپا چەمپيونى (1967، 1971، 1979-جىلدارى)، ال 1972-جىلى وليمپيادا چەمپيونى اتاندى.
قونىسباي ءابىل
قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى، بەلگىلى ايتىسكەر، ساتيريك، كومپوزيتور، جۋرناليست قونىسباي ءابىل 68 جاسىندا دۇنيەدەن وزدى. بۇل تۋرالى اقىن، جۋرناليست ۇلىقبەك ەسداۋلەت Facebook-پاراقشاسىندا ءبولىستى.
قونىسباي ءابىل كوپ جىل بويى تورعاي وبلىسىندا وبلىستىق «تورعاي تاڭى» گازەتى رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى، قالالىق «ارقالىق تاڭى» گازەتىنىڭ رەداكتورى، تورعاي وبلىستىق تەلەراديوكومپانياسىنىڭ ءتوراعاسى قىزمەتتەرىن اتقاردى.
گۇل زارقۇمار
گۇل زارقۇمار دەگەن ەسىممەن تانىلعان اقىن باقىتگۇل بايمولدا قىزى 49 جاسقا قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن ءوتتى.
گۇل زارقۇمار مونعوليانىڭ ۋلاانبااتار قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول - مونعوليا قازاق اقىندارى اراسىندا وتكەن التىن جەبە جىر ءمۇشايراسىنىڭ، اقتان بابي ۇلىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان ءمۇشايرانىڭ باس جۇلدەگەرى، مونعوليا جاستار وداعىنىڭ التىن مەدالىنىڭ يەگەرى، اقىن. 2012-جىلى ونىڭ جالىن باسپاسىنان جۇرەكتەگى جۇزىك اتتى كىتابى جارىق كوردى.
